Uzasadnienie
A. K. złożyła 20 listopada 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z [...] października 2015 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została doręczona skarżącej [...] października 2015 r.
Skarżąca powołała się na zły stan zdrowia, który nie pozwolił jej na operację w planowanym terminie – [...] września 2015 r. Jak podała, lekarz kardiolog nie wyraził zgody na zabieg, zlecając kolejne badania. Zabieg został przełożony na [...] października 2015 r., lecz również nie doszedł do skutku ze względu na złe wyniki. W ocenie skarżącej wzmożona kontrola lekarska, stres oraz wiele zleconych badań nie pozwoliły jej na terminowe wniesienie skargi z należytym i starannym przygotowaniem. Przyjęcie do szpitala oraz operację zaplanowano na [...] listopada 2015 r.
Postanowieniem z 11 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Po 84/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił A. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Zdaniem WSA z uzasadnienia wniosku nie wynika brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Skarżąca zaprezentowała przemawiające za tym – w jej ocenie – okoliczności w sposób bardzo ogólny, wskazując generalnie na "wzmożoną" kontrolę lekarską, czy "wiele" zleconych badań, związanych z planowanym wobec skarżącej zabiegiem operacyjnym. Z tak przedstawionej argumentacji w żaden sposób nie wynika jednak, jak ta "wzmożona" kontrola lekarska i "wiele" zleconych badań miałyby wpływać na możliwość dochowania 30-dniowego terminu do złożenia skargi, którego bieg rozpoczął się [...] października 2015 r. Skarżąca nie sprecyzowała, kiedy w związku z powyższym musiała się poddać badaniom lekarskim i z jakimi dolegliwościami było to związane. Jedynie z przedstawionej przez nią dokumentacji Sąd wysnuł wniosek, że jedno z takich badań miało miejsce [...] października 2015 r. (zaświadczenie lekarskie z tego dnia), a więc na samym początku biegu terminu do złożenia skargi, co nie pozwala jednak uznać, aby stanowiło ono jakąkolwiek przeszkodę do zachowania tego terminu.
Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie sprecyzowała, dlaczego jej stan zdrowia miałby stanowić przeszkodę do złożenia skargi i to taką przeszkodę, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku.
W ocenie WSA o zaistnieniu przesłanki z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) nie świadczy również sam planowany zabieg operacyjny, o którego konieczności przeprowadzenia skarżąca wiedziała jeszcze przed doręczeniem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2015 r., a którego ostatecznie wyznaczony termin nie przypadał nawet w okresie przewidzianym do złożenia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie.
W uzupełnieniu powyższego zażalenia pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, wniósł o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w tym, że jej stan zdrowia i związane z tym okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W ocenie pełnomocnika skarżącej z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że w okresie do wniesienia skargi skarżąca cierpiała na dolegliwości związane z przebiciem ściany pęcherza oraz stanem choroby skutkującym usunięciem narządów rodnych, co nastąpiło w trakcie pobytu w szpitalu w okresie [...].11.2015 r. Operacja ta planowana była pierwotnie na [...].10.2015 r., jednak stan zdrowia skarżącej nie pozwolił na jej przeprowadzenie w tym terminie. W okresie poprzedzającym operację skarżąca musiała odbywać wizyty lekarskie (holter, konsultacja u lekarza rodzinnego, badania laboratoryjne, konsultacje kardiologiczne, diabetologiczne, uzyskiwanie skierowań na kolejne konieczne badania, badanie USG jamy brzusznej, echo serca, konsultacje okulistyczne). Wszystkie te badania i wizyty lekarskie były niezbędne, by ocenić stan zdrowia skarżącej przed planowanym zabiegiem.
Pełnomocnik skarżącej stwierdził, ze znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie lekarskie z [...].11.2015 r. zawiera zakaz pracy "do zakończenia leczenia operacyjnego". Skarżąca nie pracuje, więc nie otrzymała zwolnienia L4.
Powołano się również na zły stan psychiczny skarżącej w tym okresie (dolegliwości skarżącej miały charakter depresjogenny).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy.
W doktrynie przyjmuje się, że za brak winy rozumie się dopełnienie przez stronę dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zauważyć przy tym należy., że aby choroba mogła być okolicznością zwalniającą z winy w uchybieniu terminu musi ona wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę. To wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, tj. zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn obiektywnych, niezawinionych przez stronę.
W ocenie NSA Sąd I instancji błędnie ocenił, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przedstawione przez nią informacje o długotrwałym leczeniu, potwierdzone dokumentacją medyczną, uzasadniają przyjęcie, że skarga została wniesiona po terminie bez jej winy, ponieważ choroba uniemożliwiła jej terminowe złożenie środka zaskarżenia.
Zdaniem NSA ciąg zdarzeń, na które powołała się A. K., stanowił okoliczność uzasadniającą złożenie skargi po terminie za niezawinione przez nią. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżąca w lipcu 2014 r. doznała uszkodzenia pęcherza moczowego, w konsekwencji którego musiała przejść operację ratującą zdrowie – pierwotnie wyznaczoną na [...] września 2015 r., przełożoną z uwagi na złe wyniki badań na [...] października 2015 r., a następnie na [...] listopada 2015 r. W okresie od września do listopada 2015 r. A. K. była poddana wzmożonym badaniom – kardiologicznemu, laboratoryjnym, okulistycznemu, badanie USG, konsultacji diabetologicznej (vide k. 9-19, 39-48 i 89-97 akt sądowych).
Ponadto, skarżąca uzyskała zaświadczenie o niezdolności do pracy aż do czasu zakończenia leczenia operacyjnego. Zdaniem NSA za pomocą powyższych dokumentów skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Sąd, uwzględniając ilość koniecznych badań i konsultacji poprzedzających operację, a także stan psychiczny skarżącej w tym okresie, stwierdza, że choroba wykluczyła możliwość terminowego wniesienia skargi.
Wobec tego, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony przez Sąd I instancji, a został on jedynie odmiennie oceniony w toku postępowania zażaleniowego, NSA postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącej termin do złożenia skargi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.