Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 252/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
W dniu [...] stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) P.B., dalej: "skarżący" lub "strona", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [... grudnia 2015 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2016 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu ww. zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego został doręczony skarżącemu w dniu 3 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 11 akt sądowych sprawy). W terminie do opłacenia skargi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia Sądu z dnia [...] lipca 2016 r. został doręczony Skarżącemu w dniu [...] lipca 2016 r. Wobec powyższego, przy piśmie Sądu z dnia [...] sierpnia 2016 r. przesłano skarżącemu odpis prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału V z dnia [...] lutego 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis ww. prawomocnego zarządzenia został doręczony w dniu [...] sierpnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 89 akt sądowych sprawy), a zatem termin do opłacenia skargi upływał [...] sierpnia 2016 r. W dniu [...] sierpnia 2016 r. skarżący nadał do Sądu pismo zawierające kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wpis od skargi nie został uiszczony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę podniósł, że warunkiem podjęcia przez Sąd czynności na skutek wniesionego pisma jest uiszczenie należnej od tego pisma opłaty. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Jeżeli pismem tym jest skarga, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem jej odrzucenia uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a.).
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bezskutecznie upłynął 23 sierpnia 2016 r. Nieuiszczenie wpisu od skargi skutkuje – stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a – odrzuceniem skargi.
Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że ponowne złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje bez wpływu na obowiązek uiszczenia przez niego opłaty, do której został wezwany na podstawie prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 3125/14; orzeczenie dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany, jeżeli strona po uprawomocnieniu się zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego wystąpi do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oznacza obowiązek strony uiszczenia tej opłaty i nie zwalnia od niego złożenie (kolejnego w niniejszej sprawie) wniosku o przyznanie prawa pomocy.
P. B. złożył zażalenie na postanowienie Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podnieść należy, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, a który wyrażany był wcześniej tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999r., sygn. I CKN 1461/98, publ. OSNC 1999, nr 11, poz. 196; postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, publ. OSNC 1999, nr 9, poz. 153), jak również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349) zgodnie z nim ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie. Trafnie zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty. Tym samym, rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej uzyskało już moc wiążącą, zatem obowiązkiem skarżącego było uiszczenie wymaganego wpisu. Złożenie zaś kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego.
Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13).
Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (porównaj postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której Sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia.
Zatem, prawomocne postanowienie Sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę z uwagi na niewykonanie zarządzenia tj. nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od złożonej skargi.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji