Uzasadnienie
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmówił K. O. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2010 r. K. O. wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniach zawartych we wniosku podał, że wraz z żoną uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie łącznej około 500 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu dwie małoletnie córki, rodzina posiada mieszkanie o powierzchni 26 m2 i gospodarstwo rolne o powierzchni 8,26 ha, ciągnik rolniczy oraz samochód Fiata 126p z 1995 r. i nie ma innych zasobów ani oszczędności, a jej wydatki związane z bieżącym utrzymaniem to 60 zł za energię elektryczną, zakup butli gazu na 2 miesiące, zakup podstawowych produktów żywnościowych (większość żywności pochodzi w własnej produkcji), do palenia używane jest drewno.
Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący przedstawił wyciąg z rachunku bankowego z wykazaną kwotą dostępnych środków na dzień 21 grudnia 2010 r., w wysokości 7121,71 zł, kopie faktur za dostawę wody za okresy od 9 stycznia do 22 marca i od 23 marca do 20 lipca 2010 r. na łączną kwotę około 92 zł, kopie blankietów opłat za prąd z terminami płatności 13 grudnia 2010 r. i 12 stycznia 2011 r. na odpowiednio 90,65 i 50,04 zł, a nadto kopie potwierdzeń uiszczenia 4 rat należności podatkowych za 2010 r. w łącznej kwocie 276 zł.
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący dodał, że ma trudne warunki hodowli bydła, w związku z czym podupadł na zdrowiu i znaczne środki przeznacza na leczenie. Do pisma dołączył kopię karty informacyjnej z pobytu w dniach [...] sierpnia 2010 r. na oddziale neurologicznym SPZOZ w Ł., kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz kopię wyniku usg stawu kolanowego z dnia [...] października 2010 r.
Ponadto, na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 24 stycznia 2011 r. skarżący wyjaśnił, że na potrzeby inne niż związane z codziennym utrzymaniem rodziny wydaje miesięcznie: na lekarstwa 140 zł, na badanie kręgosłupa 450 zł, dla dzieci na mleko 90 zł, pampersy 80 zł, maści zapobiegawcze 20 zł, inne jego wydatki to: gaz 50 zł, woda 60 zł, węgiel w okresie zimowym 100 zł. Wyjaśnił nadto, że na paliwo do ciągnika wydaje rocznie około 5000 zł. Do pisma dołączył oryginał faktury za wodę za okres 15 września 2010 r. – 14 stycznia 2011 r. na kwotę 68,98 zł, kopię faktury z dnia 21 stycznia 2011 r. na zakup niemal 400 l oleju napędowego (1850,02 zł), kopię faktury z dnia 21 stycznia 2011 r. na zakup 0,5 t węgla (445 zł), kopię faktury z dnia 7 kwietnia 2010 r. za wykonanie w marcu 2010 r. rezonansu magnetycznego (450 zł) oraz kopie 3 faktur na zakup leków i podobnych środków z 19 i 20 stycznia 2011 r. na łączną kwotę 287,48 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmawiając wnioskowanego prawa pomocy uznał brak podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Łączne wydatki miesięczne rodziny, na które powołał się skarżący, w tym na leczenie i środki lecznicze, wynoszą około 550 zł (uwzględniając okres zimowy i konieczność zakupu opału), co w przybliżeniu według Sądu I instancji równoważy się z kwotą dochodów pochodzących z gospodarstwa rolnego. Nawet więc przy uwzględnieniu, że w styczniu 2011 r., już po otrzymaniu wezwania do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień o stanie majątkowym, skarżący dokonał zakupu znacznej ilości oleju napędowego, pozostała do jego dyspozycji kwota środków pieniężnych umożliwia mu uiszczenie wymaganego w sprawie wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz uiszczenie należności profesjonalnemu pełnomocnikowi za sporządzenie skargi kasacyjnej.
Sąd podał, że kwota 450 zł za wykonanie rezonansu magnetycznego uiszczona została najpóźniej w kwietniu 2010 r., w związku z tym nie miała znaczenia dla oceny obecnych możliwości finansowych strony. Dla oceny tych okoliczności nie miały znaczenia rozpoznane u skarżącego schorzenia, wykazane zaś stałe wydatki na leczenie zostały uwzględnione.
Zażalenie na to postanowienie złożył K. O., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w L. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania związane ze sporządzeniem skargi kasacyjnej i wniesienia od niej opłaty, podczas gdy okoliczności w sprawie prowadzą do odmiennego wniosku.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i powtórzył argumenty przywołane do tej pory. Nadto wyjaśnił, że dochody jakie uzyskał w poprzednim roku wynikały głównie ze skrajnie niskiego poziomu życia, mieszka w pomieszczeniach przylegających do zabudowań gospodarczych, nie ma oddzielnego domu, zaś bilans ekonomiczny ostatnich lat był dodatni z uwagi na otrzymane dotacje unijne. Pozbawienie go 4 i 5 transzy wsparcia dla gospodarstw niskotowarowych znacznie pogorszyło jego sytuację finansową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Prawo pomocy ma zapewnić realizację prawa do sądu osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych, przy braku środków finansowych potrzebnych na poniesienie należnych kosztów sądowych. Prawo to jest wyjątkiem, zatem jego udzielenie powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przenosząc ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wszechstronnie ocenił sytuację skarżącego uwzględniając wszystkie podane przez skarżącego dochody i koszty. Działania Sądu I instancji w niniejszej sprawie były prawidłowe, a wydane orzeczenie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nadto sam K. O. przyznał w zażaleniu, że bilans jego dochodów jest dodatni. Wobec powyższego uzasadnione było przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżący dysponował środkami, z których mógł pokryć koszty postępowania w postaci wpisu od skargi kasacyjnej i wynagrodzenia za jej sporządzenie.
K. O. zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 243 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa, że prawo pomocy może być przyznane na wniosek i kiedy taki wniosek się składa. Sąd I instancji złożony przez skarżącego wniosek rozpoznał, a zatem tego przepisu nie naruszył.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.