Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 654/12, odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2012 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008.
Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniami z dnia 6 września 2012 r., 2 lipca 2013 r. i 25 czerwca 2014 r. odmówił R. P. przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 10 września 2015 r. strona złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu uzupełnionego na wezwanie Sądu żądania, wnioskodawca wskazał, że wniosek jest zasadny z powodu braku majątku i dochodów. Skarżący jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.
Sąd wskazał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został już rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., wobec czego ponowny wniosek w tym zakresie należało rozpatrzyć w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), a więc ustalenia wymagało, czy po wydaniu przez Sąd wskazanego orzeczenia nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy.
Zdaniem WSA, analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF pozwala stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa zmianie. Wnioskodawca ponownie nie przedstawił rzetelnie – za pomocą stosownych dokumentów – swojej sytuacji majątkowej. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została należycie wyjaśniona jego aktualna sytuacja materialna. W ocenie Sądu, oświadczenie majątkowe z dnia 10 września 2015 r., zawarte następnie w urzędowym formularzu, nie odpowiadało wymogom art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności do poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że podobnie jak przy orzekaniu postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., wnioskodawca powołał się enigmatycznie na zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku.
Konkludując WSA stwierdził, że złożone oświadczenie uniemożliwia ocenę zaistnienia zmiany okoliczności sprawy, warunkującej możliwość zmiany postanowienia z dnia 25 czerwca 2014 r. W związku z powyższym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz o zwolnienie go z opłat i kosztów procesowych w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sprawa sądowoadministracyjna, w której został złożony przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy została wszczęta przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy procesowej, wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 p.p.s.a. Mając na uwadze tę okoliczność oraz treść art. 2 ustawy nowelizującej, przyjąć należy, że w stosunku do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie zastosowanie znajdował art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed nowelizacji). Oznacza to, że po wniesieniu przez stronę sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, którego sprzeciw ten dotyczył utraciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, a od wydanego przez ten Sąd orzeczenia stronie przysługiwało zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta postanowieniem tego sądu z dnia 25 czerwca 2014 r., na które to postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd kasacyjny postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II GZ 799/14 oddalił to zażalenie, w uzasadnieniu podnosząc, że skarżący konsekwentnie nie ujawnia źródeł swoich dochodów, a tym samym uniemożliwia Sądowi zbadanie rzeczywistych zmian okoliczności skutkujących brakiem możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznając kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego w kontekście zastosowania art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiej zmiany okoliczności, która uzasadniałaby korektę wcześniejszego rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów, ani nie przedstawił dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji trafnie przyjął, iż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżącego również w niniejszym postępowaniu wpadkowym nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji brak było podstaw do zmiany postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2014 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wprawdzie w zaskarżonym obecnie postanowieniu Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (poprzez odmowę przyznania prawa pomocy) zamiast na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy), jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.