Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2708/13, pozostawił bez rozpoznania wniosek A. Sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. odrzucono skargę kasacyjną spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2014 r. oddalającego skargę tej spółki na ww. decyzję organu. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia oraz ustanowienia adwokata.
Zarządzeniem z dnia 31 marca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, powołując się na art. 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), pozostawił wniosek bez rozpoznania, ze względu na to, że nie został on złożony na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wskazał, że jak wynika z załączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru, skarżąca otrzymała wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 21 marca 2016 r. (doręczenie zastępcze), jednakże do dnia wydania ww. zarządzenia nie przesłała do Sądu wypełnionego formularza tego wniosku.
W dniu 29 kwietnia 2016 r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego, w którym podniosła, że nie mogła uzupełnić w terminie braków formalnych od wniesionego zażalenia, ponieważ, jak podała, nie pozostawiono w jej skrzynce awiza, mimo że Sąd uznał przesyłkę za doręczoną przez operatora pocztowego w trybie art. 73 p.p.s.a. Do sprzeciwu nie załączono sporządzonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie miał na względzie art. 252 § 2 p.p.s.a., w myśl którego wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. Skarżąca została zobowiązana pismem Sądu z dnia 3 marca 2016 r., doręczonym w trybie doręczenia zastępczego w dniu 21 marca 2016 r., do przesłania urzędowego formularza, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca w zakreślonym terminie stosownego wniosku nie złożyła wniosku. Także do sprzeciwu skarżąca nie załączyła wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W związku z tym, że skarżąca nie nadesłała w zakreślonym terminie wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również nie nadesłała go do dnia rozstrzygnięcia, to wniosek o przyznanie prawa pomocy skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania, bez względu na złożenie sprzeciwu od zarządzenia z dnia 31 marca 2016 r.
Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że nie posiada szczegółowej wiedzy prawniczej, nie wiedziała, że obowiązek ustanowiony w art. 257 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie należy podkreślić, że prawidłowo Sąd I instancji zauważył, iż zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. Nr 1257). I to rozporządzenie miało zastosowanie w sprawie, a nie – jak wskazał Sąd I instancji – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2244); jednakże błąd ten nie miał wpływu na wynik sprawy.
Prawidłowo Sąd I instancji wskazał też, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sądowych, pismem Sądu z dnia 3 marca 2016 r. skarżąca została wezwana do przesłania urzędowego formularza, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej, w trybie doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a., w dniu 21 marca 2016 r. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżąca nie złożyła wypełnionego wniosku.
W związku z powyższym przyjąć należło, w świetle art. 257 p.p.s.a., że postanowienie Sądu I instancji o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, jest prawidłowe. Skarżąca bowiem nie uczyniła zadość wezwaniu Sądu i nie uzupełniła braków wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie. Argumenty skarżącej dotyczące nieświadomości bezwzględnego charakteru przepisu art. 257 p.p.s.a. nie mogły podważyć oceny postanowienia Sądu I instancji, gdyż wezwanie skarżącej do nadesłania stosownego druku było sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny.
Ponadto należy podkreślić, że doręczenie przesyłki z wezwaniem zostało prawidłowo doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a., a instytucja doręczenia zastępczego nie została przez skarżącą w żaden sposób skutecznie podważona. Podkreślenia wymaga, że na zwróconej do organu przesyłce wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru znajdują się adnotacje operatora pocztowego, z których wynika, że była ona awizowana dwukrotnie, tj. 7 marca 2016 r. oraz 15 marca 2016 r. oraz pozostawała w placówce pocztowej do dnia 23 marca 2016 r. Wszystkie adnotacje znajdujące się na kopercie zostały opatrzone podpisem osoby doręczającej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1226/12, publ.
CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Domniemanie prawdziwości danych zawartych w zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek i prawidłowości dat wskazanych na stemplach pocztowych może zostać wprawdzie obalone - przez stronę mającą w tym interes - co jednak nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.