Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 6 września 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 6 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 1527/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych
postanawia:
- 1) uchylić zaskarżone postanowienie
- 2) przyznać skarżącej A. B. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt III SA/GI 1527/04 Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił A. B. przyznania prawa pomocy.
Po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt III SA/GI 1527/04 po raz drugi odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżąca nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości majątkowych bez ważnych powodów uzasadniających takie postępowanie, ponieważ wraz z mężem skarżąca dobrowolnie zrezygnowała z przysługującego jej uprawnienia do pobierania czynszu dzierżawczego z nieruchomości, której jest współwłaścicielem. Poza tym Sąd stwierdził, że skarżąca wraz z mężem dokonała darowizny na rzecz swoich dzieci, której przedmiot stanowiła nieruchomość w postaci mieszkania, oraz że skarżąca nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, bowiem korzysta z dożywotnio ustanowionej służebności mieszkania i korzysta z pomocy finansowej swoich pełnoletnich dzieci. W takim stanie rzeczy Sąd uznał, iż skarżąca nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, określonej w art. 246 § l p.p.s.a.
Skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powołała się na swoją trudną sytuację rodzinną i finansową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 245 § l w zw. z art. 246 § l pkt l p.p.s.a. wnioskowane przez skarżącą prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego i następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że udzielenie przez Sąd prawa pomocy w sytuacji, w której skarżący udowodni brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania jest obligatoryjne.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykorzystuje w pełni swojej sytuacji majątkowej, podając jako jeden z powodów dobrowolne zrzeczenie się przez skarżącą prawa pobierania czynszu dzierżawnego z nieruchomości, której wraz z mężem jest współwłaścicielką. Powyższe stanowisko Sądu I instancji nie jest zgodne z przedstawionymi przez skarżącą dokumentami. Po pierwsze, współwłaścicielami wymienionej nieruchomości położonej w Strumieniu przy ul. Kościelnej 5 są skarżąca A. B., jej mąż A. B. i ich synowa M. B.. Po drugie, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia 12 grudnia 2002 r. (k. 25, zał. do pisma z 14 lutego 2005 r.), z którego wynika, że skarżąca nie zrzekła się prawa do pobierania czynszu dzierżawczego z nieruchomości, której jest współwłaścicielką, lecz dokonali tego mąż skarżącej A. B. i synowa M. B.. Po trzecie, zrzekli się oni pobierania czynszu na rzecz skarżącej A. B., która jest faktycznym użytkownikiem tej nieruchomości.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia WSA stwierdził, że skarżąca wraz z mężem dokonała darowizny na rzecz swoich dzieci, której przedmiot stanowiła nieruchomość będąca ich mieszkaniem, położona w Pawłowicach przy ul. l Maja. Zdaniem NSA dokonanie darowizny przez skarżącą i jej męża nie ma w przedmiotowej sprawie wpływu na ustalenie możliwości finansowych skarżącej. Darowizna mieszkania dokonana została w 1998 r., a skarżąca mieszka w tym mieszkaniu do dziś, korzystając z ustanowionej na jej rzecz służebności. Stwierdzenie więc Sądu I instancji, że takie działanie skarżącej jest niewykorzystywaniem swoich możliwości majątkowych bez ważnych uzasadniających takie postępowanie powodów jest wadliwe.
Ta ostatnia ocena dotyczy też stanowiska Sądu, że skarżąca nie wyjaśniła przyczyn niepobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz przyczyn niezarejestrowania się w Urzędzie Pracy, skoro jak wynika z akt sprawy skarżąca ur. 24 lipca 1940 r., wiek emerytalny (60 lat) ukończyła w 2000 r., a ZUS Oddział w Rybniku decyzją z dnia 21 września 2004 r. odmówił jej przyznania emerytury z braku wymaganego ustawowo okresu zatrudnienia (k. 25 akt. Sąd.).
W ocenie NSA spełniona została przesłanka udzielenia skarżącej prawa pomocy z uwagi na brak środków na poniesienie kosztów postępowania. Wobec sytuacji materialnej skarżącej wynikającej z przesłanych przez nią dokumentów, udzielenie jej prawa pomocy jest uzasadnione, a odmienny pogląd Sądu I instancji w treści zaskarżonego postanowienia jest chybiony. Uzasadnieniem powyższego jest okoliczność bardzo niskich dochodów przypadających na członków rodziny, tj. skarżącą i jej męża. Jedynym źródłem utrzymania skarżącej - jak wynika z przedstawionych przez nią dokumentów - jest świadczenie emerytalne jej męża w łącznej kwocie 655 złotych brutto miesięcznie. Skarżąca nie posiada też majątku, z którego sprzedaży mogłaby pokryć koszty postępowania.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu dokonał niewłaściwej oceny dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy oraz nie wziął pod uwagę całokształtu sytuacji w jakiej znalazła się strona.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, stosując odpowiednio art. 188 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.