Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 554/17, odmówił [...] przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z dnia 23 maja 2017 r. wezwał [...] – dalej: skarżącego - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo to odebrała [...] w dniu 29 maja 2017 r., podejmując się doręczenia przesyłki adresatowi.
W dniu 6 czerwca 2017 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi.
WSA w Szczecinie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. odrzucił skargę [...] z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakreślonym terminie.
W dniu 26 czerwca 2017 r. [...] złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2017 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu WSA podniósł, że skarżący, jako przyczynę uchybienia terminu wskazał, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu odebrała jego matka i nie przekazała mu jej w terminie. W rezultacie wpis sądowy od skargi opłacił dzień po upływie terminu. Wyjaśnił, że charakter prowadzonej przez niego działalności wymaga częstych podróży służbowych na terenie kraju. W dniu 6 czerwca 2017 r., skarżący opłacił wpis sądowy od skargi.
Zdaniem WSA, kryterium braku winy będące przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając wystąpienie tej przesłanki, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej można mówić wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zatem przy ocenie zachowania strony jako nie zawinionego sąd powinien brać pod uwagę te okoliczności, na które strona nie miała jakiegokolwiek wpływu, czyli takie, które były od niej niezależne, a przeszkadzały jej w dokonaniu czynności procesowej w wyznaczonym przez sąd lub przepisy prawa terminie.
W ocenie Sądu I instancji skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił, by uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, bez swojej winy. Skoro działalność gospodarcza, jaką prowadzi wymaga częstych podróży służbowych, powinien był tak zorganizować odbiór kierowanej do niego korespondencji, żeby mógł ewentualne czynności procesowe wykonać w terminie, np. mógł ustanowić konkretną osobę pełnomocnikiem do doręczeń w sprawie. Z akt sprawy wynika natomiast, że pisma adresowane do skarżącego odbierają, jako dorośli domownicy, różne osoby, w tym [...]. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu świadczą o braku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej przez skarżącego. Uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej spowodowane nienależytym zorganizowaniem odbioru korespondencji, nie może być uznane za niezawinione. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem.
Zdaniem WSA, niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nie może być uznana za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Skoro skarżący wiedział, że często podróżuje powinien był zadbać o to, aby adresowaną do niego korespondencję odbierała osoba, która niezwłocznie go o tym poinformuje.
W konkluzji Sąd I instancji wskazał, że skarżący uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bez swojej winy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie. Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- 1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. zw. z art. 7, art. 68 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 11 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r poz. 267 - dalej: k.p.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo braku rzetelnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie wykonywania przewozu drogowego i dokonania przez organy administracji błędnej oceny zebranych dowodów polegającej na uznaniu, iż nie dotrzymano ustawowego terminu do złożenia, skargi od decyzji z dnia 23 marca 2017 r. nr [...] (spóźnienie dokonania wpłaty o jeden dzień kalendarzowy).
- 2. art. 151 p.p.s.a, w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP przez stosowanie "wybiórczych procedur" w postępowaniu administracyjnym, co jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na. podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy.
Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia, zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 582/10). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody w zachowaniu terminu usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03; "Monitor Prawniczy" 2002, nr 23, s. 1059).
Wynika z tego, że przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Obowiązkiem strony jest więc uwiarygodnienie swojej staranności oraz wykazanie, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna.
Odnosząc powyższy pogląd do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, bowiem okoliczności przedstawione we wniosku oraz powtórzone w zażaleniu, jak i udokumentowane w aktach sprawy wskazują na zawinienie skarżącego w niespełnieniu wezwania WSA w Szczecinie do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie uiszczeniu wpisu od skargi w zakreślonym terminie.
Stąd biorąc pod uwagę powyższe, nie można przyjąć, aby uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi było niezawinione. Bowiem częste wyjazdy służbowe nie mogą być uznane wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. O braku winy można by mówić gdyby, strona nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie była w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do wniesienia skargi. Tymczasem zarówno wyjazdy skarżącego związane z jego obowiązkami służbowymi (podróże służbowe) były do przewidzenia i pozwalały na podjęcie działań, przy dołożeniu należytej staranności, zapobiegających zaistniałej sytuacji. Skoro działalność gospodarcza, jaką prowadzi wymaga częstych podróży służbowych, powinien był tak zorganizować odbiór kierowanej do niego korespondencji, aby mógł ewentualne czynności procesowe wykonać w terminie, np. mógł ustanowić konkretną osobę pełnomocnikiem do doręczeń w sprawie.
Jednocześnie należy zaznaczyć, iż podnoszone w zażaleniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie były stosowane przez Sąd I instancji stąd nie mogło dojść do ich naruszenia. Podobnie sprawa nie była przez Sąd I instancji rozpoznawana merytorycznie (w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej), lecz dotyczyła kwestii wpadkowej (uzupełnienia braku fiskalnego skargi), stąd zarzuty w zażaleniu w tej mierze nie mogły odnieść oczekiwanego rezultatu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Brak jest, zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527