Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1294/16 odmówił [A.] Sp. z o.o. w Warszawie (dalej: spółka; skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier hazardowych.
W skardze do Sądu skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że na mocy zaskarżonej decyzji został bezpodstawnie nałożony na skarżącą spółkę obowiązek zapłaty kwoty 60.000 zł, gdyż decyzja ta została wydana na podstawie przepisów prawa, które są pozbawione skuteczności. Skarżąca wskazała również, że wykonanie zaskarżonej decyzji zachwieje płynnością finansową spółki, gdyż z załączonych do skargi dokumentów w postaci salda rachunku bankowego i zeznania podatkowego wynika, że celem uiszczenia należnej kary skarżąca będzie musiała zaciągnąć zobowiązania finansowe, których z dużym prawdopodobieństwem nie będzie w stanie spłacić. W ocenie Spółki taki stan rzeczy w rezultacie doprowadzi do jej upadłości.
Wraz z pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżąca złożyła zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r., na poparcie złożonego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podniósł, że skarżąca na poparcie twierdzeń w zakresie wpływu wykonania decyzji na płynność finansową spółki, złożyła jedynie zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z analizy ww. dokumentu wynika, że w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., przychód spółki z prowadzonej działalności wyniósł 477.095,92 zł, a koszty uzyskania przychodów wyniosły 538.713,80 zł. Spółka w analizowanym okresie uzyskała więc stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 61 617,88 zł, która jednak nie jest przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji. Sąd wskazał, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.
W ocenie WSA, opierając się wyłącznie na danych zawartych w przedłożonym rozliczeniu podatkowym nie można ustalić wpływu wykonania decyzji na rzeczywistą sytuację majątkową spółki. Zdaniem Sądu, w tym celu konieczna jest analiza informacji o posiadanym przez spółkę majątku ruchomym i nieruchomym, wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunkach bankowych, kwotach posiadanych przez nią wierzytelności, wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Dokumentów zaś zawierających informacje tego typu skarżąca nie dołączyła do wniosku. Sąd pierwszej instancji wskazał, że argumentacja przedstawiona we wniosku, co do tego, iż w wyniku uiszczenia kary spółka utraci płynność finansową, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia ewentualnej możliwości spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
W dalszej części uzasadnienia Sąd podniósł, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Sąd wskazał, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony.
Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła [A.] Sp. z o.o. w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania w sposób wywierający istotny wpływ na treść skarżonego postanowienia tj. art. 61 § 3 ppsa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji kiedy skarżąca spółka spełniła przesłanki określone w wymienionym przepisie i konieczne jest wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej przedmiot skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, albowiem wykonanie decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem wykonanie decyzji pozbawi skarżącą środków niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, sprawi, że skarżąca spółka zostanie postawiona w stan upadłości likwidacyjnej przed rozpoznaniem skargi przez Sąd.
Dodatkowo wniosła o:
- 1. Dopuszczenie dowodów w postaci dokumentów załączonych do zażalenia w postaci:
- - saldo obrotów, rachunek zestawienia zysków i strat, CIT za 2015 r., bilans za 2015 r. na okoliczność trudnej sytuacji finansowej skarżącej spółki na okoliczność tego, że egzekucja kary pieniężnej przed prawomocnym rozpoznaniem skargi przez sądy administracyjne skutkować będzie wyrządzeniem skarżącej spółce znacznej szkody, bowiem wykonanie decyzji pozbawi skarżącą środków niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, sprawi, że skarżąca spółka zostanie postawiona w stan upadłości likwidacyjnej przed rozpoznaniem skargi przez Sąd.
W oparciu o powyższe zarzut, skarżąca wniosła na podstawie art. 194 § 3 ppsa o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2016 r., sygnatura akt [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA trafnie przyjął, że znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej. Sąd pierwszej instancji słusznie podniósł, że opierając się wyłącznie na danych zawartych w przedłożonym rozliczeniu podatkowym nie można ustalić wpływu wykonania decyzji na rzeczywistą sytuację majątkową spółki.
Sąd zasadnie uznał, że w tym celu konieczna jest analiza informacji o posiadanym przez spółkę majątku ruchomym i nieruchomym, wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunkach bankowych, kwotach posiadanych przez nią wierzytelności, wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Dokumentów zaś zawierających informacje tego typu skarżąca nie dołączyła do wniosku. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła, że w stosunku do niej zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jak również nie udokumentowała w żaden sposób swojej aktualnej sytuacji majątkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. To strona, powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W dacie wydania orzeczenia Sądu I instancji w aktach niniejszej sprawy nie było dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej, że wykonanie tej decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 60.000 zł) doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W szczególności strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Bez tego rodzaju dokumentacji Sąd I instancji nie mógł ocenić, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji organu - nawet przy uwzględnieniu poniesienia straty z prowadzonej działalności gospodarczej - może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna lub może spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne.
Poza tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej, a tym samym konieczności ogłoszenia upadłości. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad dochodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że dokumentacja odnosząca się do sytuacji finansowej strony została dołączona do zażalenia. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WSA, skoro miała miejsce po wydaniu tego orzeczenia. W tym kontekście NSA zwraca jedynie uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie