Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II SA/Op 346/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił T. G. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu do ewidencji producentów.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 14 czerwca 2014 r. B. G. złożyła skargę na wyżej wskazaną decyzję, którą organ uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. oraz umorzył w całości postępowanie w I instancji.
Następnie mąż skarżącej T. G. pismem z dnia 14 lipca 2014 r. wniósł o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Odwołał się do uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1429/12, podnosząc, że postępowanie administracyjne w sprawie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów B. G. dotyczy także jego wpisu. Tym samym, w ocenie wnioskodawcy, istnieją przesłanki, zgodnie z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 Konstytucji, aby mógł uczestniczyć w postępowaniu, a w konsekwencji domagać się odrębnego wpisu w oparciu o powyższe podstawy konstytucyjne.
Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał przede wszystkim, że wnioskodawca nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, w związku z tym udział T. G. w sprawie jest możliwy tylko na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Sąd Instancji przytoczył treść art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. 2012 poz. 86), po czym wywiódł, że nie należy wpisu do ewidencji producentów uważać za podstawę do ubiegania się o nadanie statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Również oświadczenie składane przez współmałżonka osoby ubiegającej się o wpis nie uprawnia do bycia uczestnikiem, albo stroną w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Oceniając interes prawny, WSA stwierdził jego brak po stronie wnioskodawcy. T. G. nie wskazał bowiem norm prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki, które dopuszczałyby jego udział w sprawie. Również Sąd stwierdził brak przepisu ustawy przewidującego możliwość występowania w sprawie uczestników postępowania.
Odnosząc się do powołanego przez T. G. wyroku NSA z dnia18 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1429/12, Sąd I instancji podkreślił, za NSA że: "w sprawie w istocie chodziło o to, aby niewłaściwie nadany B. G. numer identyfikacyjny przestał być aktywny, a tym samym, aby nie można było posługiwać się nim w kontaktach z Agencją Modernizacji i Rozwoju Rolnictwa (art. 13 ust. 3 ustawy o systemie ewidencji)". Wnioskodawca błędnie zinterpretował ten wyrok jako nakazujący jego udział w rozpatrywanej obecnie sprawie.
Ponadto w ocenie WSA art. 18 Konstytucji (zasada zapewnienia ochrony prawnej rodzinie) oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa), nie mogą być podstawą interesu prawnego w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a..
Zażalenie na to postanowienie wniósł T. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu tego pisma procesowego wskazał, że w wyroku o sygn. akt II GSK 1429/12 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o wykreśleniu B. G. z ewidencji producentów rozstrzyga o wygaszeniu drugiego wpisu małżonków, a więc w ocenie prawnej NSA T. G. ma interes prawny do udziału w postępowaniu w przedmiocie zmiany treści wpisu.
W ocenie T. G. wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 40/12 przesądził, że zastosowanie art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji producentów do rozstrzygania o prawach i obowiązkach obojga małżonków prowadzi do naruszenia art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 Konstytucji, a zaskarżona decyzja nałożyła na T. G. obowiązek zrzeczenia się posiadanego wpisu w ewidencji, aby taki wpis mogła uzyskać B. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...). W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. W tym stanie rzeczy w rozpoznawanej sprawie wpadkowej istota sporu wymaga odpowiedzi na pytanie, czy istnieje przepis prawa materialnego, z którego można wywieść interes prawny T. G. do udziału w postępowaniu, w charakterze uczestnika, w sprawie głównej ze skargi B. G. na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu do ewidencji producentów.
Sąd I instancji nie dopatrzył się takiego przepisu, wbrew twierdzeniom T. G., który podstawy swojego interesu prawnego upatruje w niekonstytucyjności art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, stwierdzonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 40/12.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, (...), jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (ust. 4).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji wyrażoną na gruncie powyższego przepisu, że postępowanie wszczęte w sprawie zmian danych skarżącej w rejestrze (ewidencji) nie dotyczy w zakresie publicznoprawnym praw i obowiązków T. G. Interesu prawnego nie można opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt, małżonkowie G. posiadają numer identyfikacyjny (zgodnie z art. wymogami art. 12 ustawy). Z kolei B. G. - występując o wpis do ewidencji i nadanie jej odrębnego numeru identyfikacyjnego – nie przedłożyła zgody małżonka o nadanie jej takiego numeru.
Odnosząc się do argumentów skarżącego należy mieć na uwadze, że - jak trafnie zauważył Sąd I instancji - Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, orzekając o niezgodności z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 Konstytucji RP art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne, postanowił, że kwestionowany przepis ustawy we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Już z tego powodu za uzasadnione i skuteczne należy uznać obecne stosowanie art. 12 ust. 4 ww. ustawy przez Sąd I instancji jako podstawy swoich rozważań.
Dalej, co istotne w świetle twierdzeń wnioskodawcy, zdaniem NSA zakwestionowanie konstytucyjności spornego przepisu nie tworzy po stronie T. G. podstawy do uznania jego interesu prawnego.
Przyjąć należy bowiem, że dopuszczenie możliwości nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków - w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne - przemawia za tym, że każde z małżonków w takich przypadkach posiada swój odrębny interes prawny.
Tymczasem, jak już wskazano, wnioskodawca nie może wywodzić swego interesu prawnego z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.
T. G. nie wskazał przy tym jakiejkolwiek innej normy prawa materialnego ustanawiającej prawa lub obowiązki, które dopuszczałyby jego udział w sprawie.
Sytuacji prawnej wnoszącego zażalenie nie może zmienić powołanie się przez niego na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 1429/12 w kontekście naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a., gdyż - jak już wcześniej wskazano - podstawę interesu prawnego może stanowić jedynie konkretny przepis prawa materialnego, którego w sprawie T. G. nie wskazał i ani Sąd I instancji, ani Naczelny Sąd Administracyjny się nie dopatrzył.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.