Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę z.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [..] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Jak wynika z treści protokołu rozprawy, skarżący stawił się osobiście na rozprawie.
W piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. (złożonym po posiedzeniu tego Sądu, co wynika z zażalenia skarżącego z dnia 17 lipca 2017 r.; karta akt sądowych - 45) skarżący wniósł o zwrot kosztów stawiennictwa w sądzie, do których zaliczył koszty podróży od miejsca zamieszkania do sądu i z powrotem samochodem osobowym, które wyniosły 300 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 176/17 oddalając wniosek o zwrot kosztów stawiennictwa w sądzie uznał, że z treści akt sądowych, wynika, iż skarżący w zawiadomieniu o terminie rozprawy był poinformowany, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Powołując treść art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 623) Sąd I instancji uznał, że skuteczne wnioskowanie o zwrot kosztów podróży jest możliwe tylko w sytuacji, gdy sąd zarządzi osobiste stawiennictwo strony lub jej pełnomocnika. W pozostałych przypadkach udział stron w posiedzeniach sadowych nie jest obowiązkowy, o czym strony są zawiadamiane, a co za tym idzie, nie mogą też skutecznie domagać się zwrotu kosztów dojazdu do sadu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego o zwrot kosztów podróży należało oddalić jako nieskuteczny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Z.S. wniósł o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku o zwrot kosztów przejazdu na posiedzenie Sądu w dniu 20 czerwca 2017 r.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 20 czerwca 2017 r. bezpośrednio po posiedzeniu złożył wniosek o zwrot kosztów stawiennictwa w sądzie (kosztów do celowego dochodzenia swoich praw). Dalej wskazał, że oddalenie zwrotu kosztów przejazdu z [...] do [..] na posiedzenie Sądu i z powrotem do [...] jest niezasadne ponieważ poniesione koszty były niezbędne aby stawić się we wskazanym dniu i we wskazanym miejscu aby dochodzić swoich praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.), wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Z powyższego unormowania wynika zasada, że stronie która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot tychże kosztów. Wyjątki od tej zasady określają przepisy art. 200 - 204 p.p.s.a.
Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a.
W myśl art. 200 p.p.s.a zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Innymi słowy, zwrot kosztów postępowania może nastąpić tylko w sytuacji uwzględnienia skargi strony.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. oddalił skargę Z.S. (w efekcie czego skarga nie została uwzględniona), co w konsekwencji oznacza, że wniosek skarżącego o zwrot kosztów stawiennictwa (w tym wypadku dojazdu) na rozprawę nie mógłby zostać uwzględniony.
Ponadto NSA wyjaśnia, że przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują zwrotu przez sąd administracyjny kosztów stawiennictwa strony w sądzie.
W tym miejscu należy podkreślić, że zupełnie pozbawiona podstaw jest argumentacja powołana w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji, z której wynika, że wniosek o koszty należało oddalić bowiem udział w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym był nieobowiązkowy, co wywiedzione zostało z art. 85 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że generalną zasadę zwrotu kosztów postępowania między stronami stanowi art. 205 § 1 p.p.s.a., z którego jednoznacznie wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty przejazdów do sądu oraz równowartość utraconego zarobku. Przepis ten w żaden sposób nie uzależnia możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od charakteru stawiennictwa stron. Istnieje możliwość zasądzenia kosztów przejazdów do sądu, nawet jeśli stawiennictwo nie było obowiązkowe, ale tylko w przypadku uwzględnienia skargi (postanowienie NSA z: 26.8.2010 r. I OZ 624/10; 11.9.2014 r., II OZ 896/14; 17.9.2014 r. I OZ 743/14; 16.11.2014 r. I OZ 1087/14; 10.11.2015 r., II OZ 77/15; 19.11.2014 r., II OZ 1216/14; 31.3.2016 r. II OZ 309/16; 23.6.2016 r. II OZ 820/14; I OZ 656/17; wyrok NSA z: 5.5.2015 r., II OSK 2502/14; 10.11. 2015 r., II OSK 169/15; 23.6.2016 r., II OSK 2503/14; odpowiednio – uchwała Sądu Najwyższego z 18.7.2012 r., III CZP 33/12, OSNC 2012/2/14, aprobowana przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 770 nb 33).
W takiej sytuacji przedmiotowy wniosek podlegał oddaleniu z powodu braku podstawy do jego uwzględnienia.
Zatem pomimo błędnego uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w efekcie jego rozstrzygnięcie należało uznać za zgodne z prawem bowiem oddalono wniosek skarżącego o zwrot kosztów stawiennictwa sądzie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.