Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. (sygn. akt V SA/Wa 4306/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi oraz odrzucił skargę W. P. i M. P. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Sąd I instancji wyjaśnił, że W. P. i M. P. (dalej: skarżący, strona) złożyli skargę na ww. postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Sporne postanowienie organu doręczono bowiem stronie 18 września 2020 r., tymczasem skargę złożono 26 października 2020 r. Okoliczność uchybienia terminowi określonemu w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który upływał 18 października 2020 r., jest zatem bezsporna. Natomiast opóźnienie w złożeniu skargi, jak wskazywali skarżący - wiązało się z jej błędnym zaadresowaniem, a to wobec "nawału pracy i dużego stresu" skarżących.
Według Sądu I instancji, aby możliwe było przywrócenie terminu do wniesienia skargi, konieczne jest ustalenie, że jego uchybienie nie zostało zawinione przez stronę. Przy czym, jako zachowanie zawinione traktuje się, zgodnie z ugruntowanymi zapatrywaniami orzecznictwa oraz doktryny, nie tylko działanie intencjonalnie naruszające terminy procesowe, ale też wiążące się z brakiem należytej staranności (niedbalstwem, choćby lekkim) w dokonaniu czynności. Natomiast z wniosku strony wprost takowy brak staranności wynika, bowiem złożono oświadczenie co do omyłkowego zaadresowania przesyłki ze skargą. Obciążenie obowiązkami zawodowymi, czy stres, nie stanowią w tym względzie okoliczności ekskulpujących.
Skoro brak jest podstaw do przywrócenia terminu w niniejszej sprawie, to skarga jako spóźniona podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego zmianę w całości i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).
Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679).
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Okoliczności przedstawione przez skarżących, tj. obciążenie obowiązkami zawodowymi, czy stres - nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej w postaci wniesienia skargi. Nie można bowiem uznać, że błędne zaadresowanie przesyłki stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 20/17).
Wymaga podkreślenia, że strona zaskarżone postanowienie otrzymała wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Strona, która mimo prawidłowego pouczenia, nie stosuje się do tego pouczenia, nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności prawidłowo.
Wobec powyższego Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę, ponieważ została ona bezspornie wniesiona po terminie wynikającym z art. 53 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Jeżeli zaś skarga została złożona po tym terminie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Przepisy jasno i kategorycznie określają w jakim terminie wnosi się skargę do sądu i jakie są konsekwencje przekroczenia tego terminu, sąd nie ma w tym względzie żadnego pola do własnej oceny, czy wydania decyzji uznaniowej, gdyż związany jest stanowczym brzmieniem przepisów prawa (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II GZ 638/17).
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.