Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy R. K. w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że R. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącego (ojciec) zarzucił błędną ocenę okoliczności faktycznych poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Oceniając sytuację materialną skarżącego, Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, gdyż sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. WSA w Krakowie wskazał, iż skarżący i jego żona uzyskują stałe miesięczne dochody, na które składają się wynagrodzenia w kwotach odpowiednio około 2900 zł i 1500 zł, co w sumie daje kwotę ponad 4400 zł, jednocześnie miesięczne wydatki rodziny wynoszą od ok. 4 180,55 zł. do ok. 4 408, 27 zł. Dodatkowo w ocenie Sądu znaczny okres czasu jaki upłynął od chwili wszczęcia postępowania sądowego pozwalał skarżącemu na zabezpieczenie odpowiednich środków na porycie wszystkich kosztów związanych z postępowaniem.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż zasadnicze wątpliwości budzą oświadczenia działającego w charakterze pełnomocnika ojca skarżącego, który z jednej strony deklaruje brak jakichkolwiek środków na udzielenie pomocy synowi, z drugiej zaś wskazuje, iż miał wziąć na siebie ciężar opłacania rachunków telefonicznych syna oraz spłaty zaciągniętego przezeń kredytu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. K. wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu zażalenie podniósł, iż WSA w Krakowie uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy wziął pod uwagę jedynie dochody skarżącego z 2012 r. nie uwzględniając przy tym aktualnej sytuacji materialnej skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w sytuacji uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły ustawowe przesłanki przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji, na podstawie nadesłanych przez stronę dokumentów źródłowych, przeanalizował jej sytuację materialną.
Należy podkreślić, iż wbrew zarzutom wskazanym w zażaleniu Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę wszystkie dokumenty przedstawione przez skarżącego, a nie tylko - jak wskazuje to skarżący – dokumenty dotyczące sytuacji finansowej skarżącego w rok 2012. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał osiągnięty przez skarżącego i jego żonę dochód w 2012 r. jak i w 2013 r. oraz szczegółowo przedstawił koszty utrzymania rodziny, które wynikały z nadesłanych przez skarżącego dokumentów. Ze wskazanych dokumentów wynika, że rodzina skarżącego uzyskuje stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżącego jak i jego żony w łącznej wysokości ok. 4400 zł a wydatki wynoszą około 4000 zł miesięcznie – w zależności do konkretnego miesiąc.
Podkreślić należy również, iż zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych.
Podsumowując w ocenie NSA, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko WSA w Krakowie, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, gdyż dysponuje wystarczającym możliwościami finansowymi na ich uiszczenie, tym bardziej wpisu sądowego od skargi, który wynosi w tej sprawie 100 zł.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia