Uzasadnienie
W dniu 1 sierpnia 2017 r. A. Sp. z o.o. (skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającego do zwrotu dotacji. Pismem z 8 września 2017 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych wskazanych z zarządzeniu z 8 sierpnia 2017 r. poprzez nadesłanie odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS wskazującego na umocowanie do reprezentowania skarżącej.
Zarządzeniem z 8 września 2017 r. skarżąca wezwana została do złożenia odpisu wniosku z 8 sierpnia wraz z załącznikami w celu doręczenia go organowi administracji – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. Powyższe wezwanie zostało doręczone na adres skarżącej 13 września 2017 r. W zakreślonym terminie skarżąca nie ustosunkowała się do powyższego wezwania.
Wobec powyższego zarządzeniem z 4 października 2017 r. Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, na podstawie przepisów art. 49 § 2 w związku z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) pozostawił wniosek o przywrócenie terminu bez rozpoznania podnosząc, iż skarżąca nie uzupełniła w zakreślonym terminie braków formalnych skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła naruszenie:
- 1. art. 49 § 2 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie uzupełnienie braków formalnych w treści wezwania powoduje obligatoryjne pozostawienie pisma bez rozpoznania, w sytuacji gdy powyższy przepis dotyczy braków istotnych, czyli takich, których usunięcie powoduje niemożność nadania biegu sprawie oraz jednocześnie braki te nie mogą być usunięte samodzielnie przez sąd poprzez m.in. wykonanie odpisów przez sąd, zaś w niniejszej sprawie sąd dysponowała oryginałem wniosku o przywrócenie terminu oraz oryginałami załączników, co dawało możliwość sporządzenia kopii oraz przesłania jej organowi biorącemu udział w postępowaniu;
- 2. art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten odnosi się wyłącznie do takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego, prawidłowego biegu, a więc takich które uzupełnić może jedynie strona – jak podpis strony pod treścią pisma, czy przedłożenie dokumentów, które są w wyłącznym posiadaniu strony, w sytuacji, gdy w niniejszym postępowaniu brak było przesłanek do wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie jego odpisu wraz z załącznikami, albowiem sąd dysponowała oryginałem wniosku, co czyniło go władnym do sporządzenia kserokopii pisma wraz z załącznikami oraz przesłaniu tak sporządzonego organowi biorącemu udział postępowaniu.
W zażaleniu przedstawiono argumenty na poparcie wskazanych zarzutów oraz wniesiono o uchylenie zarządzenia z 4 października 2017 r. oraz przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zastosował przepis powyższy prawidłowo wzywając skarżącą do nadesłania dodatkowych odpisów wniosku o przywrócenie terminu wraz z załącznikami w celu doręczenia go organowi administracji - tak jak wymaga tego art. 47 § 1 p.p.s.a. W myśl natomiast art. 49 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Jak wynika z ustaleń Sądu pierwszej instancji, skarżąca pomimo wezwania do nadesłania odpisu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z załącznikami (odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS wskazującego na umocowanie do reprezentowania skarżącej), nie uczyniła zadość wezwaniu Sądu. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji był zobowiązany pozostawić wniosek bez rozpoznania, co też uczynił zasadnie zaskarżonym zarządzeniem z 4 października 2017 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w zażaleniu należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, wyjaśniającej, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. Zatem konsekwencje prawne uznania, że niedołączenie odpisu pisma (skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia) jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., nakładają na stronę istotny obowiązek i powodują (w razie nieuzupełnienia braku i po wyczerpaniu trybu zaskarżenia lub bezskutecznego wniosku o przywrócenie terminu) zamknięcie stronie drogi do sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę, że z treści art. 49 p.p.s.a. wynika, iż tryb w nim określony ma zastosowanie w razie takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, tj. wywołanie przez nie właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych uczestniczących w postępowaniu podmiotów (uczestników postępowania). Trzeba też zwrócić uwagę, że przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne pozwalają wyodrębnić czynności procesowe, w zależności od kryterium podmiotowego, na czynności procesowe sądu, stron i innych uczestników postępowania. Sporządzanie odpisów pisma przez sąd w celu usunięcia braków za jedną ze stron postępowania nie tylko nie mieści się w zakresie dopuszczalnych czynności procesowych sądu, ale ponadto mogłoby wskazywać na działanie sądu w interesie jednej ze stron, a to z kolei podważałoby zasadę bezstronności sądu.
Nieuzupełnienie braku w postaci niezłożenia przez stronę odpisu nie jest naruszeniem konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że sformalizowanie postępowania, nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniają bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu.
Należy wskazać, że w powołanej wyżej uchwale z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "niedołączenie przez Skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd." Zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem. skarżącej, stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a. umożliwiono uzupełnienie braków wniosku, z czego jednak nie skorzystała. W konsekwencji obarczają skarżącą procesowe skutki zaniedbania, jakiego się dopuściła.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.