Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. o sygn. akt II SA/Ol 1271/14, orzekając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi "F." Spółki z o.o. w W. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] cofającą zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...].
Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako NSA) postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 686/13 na podstawie art. 193 Konsytuacji RP postawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Jak ocenił Sąd, odpowiedź na to pytanie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ze skargi Spółki, ponieważ w obu sprawach zarysował się wspólny problem nielegalności ustawy o grach hazardowych z uwagi na brak notyfikacji przepisów tej ustawy, które stanowiły podstawę decyzji wydanych w tych sprawach. Zdaniem Sądu dopiero po wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego co do braku notyfikacji u.g.h., sąd administracyjny będzie mógł zbadać czy i na ile wpłynął on na wydane wobec Spółki decyzje.
Oznacza to, że odpowiedź Trybunału na przytoczone pytanie prawne NSA będzie miała decydujący wpływ na ustalenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Za istotną dla zawieszenia postępowania Sąd uznał również zarysowującą się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych rozbieżność w zakresie oceny konsekwencji braku notyfikacji przepisów u.g.h., która prowadzi do wydawania przez te sądy różnych orzeczeń w identycznych stanach faktycznych. Pewność orzecznictwa i jego stabilność przemawiają zatem za zawieszeniem postępowania.
W zażaleniu wniesionym do NSA Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu z dnia 8 stycznia 2015 r. i zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Składająca zażalenie zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 7 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez dowolne zawieszenie postępowania sądowego w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie oceny naruszenia Konstytucji RP przez zaniechanie notyfikacji przepisów u.g.h., co prowadzi do nieusprawiedliwionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy, sprzecznej z ekonomiką procesową, w sytuacji gdy bezsporną okolicznością między stronami pozostaje, że przepisy u.g.h. determinują konieczność zmiany właściwości produktów o cechach zdefiniowanych ustawowo tj. automatów do gier o niskich wygranych przez przekształcenie ich czy to w urządzenia do gier zręcznościowych (nie objęte zakresem przedmiotowym u.g.h.), czy to automaty wysokowygraniowe (przez pozbawienie automatów o niskich wygranych immanentnych cech w postaci limitu "stawki za udział w jednej grze" ograniczonego do 0,50 zł i limitu "jednorazowej wygranej" ograniczonego do 60 zł), przy obecności w polskim porządku prawnym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 (publik.
LEX nr 1170754), co czyni oczywistym wniosek, że definiujący automaty o niskich wygranych przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. sprzężony z normą art. 138 ust. 3 u.g.h., jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE z dna 21 lipca 1998 r. L 204, s. 37; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 13, t. 20, s. 337) niezdatnym do stosowania przez krajowe organy władzy publicznej, gdyż dalsze użytkowanie automatów o niskich wygranych będzie możliwe tylko przy istotnej zmianie właściwości tych produktów.
Jak argumentowała Spółka obowiązek niestosowania aktu prawnego z powodu niedopełnienia obowiązku notyfikacji jest odmienną kwestią od badania jego zgodności z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny nie kontroluje aktu prawnego pod względem tego, czy w procedurze jego przyjmowania dopełniono obowiązku notyfikacji, czy też nie. Prowadzi to do wniosku, że Sąd niezasadnie zawiesił postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii.
Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (vide: wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I FSK 845/05; ten wyrok i dalej powoływane, dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem skorzystania z tej podstawy prawnej, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym przed Trybunałem Stanu – vide: postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt II FZ 278/11 oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej – vide: np. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.
Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rzecz jasna, nie może być ono dowolne. Analizując celowość zawieszenia postępowania sąd powinien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu (por. Komentarz M. Niezgódki–Medek do art. 125 p.p.s.a., Lex Omega 39/2013).
Względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania także w razie rozstrzygania przez NSA w drodze uchwały, w myśl art. 15 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., w zakresie wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych lub w zakresie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej.
W ocenie NSA, powołując się na problematykę "techniczności" przepisów ustawy o grach hazardowych oraz rozbieżną judykaturę sądów administracyjnych w zakresie wykładni i stosowania przepisów tej ustawy, Sąd I instancji zasadnie uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie objętej pytaniem prawnym sądu kasacyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 686/13 i zarejestrowanej w Trybunale pod sygn. akt P 4/14 może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ze skargi Spółki, a więc prawidłowo zawiesił postępowanie sądowe do czasu wydania orzeczenia przez TK. Oznacza to, że Sąd, zawieszając postępowanie nie naruszył art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z przyczyn wskazywanych w zażaleniu Spółki.
Błędnie argumentując na rzecz tezy przeciwnej, Spółka zdaje się nie zauważać, że orzeczenia podejmowane przez Trybunał Konstytucyjny mają decydujący wpływ nie tylko na wykładnię i stosowanie przepisów kontrolowanego pod względem zgodności z Konstytucją RP aktu prawnego, ale przede wszystkim na ich byt prawny. Tym samym przyjąć należy, że gdyby Sąd nie zawiesił postępowania w sprawie z urzędu, to naraziłby strony na ryzyko rozstrzygnięcia sprzecznego ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny.
Dodatkowo należy wspomnieć, że już po dacie wydania kontrolowanego postanowienia wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt P 4/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 127, poz. 857, z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 134, poz. 779, z 2013 r. poz. 1036 oraz z 2014 r. poz. 768 i 1717) są zgodne z: a) art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.", a w pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Poglądy prawne wyrażone orzeczeniem TK zostaną uwzględnione przez Sąd I instancji.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.