Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 187/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tego Sądu z 26 czerwca 2014 r., w sprawie ze skargi na A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 [...] 2014 r.
Sąd pierwszej instancji uznał, że we wniosku o przywrócenie terminu A. S. – dalej: skarżący - nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Zdaniem Sądu, z załączonej do wniosku dokumentacji medycznej wynika, że matka skarżącego (l. [...]) ma problemy zdrowotne i jest stale leczona. Część tej dokumentacji dotyczy jednak 2013 r., w szczególności rozpoznanie z 5 [...] 2013 r. (karta leczenia szpitalnego) wskazuje na osłabienie z uczuciem kołatania serca – bez bólu w klatce piersiowej i duszności. Podano, że chora cierpi na nieleczoną depresję i bezsenność po śmierci męża. W dniu 6 [...] 2014 r. matka skarżącego przebywała w szpitalu i był to pobyt jednodniowy.
Zdaniem WSA trudno uznać, że stan zdrowia matki skarżącego uniemożliwił mu dochowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z dokumentacji medycznej wynika bowiem, że matka do dłuższego czasu ma problemy zdrowotne. W związku z tym nie można uznać powyższego za zdarzenie nagłe i niemożliwe do przewidzenia. Skarżący będąc prawidłowo pouczony o trybie zaskarżenia wyroku, w tym złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, powinien zorganizować swoje sprawy życiowe w taki sposób by dochować terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Sąd uznał, że podnoszone przez skarżącego kłopoty zdrowotne matki skarżącego nie zostały uprawdopodobnione w sposób przekonywujący. Udokumentowane schorzenia matki skarżącego nie stanowiły przeszkody uniemożliwiającej mu wystąpienie o sporządzenie uzasadnienia wyroku w stosownym terminie. W związku z tym, w ocenie WSA, skarżącemu można zarzucić niedbałość w kwestii dochowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2014 r. Skutkowało to odmową przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. S. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA. Względnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wnoszący zażalenie zarzucił naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że przedstawione przez niego okoliczności (opieka nad starszą chora matką) nie stały na przeszkodzie dochowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz, że nie uprawdopodobnił, aby uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W uzasadnieniu autor zażalenia podał w szczególności, że choroba matki oraz jego kłopoty zdrowotne uprawdopodabniają, że nie mógł złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.
Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności.
Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu jako wadliwe. W sprawie niniejszej zabrakło właściwej analizy wpływu choroby matki skarżącego i związanej z tym jego opieki nad nią na uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący jako przesłankę braku winy w uchybieniu temu terminowi wskazał niedyspozycję zdrowotną matki oraz związaną z tym konieczność osobistej jego opieki nad nią (k. 59 akt sądowych). Przy czym z nadesłanej dokumentacji medycznej wynika, że choroba matki skarżącego trwała w okresie od 2013 r., do przełomu [...] 2014 r. (k. 61 do 67 akt sądowych).
Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy skarżącego w uchybieniu terminu z tego względu, że choroby matki nie można uznać tego za zdarzenie nagłe i niemożliwe do przewidzenia. Zdaniem WSA, skarżący będąc prawidłowo pouczony o trybie zaskarżenia wyroku, w tym złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, powinien zorganizować swoje sprawy życiowe w taki sposób by dochować terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Przy tym podnoszone kłopoty zdrowotne matki i jego nie zostały uprawdopodobnione w sposób przekonywujący.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny przesłanek braku winy w uchybieniu terminu.
Podstawowe znaczenie w sprawie niniejszej dla oceny kwestii winy skarżącego w uchybieniu terminu mają okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, czyli konieczność opieki nad chorą [...]-letnią matką w okresie biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z 26 czerwca 2014 r.
Kierując się względami doświadczenia życiowego należy uznać, że opieka nad starszą [...]-letnią matką będącą chorą od dłuższego czasu (co najmniej od 2013 r., - dokumentacja medyczna) mogło w sposób usprawiedliwiony uniemożliwiać skarżącemu sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku i nadanie go w ustawowym terminie. Godzi się zauważyć, że część dokumentacji medycznej matki skarżącego pochodzi z okresu [...] 2014 r. (k. 61-63 akt sądowych) czyli z okresu biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z 26 czerwca 2014 r. Okoliczność, że matka skarżącego przebywała jeden dzień w szpitalu w żadnej mierze nie może być powodem odmowy przywrócenia terminu z tego względu, że skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazywał na okoliczność opieki nad chorą matką. Opiekę nad chorą osobą należy pojmować jako stan permanentny trwający zwykle do czasu poprawy stanu zdrowia pozostającej pod opieką.
Sąd I instancji sam wskazał, że choroba matki skarżącego, która trwała od dłuższego czasu. Zestawiając powyższe z dolegliwościami matki skarżącego - osoby starszej ([...] lat) za uprawdopodobnione należy uznać jego twierdzenia, że w okresie na sporządzenie wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku – opiekował się nią
Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku – była nieprawidłowa, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomiki procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty i oświadczenia są wystarczające do oceny czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek strony skarżącej.
W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Z akt sprawy tj. zalegającej w nich dokumentacji medycznej oraz oświadczeń skarżacego wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu została spełniona. Przyczyna uchybienia terminu ustała, w dniu 22 sierpnia 2014 r., tj. z dniem, w którym skarżący - zgodnie ze swym oświadczeniem zawartym we wniosku o przywrócenie terminu – dowiedział się o wydanym w sprawie wyroku oddalającym wniesioną skargę. W ustawowym terminie (28 [...] 2014 r.) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Jak wskazano wyżej, skarżący uprawdopodobnił również brak winy w uchybieniu terminu.
Natomiast samo uchybienie terminowi powodowało ujemne dla strony skutki procesowe, bowiem bez znajomości motywów zawartych w uzasadnieniu wyroku nie jest możliwe prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych, czyli wskazanie na czym polegało naruszenie prawa materialnego lub procesowego przez sąd orzekający w I instancji. Brak uzasadnienia pozbawia stronę skarżącą możliwości racjonalnego sformułowania podstaw kasacyjnych, przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji oraz wniosków kasacyjnych (vide: postanowienie SN z 24 kwietnia 2001 r. II CZ 146/00, OSNC 2001/12/180).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku.