Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II SAB/Sz 91/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., po rozpoznaniu wniosku K. S., odmówił zmiany postanowienia z 9 grudnia 2014 r. odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
K. S. wniosła do Sądu skargę na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych.
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II GZ 52/15 oddalił zażalenie skarżącej na to postanowienie.
Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił zmiany postanowienia z dnia 9 grudnia 2014 r., wskazując w uzasadnieniu, że skarżąca nie przedłożyła dowodów pozwalających na ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt II GZ 352/15 oddalił zażalenie K. S. na to postanowienie. W dniu [...] września 2015 r. skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r. odrzucił skargę.
W dniu [...] stycznia 2016 r. K. S. nadała w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podała, tak jak we wcześniejszych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, że posiada mieszkanie własnościowe spółdzielcze o pow. 81 m2 i garaż własnościowy spółdzielczy o pow. 30 m2, nie ma żadnych dochodów, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
WSA w S. odmówił zmiany postanowienia z 9 grudnia 2014 r. odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego.
Sąd uznał, że nie było podstaw do zmiany bądź uchylenia postanowienia z dnia 9 grudnia 2014 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), gdyż skarżąca przedstawiła takie same dane jak we wnioskach rozpoznanych już postanowieniami z 9 grudnia 2014 r. i z 18 maja 2015 r.
Ponadto, w ocenie WSA sytuacja majątkowa wnioskodawczyni przedstawiona we wniosku nie pozwalała na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawczyni, więc wniosek o ustanowienie radcy prawnego Sąd oddalił, ponieważ brak było możliwości ustalenia, czy skarżąca jest w stanie ustanowić pełnomocnika korzystając z własnych zasobów i możliwości.
Zażalenie nie powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie z powodu naruszenia art. 246 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 231 § 2 kodeksu karnego poprzez niezgodną z prawem ocenę sytuacji majątkowej skarżącej.
Zdaniem skarżącej Sąd I instancji systematycznie oddala wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, pomimo faktu, że spełnia ona warunki ustawowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera uzasadnionych zarzutów, więc podlega oddaleniu.
Zdaniem NSA Sąd I instancji słusznie uznał, że nie było podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych.
Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana prawomocnych orzeczeń możliwa jest wiec jedynie, jeżeli strona wykaże, że okoliczności sprawy uległy zmianie. W sprawie o przyznanie prawa pomocy takimi okolicznościami jest sytuacja majątkowa wnioskodawczyni.
Jak słusznie stwierdził WSA K. S. w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiła takie same informacje o swojej sytuacji finansowej jak we wnioskach już rozpoznanych przez ten Sąd. Skoro zaś skarżąca nie wykazała zmiany okoliczności sprawy, tj. swojego stanu majątkowego, to Sad I instancji prawidłowo uznał, że nie zaszły przesłanki do zmiany postanowienia z 9 grudnia 2014 r.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie WSA z 2 czerwca 2016 r. jest prawidłowe również w zakresie pkt. II, tj. odmowy ustanowienia radcy prawnego dla skarżącej.
W tym kontekście należy stwierdzić, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie, gdy wnioskodawca wykaże nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten zobowiązuje wnioskodawcę do wykazania okoliczności, które przemawiają za przyznaniem mu prawa pomocy. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W rozpoznawanej sprawie, pomimo wezwania, K. S. nie przedłożyła wystarczających dokumentów umożliwiających ustalenie jej sytuacji majątkowej, co pozwalałoby na dokonanie oceny stanu majątkowego w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Skarżąca oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnych dochodów ani oszczędności, posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 81 m2 i garaż o pow. 30 m2. W okresie ostatnich dwóch lat skarżąca nie uzyskała żadnego dochodu, co wynika z załączonych zeznań podatkowych za 2015 i 2014 r. Podała, że utrzymuje się z pomocy bliskich, jednak nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych dowodów.
W tym stanie sprawy WSA słusznie uznał, że skarżąca nie przedstawiła swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej w sposób pełny, więc nie miał możliwości dokonania jej analizy.
Wobec tego Sąd I instancji zasadnie oddalił wniosek o ustanowienia radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.