Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 428/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi D. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Z przedstawionego przez Sąd stanu sprawy wynikało, że w dniu 3 marca 2017 r. 2010 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. K. B. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę D. J., z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi.
Postanowienie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 1 czerwca 2017 r. W dniu 8 czerwca 2017 r. pełnomocnik Skarżącego nadał w urzędzie pocztowym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, dokonując jednocześnie przelewu kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, że osoba odpowiedzialna w kancelarii za dokonywanie opłat, która posiada wiedzę o właściwości organów w zakresie uiszczania opłat, omyłkowo, machinalnie dokonała przelewu kwoty tytułem opłaty od pełnomocnictwa, jak i kwoty tytułem wpisu od skargi, na rachunek Urzędu Miasta Ra. Zatem Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Omyłka ma przy tym marginalne znaczenie, gdyż zarówno opłata od pełnomocnictwa, jak również wpis od skargi są dochodami publicznymi i stanowią dochód Skarbu Państwa.
Pełnomocnik w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu, które było następstwem omyłki pracownika kancelarii.
Sąd podkreślił, że uchybienie terminu przez pełnomocnika jest równoznaczne z uchybieniem terminu przez stronę, przez niego reprezentowaną. W przypadku gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Stronę obciąża ryzyko związane z wyborem fachowego pełnomocnika.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że nie może usprawiedliwiać braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi "oczywista omyłka" prawidłowo wyszkolonego pracownika kancelarii, dokonującego wpłaty na nieprawidłowe konto. Świadczy ona o niedochowaniu należytej staranności przy podejmowaniu czynności kancelaryjnych. Jest rodzajem niedbalstwa pracowników kancelarii, a nie wynikiem okoliczności, na których powstanie pełnomocnik nie miał wpływu.
Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł pełnomocnik D. J. zarzucając błędne przyjęcie, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w związku z uiszczeniem wpisu sądowego na nieprawidłowe konto, podczas gdy dokonanie płatności na niewłaściwy rachunek bankowy stanowiło oczywistą omyłkę, która nie może być kwalifikowana jako zawinienie pełnomocnika, a więc naruszenie reguł starannego działania, nawet w podwyższonym standardzie.
Zdaniem Skarżącego błąd, polegający na dokonaniu przelewu na niewłaściwy numer konta bankowego, nie był zamierzony, nie wynikał również z naruszenia reguł starannego działania o podwyższonym standardzie. Zaistniała okoliczność była przeszkodą nie do przezwyciężenia. Pełnomocnik oraz jego pracownicy w sposób prawidłowy dokonali wszelkich czynności, natomiast popełniony przez jednego z pracowników błąd należy zakwalifikować jako niezawinione zdarzenie losowe, które nastąpiło na takim etapie, iż nie było możliwości jego naprawienia w terminie wskazanym w wezwaniu. Nastąpił on bowiem na etapie ostatniej czynności technicznej przed skierowaniem korespondencji do wysłania. Wiadomość o jego zaistnieniu pełnomocnik powziął dopiero w chwili doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi.
W opinii pełnomocnika skarżącego okolicznością świadczącą o marginalnym znaczeniu omyłki jest również fakt, że zarówno wpis sądowy, jak i opłata skarbowa są dochodami publicznymi w rozumieniu art. 5 ust. pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 r., Nr 157, poz. 1241 z późn. zm., dalej: u.f.p.) i jednocześnie stanowią dochód Skarbu Państwa. Należy mieć również na uwadze, że zarówno sądy, jak i jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 9 u.f.p., tworzą sektor finansów publicznych, a tym samym wszelkie dochody jakie uzyskują są środkami publicznymi, które w myśl art. 6 u.f.p. są przeznaczane na wydatki publiczne oraz rozchody publiczne, służą zatem dobru społecznemu.
