Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 17 października 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 963/14 odmówił J. Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności abonamentowej.
J. Ś. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z 1 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy oraz wskazał, że ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca nie ma trudności z zaspokajaniem podstawowych potrzeb bądź realizacją bieżących zobowiązań finansowych a jej sytuacja materialna pozwala na wygospodarowanie środków na uiszczenie wpisu sądowego oraz ustanowienie pełnomocnika z wyboru.
Na skutek wniesionego przez skarżącą sprzeciwu Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżąca nie wykazała, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Podkreślił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, posiada stały dochód z tytułu emerytury w wysokości 1 815 zł, który pozostaje do jej dyspozycji. Mąż skarżącej również otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 3 029 zł. Zdaniem Sądu, bez znaczenia pozostaje podnoszony w sprzeciwie fakt, że mąż skarżącej wspiera finansowo studiujące wnuki (1 200 zł/m-c), bowiem jak sama wskazała, nie utrudnia to małżonkom poczynienia oszczędności. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty związane z uiszczeniem wpisu sądowego oraz ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
J. Ś. złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie, ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu, wobec braku uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: ppsa) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Odstępstwem od tej zasady jest przyznanie przez sąd prawa pomocy, które stosowane jest tylko w wyjątkowych, przewidzianych prawem przypadkach. W myśl art. 246 § 1 ppsa, osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, stosownie do treści powołanego przepisu, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa.
To zatem strona ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Jedynym miernikiem oceny, czy stronie może być przyznane prawo pomocy jest kryterium finansowe. (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Sąd rozpoznając wniosek jest zobowiązany przeprowadzić obiektywną ocenę podniesionych okoliczności w aspekcie zaistnienia przesłanek określonych w powołanym przepisie oraz wskazać, z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje, bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części.
Sąd I instancji przyjął, że J. Ś. oraz jej mąż dysponują stałym miesięcznym dochodem a także zgromadzonymi oszczędnościami. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalona wysokość miesięcznego dochodu w gospodarstwie domowym skarżącej pozwalała na przyjęcie, że jest ona w stanie uiścić w pełnej wysokości należne w sprawie koszty sądowe a także wygospodarować środki na opłacenie pomocy prawnej. Podkreślenia wymaga, że istota instytucji prawa pomocy pozwala na przyznanie tego prawa w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżąca ponad wszelką wątpliwość udowodni, że nie jest i nie będzie w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
Ponadto należy wskazać, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.; dalej: kro) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.
Wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w środku prawnym, Sąd wyczerpująco wyjaśnił, z jakich powodów wniosek o przyznanie prawa pomocy został nieuwzględniony, także w zakresie braku podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, że pojęcie "prawo pomocy" obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, dlatego operowanie przez Sąd I instancji takim sformułowaniem nie oznacza, że Sąd ten ograniczył się do uzasadnienia oddalenia wniosku tylko w zakresie kosztów sądowych, pomijając przy tym odniesienie się do kwestii pełnomocnika z urzędu. W treści uzasadnienia Sąd skupił się na analizie możliwości płatniczych skarżącej, jednak jak wcześniej podniesiono, to właśnie kryterium finansowe jest decydujące o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy. Co za tym idzie, skoro sytuacja materialna skarżącej nie uzasadniała zwolnienia jej z kosztów sądowych w całości, to nie są również spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.