Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. (sygn. akt III SA/Lu 1016/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił skargę H. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z niemożliwością ustalenia daty wniesienia skargi (nieczytelny dowód nadania na kopercie przesyłki pocztowej zawierającej skargę), zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych poprzez złożenie dowodu, w jakiej dacie wniesiono skargę (np. dowód nadania skargi w placówce pocztowej) pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie pełnomocnik strony nie ustosunkował się do wezwania.
Sąd pierwszej instancji uznał, że brak przedstawienia przez skarżącą dowodu nadania przesyłki pocztowej uniemożliwia weryfikację zachowania terminu do wniesienia skargi, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wobec tego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (z powodu nieuzupełnienia braków formalnych).
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła H. Spółka z o.o. (zastępowana przez radcę prawnego). Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 46, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. przyjęcie przez WSA, że brak nadesłania dowodu nadania skargi jest brakiem formalnym skargi, który w konsekwencji jego nieuzupełnienia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, w sytuacji gdy warunki formalne skargi do sądu administracyjnego wskazane są enumeratywnie w art. 46 (wymagania formalne dla każdego pisma strony) oraz w art. 57 § 1 (dodatkowe wymagania dla pisma będącego skargą) p.p.s.a., zaś żaden z tych przepisów nie wskazuje wymogu dołączenia do skargi czytelnego dowodu jej nadania. Powyższe naruszenie przepisów postępowania doprowadziło do odrzucenia prawidłowo wniesionej skargi.
W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że brak nadesłania dowodu nadania skargi nie może być uznany za jej brak formalny w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. i skutkować odrzuceniem skargi. Czym innym są bowiem warunki formalne pisma będącego skargą, co do uzupełnienia których, o ile nie zostaną spełnione, skarżący winien być wezwany w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), a czym innym dodatkowe dokumenty, których żądać może sąd w toku postępowania. Sąd może bowiem zażądać od skarżącego wyjaśnień, ale w żadnym wypadku nie będzie to jednak wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., obwarowane rygorem z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że od dnia 15 sierpnia 2015 r. weszły w życie zmiany wprowadzone ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Dotyczą one m.in. środków odwoławczych od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych. Ustawodawca zdecydował się na odformalizowanie środka odwoławczego przysługującego od postanowień o odrzuceniu skargi wydanych m.in. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie ze znowelizowanym art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. (który ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed wejściem w życie tejże noweli) od takiego postanowienie przysługuje zażalenie.
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej spółki nie wykonał wezwania do usunięcia braku formalnego skargi poprzez "złożenie dowodu, w jakiej dacie wniesiono skargę (np. dowód nadania skargi w placówce pocztowej)", które to wezwanie zostało wystosowane w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 18 sierpnia 2015 r. W konsekwencji Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było wadliwe.
Złożenie dowodu potwierdzającego zachowanie terminu do wniesienia skargi nie jest wymogiem formalnym tejże skargi, który podlega uzupełnieniu w ramach postępowania naprawczego określonego w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wymóg taki (tj. przedłożenie dowodu nadania skargi) nie wynika z żadnego przepisu prawa. Wprawdzie w art. 53 p.p.s.a. ustawodawca określił terminy, w jakich wnosi się skargę, lecz nie wprowadził obowiązku załączenia do skargi dowodu, że skarżący termin taki zachował. Jeśli sąd administracyjny stwierdzi, że skarga została wniesiona bez zachowania wymogu z art. 53 p.p.s.a., to powinien taką skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W razie uzasadnionych wątpliwości co do zachowania terminu na wniesienie skargi, przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia może wprawdzie zwrócić się do skarżącego lub jego pełnomocnika o przedstawienie dodatkowych dowodów, lecz podstawę prawną takiego działania powinien stanowić art. 62 pkt 1 p.p.s.a. (odnoszący się również do dokumentów, których dołączenie do akt sprawy przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia uzna za konieczne do jej rozpoznania - zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r. o sygn. akt II OSK 2503/10), a nie art. 49 § 1 p.p.s.a. Brak odpowiedzi strony na takie wezwanie nie stanowi wypełnienia hipotezy art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżący co najwyżej ryzykuje, że sąd przyjmie, iż skarga jest spóźniona i ją odrzuci na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co strona mogłaby kwestionować w zażaleniu (art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a.), w szczególności poprzez wykazanie, że jednak skarga została złożona lub nadana z zachowaniem ustawowego terminu.
Konkludując, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego, podczas gdy wezwanie nie dotyczyło braku formalnego skargi, który podlegałby uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 22 czerwca 2015 r. Termin do wniesienia skargi (art. 53 § 1 p.p.s.a.) mijał zatem w dniu 22 lipca 2015 r. Na skardze znajduje się prezentata Izby Celnej w [...] z datą 23 lipca 2015 r., przy czym nie ma wątpliwości, że skarga nie została złożona osobiście, lecz za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Względy doświadczenia życiowego wskazują, że przesyłka musiała zostać nadana za pośrednictwem operatora pocztowego co najmniej dzień wcześniej, a więc przed upływem terminu do wniesienia skargi w tej sprawie.
Nadto - jak trafnie zauważył autor zażalenia - w sytuacji dysponowania numerem przesyłki poleconej (a taki niewątpliwie znajduje się na kopercie, w której znajdowała się przedmiotowa skarga) możliwe jest zweryfikowanie - za pośrednictwem instrumentów informatycznych znajdujących się na stronie internetowej Poczty Polskiej S.A. - czy strona zachowała termin do wniesienia skargi.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
PG