Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Rz 381/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił skarżącej B. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. (nr [...]), a także poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca wskazała, iż zachodzi wysokie ryzyko utraty przez nią płynności finansowej i wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania wydanych w sprawie decyzji, co może doprowadzić do dalej idących negatywnych skutków dla rodziny skarżącej. Skarżąca wskazała, że z tytułu zatrudnienia pobiera wynagrodzenie wynoszące 1750 zł brutto, a w latach 2013 i 2014 poniosła stratę w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Podkreśliła, że ma jedno dziecko (obecnie uczące się w klasie maturalnej), które utrzymuje wraz z mężem. Stwierdziła, że na nałożona kara stanowi 923% jej wynagrodzenia, a na skutek egzekucji tej kary pieniężnej może zostać pozbawiona środków do życia. Skarżąca przedłożyła odpisy zeznań podatkowych za lata 2013 i 2014 oraz wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą pod firmą "[...] - B. B." za okres 1 listopada 2015 r. - 3 lutego 2016 r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wskazywane przez skarżącą przesłanki ("utrata płynności finansowej" i "pozbawienie skarżącej środków do życia") nie mogą być uznane za odpowiadające ustawowym przesłankom wstrzymania wykonania decyzji, określonym w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd uznał, ż skarżąca nie wykazała, aby dobrowolne lub przymusowe wykonanie przez nią decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł mogło doprowadzić do wyrządzenia szkody, która nie będzie mogła zostać wyrównana przez późniejszy zwrot uiszczonej kwoty albo mogło spowodować takie skutki prawne lub faktyczne, które będą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżąca nie przedstawiła wszystkich dokumentów obrazujących aktualną kondycję finansową, aktualny stan majątkowy jej i męża, zaś na podstawie przedłożonych dokumentów nie można dokonać oceny, czy nastąpiło wskazywane przez stronę "pogorszenie lub utrata płynności finansowej". Sąd uznał, że brak pełnych i wiarygodnych danych uniemożliwił zweryfikowanie czy strona rzeczywiście nie dysponuje środkami uniemożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże - że wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody lub doprowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła B. B. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, wstrzymanie przez WSA wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wywołanego niniejszym zażaleniem, w tym kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu według norm przepisanych.
Strona wnosząca zażalenie zarzuciła orzeczeniu Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu strona stwierdziła w szczególności, że w latach 2013 i 2014 poniosła stratę, co zmusiło ją do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 1 lipca 2014 r. i skarżąca aktualnie tej działalności nie prowadzi. Strona dodała, że wraz z mężem i dzieckiem obecnie zamieszkuje w domu teściów. Wskazała, że jest zatrudniona na ½ etatu za wynagrodzenie wynoszącym 1300 zł netto, a nałożona kara stanowi około 923% jej wynagrodzenia. Brak środków finansowych wystarczających do uiszczenia orzeczonej kary pieniężnej może spowodować, że skarżąca popadnie w spiralę zadłużenia, co w sposób oczywisty będzie samo w sobie trudne do odwrócenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny było uznanie przez Sąd, że przedłożone przez skarżącą dokumenty źródłowe oraz oświadczenia nie uzasadniają zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem nie obrazują w sposób wystarczający aktualnej sytuacji finansowej strony.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa.
Trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że dokumenty przedłożone na poparcie twierdzeń zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (zeznania PIT-36 za 2013 i 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego skarżącej jako przedsiębiorcy za okres 1 listopada 2015 r. - 3 lutego 2016 r., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczący skarżącej) - nie obrazują aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, a przez to nie można ocenić w sposób rzetelny, jak na tę sytuację finansową wpłynęłoby wykonanie zaskarżonej decyzji, tzn. czy doprowadziłoby do szkody, która byłaby dla skarżącej znaczna albo spowodowałoby skutki trudne do odwrócenia. Faktem jest, że skarżąca zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, jednak nastąpiło to już w połowie 2014 r., zaś zaskarżona decyzja została wydana na początku 2016 r. Aktualnej (na datę składania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji) sytuacji majątkowej strony nie obrazują także przedłożone kopie zeznań podatkowych, skoro odnoszą się one do przychodów z 2013 r. i 2014 r. Skarżąca oświadczyła wprawdzie, że obecnie osiąga miesięczny dochód w wysokości ok. 1300 zł netto (której to wartości w żaden sposób nie udokumentowała), jednak skutków zapłaty kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji nie można odnosić do samej kwoty miesięcznych zarobków, ale do całokształtu sytuacji majątkowej strony.
Ponadto w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1619 ze zm.) oraz w kodeksie pracy zostały przewidziane gwarancje, wyłączające spod egzekucji określone przedmioty i świadczenia, jak również określony poziom wynagrodzenia za pracę.
Reasumując, z całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, jaki znajduje odzwierciedlenie w aktach, za prawidłową należy uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że nie zaistniała przesłanka do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu wydania w sprawie prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie zasadności skargi.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w razie zmiany okoliczności sprawy skarżąca może wystąpić z kolejnym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Zgodnie bowiem z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
PG