Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2370/04 oddalił wniosek W. N. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Skarżący złożył od powyższego postanowienia sprzeciw, w którym podtrzymał swój wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika oraz zarzucił Sądowi poczynienie w uzasadnieniu tego postanowienia "nieścisłości i przeinaczeń". Oznajmił również, że przebył zawał serca mięśniowego, co uniemożliwiło mu uczestnictwo w wyznaczonej rozprawie.
Postanowieniem z dnia 24 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania W. N. prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że przyznanie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Sąd zauważył, że w sprawie przedmiotem sporu są należności ściśle związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Oznacza to, że powinien on być świadom ewentualnych skutków nieuregulowania tych należności, w tym ponoszenia kosztów sądowych powstałych w związku z prowadzonym sporem sądowym. Od skarżącego należało w tym zakresie wymagać odpowiedniej zapobiegliwości i przezorności.
Sąd ponadto uznał, że skarżący nie dopełnił obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego, pozwalającego na przyjęcie, że nie jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie oraz osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zapewnić sobie udział w rozprawie.
W zgromadzonych aktach sprawy Sąd nie dopatrzył się żadnego potwierdzenia przeszkód natury zdrowotnej do osobistego stawiennictwa.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, którym podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w sprzeciwie.
W dniu 7 sierpnia 2005 r. W. N. wniósł do WSA w Warszawie pismo, w którym poinformował, iż przebywa na szpitalnym leczeniu drugiego zawału mięśnia sercowego i stosownie do zakazu lekarzy żadna korespondencja do czasu zakończenia leczenia nie będzie przez niego załatwiana.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. skarżący nie przedstawił żadnych nowych argumentów bądź okoliczności mających uzasadnić przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata z urzędu, na podstawie art. 245 § 3 p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie, przedstawiony już wcześniej w orzecznictwie NSA (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004), stanowiący, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Dlatego też od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą należy wymagać zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie.
Z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie WSA w Warszawie prawidłowo uznał, że skarżący nie dopełnił obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego uzasadniającego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z art. 199 p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, stanowiące odstępstwo od tej zasady, powodujące przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.s.a.
Dodatkowo należy zauważyć, że w tej sprawie, skarżący nie skorzystał z możliwości ustanowienia pełnomocnika na podstawie art. 34 i 35 p.s.a., co uzależnione jest wyłącznie od woli strony. Mając na uwadze, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi przymusu adwokackiego oraz z uwagi na to, że stawiennictwo stron nie jest na rozprawie obowiązkowe (art. 107 p.s.a.), jak też niezawiły charakter niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega konieczności ustanowienia na rzecz skarżącego, profesjonalnego pełnomocnika procesowego.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Dlatego też zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie należy uznać za nieuzasadnione.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.