Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. (sygn. akt III SAB/Po 10/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie R. P. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 10 marca 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącą (tj. Spółki A w organizacji z siedzibą w [...]) w sprawie ze skargi na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w sprawie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu zażalenia Sąd pierwszej instancji wskazał - powołując się na treść art. 194 § 3 i art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, a więc m.in. powinno zawierać podpis strony. Sąd stwierdził, że R. P. nie ma przymiotu strony postępowania, natomiast skarżąca spółka - stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a. - dokonuje czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w jej imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu, co wynika z art. 29 p.p.s.a. Sąd zauważył, że R. P. był w niniejszym postępowaniu już dwukrotnie wzywany do przedłożenia dokumentu wykazującego jego umocowanie do działania w imieniu skarżącej spółki, jednak żadne z tych wezwań nie zostało wykonane w sposób, który pozwala uznać, że R. P. spełnia powyższy warunek.
Również do zażalenia na postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały dołączone dokumenty wykazujące umocowanie R. P. do reprezentowania strony skarżącej. W związku z tym Sąd uznał, że nie został zrealizowany obowiązek podpisania pisma (zażalenia) przez stronę skarżącą, zaś zażalenie złożone przez R. P. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne.
Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył R. P. Stwierdził, że orzeczenie to jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z kolei zgodnie z drugim ze wskazanych przepisów (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie), do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem odrzucenia zażalenia na postanowienie z dnia 10 marca 2016 r. był brak wykazania przez R. P., że jest uprawniony do działania w imieniu skarżącej spółki, mimo że był w tej sprawie już dwukrotnie wzywany do wykazania takiego umocowania.
Z art. 194 § 3 p.p.s.a. wynika m.in., że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. W szczególności pismo takie powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, co wynika z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Nadto - jeśli zażalenie wnosi pełnomocnik, to ma on obowiązek dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, o ile dokumenty te nie zostały jeszcze w danej sprawie złożone przed sądem (zob. art. 46 § 3 p.p.s.a.).
Przepisy odnoszące się do zażalenia (Dział IV, rozdział 2 p.p.s.a.) nie określają wprost skutków prawnych niezachowania braku formalnego zażalenia w zakresie wymogów przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym. W takiej sytuacji należy jednak zastosować odesłanie przewidziane w (cytowanym wyżej) art. 197 § 2 p.p.s.a., to jest zastosować odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (a więc przepisy rozdziału 1, działu IV p.p.s.a.). W tej grupie przepisów postępowanie naprawcze zostało przez ustawodawcę określone w art. 177a p.p.s.a., który stanowi: "Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi".
Zauważyć przy tym należy, że wymaganiami przewidzianymi w art. 176 p.p.s.a. innymi niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są w szczególności wymagania przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym. Z art. 177a p.p.s.a. odczytywanego w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. można zatem wywieść normę prawną, że jeżeli zażalenie nie spełnia wymagań przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to przewodniczący ma obowiązek wezwać stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.
W niniejszej sprawie w zakresie stwierdzonego przez Sąd pierwszej instancji braku formalnego zażalenia nie zostało przeprowadzone postępowanie naprawcze przewidziane w art. 177a w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., bowiem z normy prawnej wywiedzionej z tych przepisów wynika, że odrzucenie zażalenia jest skutkiem nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków zażalenia, a nie samego wystąpienia takich braków.
Niezrozumiała jest w tym zakresie argumentacja Sądu pierwszej instancji, odwołująca się do przeprowadzonego wcześniej w sprawie postępowania w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi i braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia ta nie miała znaczenia dla zaskarżonego obecnie rozstrzygnięcia. Okoliczność, że wnoszący pismo procesowe nie uzupełnił - w ocenie Sądu pierwszej instancji - braków formalnych skargi, czy wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może bowiem prowadzić do konkluzji, że tym samym nie zostały również uzupełnione braki formalne zażalenia. Jak wskazano wyżej, do usunięcia braków formalnych zażalenia podmiot je składający powinien zostać bowiem wezwany.
Ze wskazanych powodów postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu zażalenia podlegało uchyleniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
PG