Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1132/06 Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wezwał P. S. do uiszczenia wpisu sądowego, w wysokości 100 zł, od skargi na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr 27/2006/116 (znak: [...]).
Na zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawie dotyczącej chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził, że sprawa dotyczy odmowy organu pierwszej instancji wydania zaświadczenia E111 o uprawnieniach do świadczeń rzeczowych z zakresu świadczeń zdrowotnych podczas pobytu w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Podstawę prawną wydania takiego zaświadczenia stanowią przepisy art. 51 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.), zwanej dalej: uośoz, które zobowiązują organy NFZ do wydawania ubezpieczonym stosownych zaświadczeń "w celu potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej (...) na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)".
Skarżący przywołał przepis art. 5 pkt 34 uośoz, w którym zdefiniowane jest pojęcie świadczeń opieki zdrowotnej oznaczające świadczenie zdrowotne, świadczenie zdrowotne rzeczowe świadczenie towarzyszące. Świadczenie zdrowotne natomiast oznacza działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania. Jego zdaniem zakres znaczeniowy pojęcia świadczeń lekarskich, o którym mowa w przepisie art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a które nie znajduje definicji w obowiązujących przepisach prawa, zawiera się w pojęciu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu uośoz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego), na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest instytucją stosowaną w wyjątkowych przypadkach i stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia tych kosztów wynikającej z art. 230 p.p.s.a.
Zwolnienie od kosztów sądowych w pewnych kategoriach spraw następuje z mocy ustawy na podstawie art. 239 p.p.s.a. Dlatego prawo sądu do zwalniania od kosztów sądowych (wpisu sądowego) nie ma charakteru pełnego, lecz podlega określonym regułom.
W zażaleniu skarżący powołał się na przepis art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. twierdząc, że przysługuje mu ustawowe zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, gdyż sprawa administracyjna w wyniku której wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczy w istocie świadczeń leczniczych. Skarżący stwierdził przy tym, że w obowiązujących przepisach prawa brak jest definicji pojęcia świadczeń leczniczych a z uregulowań uośoz wynika, że zakres tego pojęcia zawiera się w znaczeniu pojęcia świadczeń zdrowotnych.
Należy zauważyć, że w uośoz nie ma zdefiniowanego pojęcia świadczeń leczniczych, o którym mowa w art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W art. 5 pkt 34 uośoz znajduje się wyjaśnienie pojęcia "świadczenie opieki zdrowotnej - świadczenie zdrowotne, świadczenie zdrowotne rzeczowe i świadczenie towarzyszące". W pkt 40 tego przepisu doprecyzowano, iż świadczeniem zdrowotnym jest "działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania".
W regulacji art. 5 pkt 27 tej ustawy zdefiniowano pojęcie podstawowej opieki zdrowotnej jako "świadczenia zdrowotne profilaktyczne, diagnostyczne, lecznicze, rehabilitacyjne oraz pielęgnacyjne z zakresu medycyny ogólnej, rodzinnej i pediatrii, udzielane w ramach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej". Zaś w art. 15 uośoz (Dział II – Świadczenia opieki zdrowotnej, Rozdział 1 – Przepisy ogólne) stwierdza się, że w ramach świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy zapewnia się i finansuje ze środków publicznych m.in.: 1) badanie diagnostyczne, w tym medyczną diagnostykę laboratoryjną;
- 2) świadczenia na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób, w tym obowiązkowe szczepienia ochronne;
- 3) podstawową opiekę zdrowotną; etc.
Należy zatem zgodzić się z twierdzeniem, że pojęcie świadczeń leczniczych, o którym mowa w art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zawiera się w pojęciu świadczeń zdrowotnych, które to pojęcie zdefiniowano w uośoz. Stwierdzić jednak należy, że zakres pojęciowy świadczeń zdrowotnych jest szerszy niż pojęcia świadczeń leczniczych, gdyż jak wynika z wyżej wskazanych przepisów zawiera również np.: świadczenia rehabilitacyjne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotem sprawy nie jest prawo do konkretnych świadczeń leczniczych czy rehabilitacyjnych. Sprawa dotyczy świadczeń zdrowotnych w szerokim rozumieniu, a w istocie wydania zaświadczenia, że strona ma prawo do ogólnie pojętych świadczeń opieki zdrowotnej.
Przepis art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wskazuje, iż intencją ustawodawcy nie było stworzenie maksymalnie szerokiego katalogu spraw z zakresu świadczeń zdrowotnych, które podlegałyby zwolnieniu od kosztów sądowych. Regulację tę należy traktować zawężająco mając jednocześnie na względzie, że stanowi ona odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych, o której mowa w art. 230 p.p.s.a.
W tej sytuacji strona może jedynie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy i nie jest zwolniona z mocy ustawy od poniesienia kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 4