W związku z powyższym należy uznać, że omyłka będąca przedmiotem rozważań niniejszego pisma ma marginalne znaczenie z punktu widzenia finansów publicznych ponieważ wpis sądowy pomimo uiszczenia na niewłaściwy rachunek trafił do sektora finansów publicznych tj. na rachunek bankowy jednostki samorządu terytorialnego i tym samym może przyczynić się do zaspokajania zbiorowych potrzeb społeczeństwa. Zgodnie z celem w jakim pozyskuje się środki publiczne. Zatem uzasadnione jest twierdzenie, że cel uiszczenia wpisu sądowego jakim jest zwiększanie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że podstawę do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), na mocy którego sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się ściśle z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Kwestią kluczową w sprawie, jest zatem ustalenie, czy uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez winy strony skarżącej.
Nie ulega wątpliwości, że przy ustaleniu terminu dokonania opłat w drodze przelewu, istotna jest data złożenia dyspozycji, jego zaś realizacja ma znaczenie drugorzędne. Stanowisko to wynika z utrwalonej od wielu lat linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, według której, w razie uiszczenia opłaty sądowej przelewem, za dzień jej uiszczenia uznaje się dzień przyjęcia polecenia przelewu przez bank, w którym zlecający ma rachunek, jeżeli przelew w dniu jego przyjęcia lub w terminie do uiszczenia opłaty miał pokrycie na rachunku zleceniodawcy. Okoliczność, kiedy bank wykonał terminowo złożone przez stronę polecenie przelewu, nie ma w tym przypadku znaczenia dla strony o tyle, że nie obciąża jej element winy, co pozwala uniknąć negatywnych skutków procesowych; por. np. postanowienie z dnia 27 stycznia 1969 r., I PZ 76/68 (OSNCP 1969, nr 9, poz. 167), uchwała z dnia 16 grudnia 1983 r., III PZP 47/83 (OSNC 1984, Nr 7, poz. 110, postanowienie z 30 listopada 2000 r., I CZ 11/00 (niepublikowane).
Stanowisko to, należy stosować odpowiednio do sytuacji, w której dyspozycja przelewu została złożona za pomocą elektronicznego środka komunikacji (sieci internetowej); por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2003 r., V CZ 127/03 (OSNC 2005, nr 1, poz.
- 12) i z dnia 22 kwietnia 2004 r., II CZ 38/04 (OSNC 2005, nr 5, poz. 84); postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt I FSK 1157/05).
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że dla potrzeb postępowania w zakresie przywrócenia terminu istotne było, aby strona uprawdopodobniła, że w dniu 21 kwietnia 2017 r. rzeczywiście wydała stosowną dyspozycję przelewu bankowi, mającą pokrycie na rachunku zleceniodawcy. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, że wpis został uiszczony błędnie na konto Urzędu Miasta. Jednakże samo udowodnienie, że przelew został uiszczony na błędny rachunek jest w tym wypadku niewystarczające, świadczy jedynie, jak podkreślił to Sąd I instancji o niedochowaniu należytej staranności przy podejmowaniu czynności kancelaryjnych, stanowi rodzaj niedbalstwa które nie może stanowić o braku winy po stronie profesjonalnego pełnomocnika. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, iż przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie, powoływane okoliczności, nie świadczą o dochowaniu staranności jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 10 poz.
65) radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Staranne wykonywanie zawodu ma na celu reprezentowanie swoich klientów w taki sposób, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. W ten sposób najpełniej będzie realizowana dbałość o dobro i interesy klienta. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność czy w ramach prowadzonej działalności radca prawny korzysta z usług zatrudnionego personelu, czy pracowników kancelarii. Zawodowy charakter działalności radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Dlatego też argumentacja odnosząca się do "oczywistej omyłki" profesjonalnego pełnomocnika nie jest okolicznością przemawiającą, za tym że pełnomocnik nie zawinił w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w stosunku do fachowego pełnomocnika, jakim jest radca prawny, należy zastosować wyższy, aniżeli do innych, miernik staranności przy podejmowaniu czynności procesowych właściwy dla profesjonalistów. O braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne danej jednostki lub zaniedbania jej pracowników.
Mając powyższe na uwadze, za zasadne należało uznać stanowisko Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.