Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2349/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek T. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 marca 2006 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia 15 lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom"
W uzasadnieniu Sąd podał, że w skardze na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 marca 2006 r. T. P. wskazał w jakich okolicznościach i kiedy dowiedział się o możliwości zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu oświadczył również, że decyzję tę otrzymał w dniu 7 kwietnia 2006 r., a także że już w skardze, chociaż nie wprost, zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o odrzucenie skargi z powodu niedopuszczalności drogi sądowej przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o oddalenie skargi.
Odrzucając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że postępowanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie udzielenia dofinansowania projektu w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" jest postępowaniem administracyjnym, a rozstrzygnięcia jakie zapadają w tym przedmiocie są decyzjami administracyjnymi. Zdaniem Sądu, pisma z dnia 29 marca 2006 r. i 15 lutego 2006 r. spełniają wymogi decyzji administracyjnych, na które – w ocenie Sądu – przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Sąd wskazał, że skarżący nadał skargę w urzędzie pocztowym w dniu 17 listopada 2006 r., a zatem po 30-dniowym terminie liczonym od dnia 7 kwietnia 2006 r. jako daty doręczenia, który upłynął w dniu 8 maja 2006 r., jednak uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło bez winy skarżącego, ponieważ nie został on pouczony o prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego. Sąd uznał również, że jako wniosek o przywrócenie należy traktować stwierdzenia skarżącego zawarte w końcowej części skargi.
Skarżący w skardze stwierdził, że o możliwości zaskarżenia decyzji z dnia 29 marca 2006 r. dowiedział się z artykułu prasowego umieszczonego w czasopiśmie "Rolniczy Przegląd Techniczny" nr 11 z listopada 2006 r., z którym zapoznał się w dniu 8 listopada 2006 r., a zatem w tym dniu ustała przyczyna niemożności wniesienia przez niego skargi. Od tego dnia skarżący miał siedem dni na złożenie skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Termin ten mijał w dniu 15 listopada 2006 r., tymczasem skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia nadana w dniu 17 listopada 2006 r., a zatem dwa dni po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., i z tego względu wniosek podlegał odrzuceniu. Sąd podkreślił, że data sporządzenia skargi (15 listopada 2006 r.) nie ma znaczenia dla zachowania terminu.
W zażaleniu T. P. podniósł, że działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, w związku z czym nie wiedział, że na złożenie skargi i wniosku o przywrócenie terminu ustawodawca przewidział siedmiodniowy termin, zakładając, że skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Skarżący podniósł, że organ nie poinformował go o możliwości i terminie do złożenia skargi i wniosku o jego przywrócenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 85 p.p.s.a. stanowi, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, istnienie których czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.
W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
Należy podkreślić, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
W świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu należy uznać, że skarżący wykazał brak winy w tym uchybieniu. Brak pouczenia przez organ w decyzji o możliwości, sposobie i terminie wniesienia skargi stanowi niezawinioną przyczynę skutkującą skutecznością wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 209). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za przyczynę taką należy również uznać mylne pouczenie przez organ o możliwości wniesienia środka odwoławczego, a tym bardziej brak takiego pouczenia.
Trafnie Sąd I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu prowadzonym przez ARiMR w sprawach udzielenia dofinansowania projektu w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" są decyzjami administracyjnymi. Pogląd taki został również wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06, w której Sąd zwrócił uwagę na istnienie dwóch etapów postępowania w sprawach dotyczących dofinansowania z publicznych środków wspólnotowych projektów zgłaszanych w ramach sektorowych programów operacyjnych - wpierw ma miejsce zatwierdzenie wniosku podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie z publicznych środków wspólnotowych, a następnie podpisanie umowy o dofinansowanie.
Zdaniem składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004- 2006" (Dz. U. Nr 207, poz. 2117 ze zm.) rozstrzygnięcia podejmowane w pierwszym etapie procedury mają charakter indywidualnych rozstrzygnięć władczych i jednostronnych. Użyte przez ustawodawcę określenie "przyznaje" dofinansowanie należy interpretować jako stworzenie podstawy prawnej do wydania przez ARiMR decyzji administracyjnej w sprawie przyznania pomocy na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o NPR. Decyzja ta jest pozytywna albo negatywna (o odrzuceniu wniosku). Jest ona niezbędną przesłanką zawarcia umowy.
Skoro rozstrzygnięcia ARiMR są decyzjami, to powinny spełniać wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnej w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przepis ten stanowi, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.
Decyzje wydane w niniejszej sprawie nie zawierają pouczenia odnośnie możliwości i trybu wniesienia środka odwoławczego. W tej sytuacji nie można przypisać stronie skarżącej winy w uchybieniu terminu do wniesienia takiego środka. Należy również zauważyć, że skarżący dopiero w dniu 8 listopada 2006 r. z artykułu prasowego umieszczonego w czasopiśmie "Rolniczy Przegląd Techniczny" nr 11 z listopada 2006 r. dowiedział się o możliwości wniesienia skargi, którą nadał w dniu 17 listopada 2006 r. Mimo że skarga została wniesiona dwa dni po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., nie można – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - zarzucić stronie niedopełnienia obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (złożeniu skargi).
Błędnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że termin do wniesienia skargi, z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez skarżącego okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu, nie podlega przywróceniu.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.
MR