Uzasadnienie
Zarządzeniem z 21 marca 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1195/16) Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej zwany "Przewodniczącym") wezwał R. P. (dalej zwanego "Skarżącym") do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego. Przewodniczący wskazał, że kwotę tę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "ppsa") oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem RM z 16 grudnia 2003 r.").
Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Stwierdził, że żądany wpis jest nielegalny i wygórowany. Skarżący wniósł też o zwolnienie go z opłat i kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Z art. 230 § 1 i 2 ppsa wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 ppsa), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 ppsa).
W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających Skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. W szczególności w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia Skarżący nie miał przyznanego prawa pomocy, które obejmowałoby zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć też należy, że w zażaleniu Skarżący zawarł wprawdzie również wniosek o przyznanie mu prawa pomocy m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednak w tej sprawie WSA już dwukrotnie rozpoznawał wnioski Skarżącego o przyznanie prawa pomocy i za każdym razem odmawiał przyznania tegoż prawa, m.in. w związku z niewykonaniem przez Skarżącego wezwania do przedstawienia określonych dokumentów odnoszących się do jego sytuacji majątkowej. W takiej sytuacji złożenie trzeciego już w tej sprawie, nadzwyczaj lakonicznego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymywało rozpoznania zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju działania strony - polegające na składaniu w tej samej sprawie kilku kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, zawierających taką samą lub bardzo zbliżoną argumentację - stanowią przykład nadużycia prawa do sądu i jako takie nie zasługują na ochronę (zob. postanowienie NSA z 21 października 2016 r. o sygn. akt I GZ 555/16 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zgodnie ze wskazanym w zaskarżonym zarządzeniu art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przewodniczący prawidłowo zatem wezwał Skarżącego do uiszczenia w terminie siedmiu dni wpisu sądowego od złożonej skargi, pod rygorem odrzucenia tejże skargi. Wspomniany rygor wynika z kolei z art. 220 § 3 ppsa.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego. W związku z tym od skargi należało pobrać wpis stały, skoro zgodnie z art. 231 ppsa tego rodzaju wpis pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne.
W zaskarżonym zarządzeniu Przewodniczący określił wysokość wpisu od skargi na kwotę 100 zł, powołując się przy tym na § 2 ust. 1 pkt 1 RM z 16 grudnia 2003 r.
Podkreślenia przy tym wymaga, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z uwagi na uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 20 lutego 2019 r. (sygn. akt II GZ 16/19) poprzednio wydanego w tej sprawie zarządzenia Przewodniczącego z 26 listopada 2018 r., wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. W przywołanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny zawarł ocenę, że w tej sprawie od skargi należy pobrać wpis w kwocie 100 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z 16 grudnia 2003 r.
Z art. 197 § 2 ppsa wynika, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z kolei z art. 190 ppsa wynika, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny i że nie można oprzeć skargi kasacyjnej (w tej sprawie odpowiednio - zażalenia) od orzeczenia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zatem skoro w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając poprzednie zarządzenie Przewodniczącego, wyraził w postanowieniu z 20 lutego 2019 r. ocenę, że od skargi należy pobrać wpis w kwocie 100 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z 16 grudnia 2003 r., to nie jest dopuszczalne kwestionowanie tej oceny w obecnie rozpoznawanym zażaleniu na zarządzenie z 21 marca 2019 r., w którym Przewodniczący zastosował się do wspomnianego stanowiska NSA.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.
PG