Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 119/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę G. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] października 2018r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD) wynika, że podjęto dwukrotną bezskuteczną próbę doręczenia pełnomocnikowi skarżącego przesyłki elektronicznej zawierającej zaskarżoną decyzję, tj. w dniu 29 października 2018 r. oraz w dniu 6 listopada 2018 r. Stosownie zatem do przepisu art. 152a § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800; dalej: O.p.), doręczenie tej przesyłki nastąpiło 13 listopada 2018 r. Wobec tego termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. upływał 13 grudnia 2018 r. Tymczasem skarga została wniesiona dopiero 15 stycznia 2019 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu (art. 53 § 1 p.p.s.a.).
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. Orzeczeniu zarzucił naruszenie:
art. 179a w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu, podczas gdy brak jest w materiale dowodowym jednoznacznego potwierdzenia daty nadania i odbioru zaskarżonej decyzji, co powoduje, że bez zbadania w sposób wyczerpujący tej kwestii nie można uznać, że w niniejszej sprawie występuje przesłanka prowadząca do odrzucenia skargi, w szczególności, że decyzja w elektronicznej skrzynce nadawczej ujawniła się u adresata w terminie uprawniającym do wniesienia skargi.
Z uwagi na powyższe autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Autor zażalenia kwestionuje prawidłowość odrzucenia skargi przez Sąd I instancji, jako wniesionej z uchybieniem terminu zakreślonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., wskazując, że w sprawie nie zweryfikowano prawidłowo rzeczywistej daty nadania i odbioru decyzji.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 847 ze zm.; dalej: u.g.h.) do postępowań w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Z braku odrębnych regulacji, postępowanie w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry jest prowadzone na podstawie przepisów procesowych zawartych w Ordynacji podatkowej.
Zasady dokonywania doręczeń w postępowaniu podatkowym uregulowane zostały w rozdziale 5 Działu IV Ordynacji podatkowej. W myśl zawartych tam przepisów (art. 144 § 1 pkt 2 O.p.) organ podatkowy doręcza pisma za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą (art. 144 § 2 cytowanej ustawy). Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego (art. 144 § 5 O.p.).
Dalej, zgodnie z art. 152a § 1 - § 5 O.p. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające:
- 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego;
- 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma;
- 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób.
W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w pkt 3 powyżej, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2 art. 152a O.p., mogą być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny organu podatkowego, a odbioru tych zawiadomień nie potwierdza się. W przypadku doręczenia, o którym mowa w § 3 art. 152a cytowanej ustawy (tj. uznania pisma za doręczone) organ podatkowy umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz informacji o dacie uznania pisma za doręczone i o datach wysłania zawiadomień w systemie teleinformatycznym.
W świetle brzmienia § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 180), poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: (1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; (2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; (3) oznaczenie sprawy; (4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; (5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. Adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy (§ 15 rozporządzenia). Poświadczenie doręczenia stanowić ma zatem dowód, że pismo dotarło do odbiorcy oraz że odebrał je on we wskazanym w tym poświadczeniu terminie.
Stosownie zatem do treści przywołanego już wcześniej art. 152a § 1 O.p. doręczanie pisma za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie organ przesyła zawiadomienie zawierające informację o tym, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego. Na wskazany adres elektroniczny adresata pisma przychodzi więc jedynie informacja, w formie zawiadomienia, wraz z odnośnikiem (linkiem) umożliwiającym - po spełnieniu określonych warunków - zapoznanie się z treścią dokumentu oraz jego pobranie. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła, zgodnie z treścią art. 152a § 2 O.p., powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Taki sposób postępowania przewidziany przez ustawodawcę w Ordynacji podatkowej - w przypadku dokonywania doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej - de facto zastępuje awizo pocztowe, umożliwiając zapoznanie się z treścią rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia, pisma) w dowolnym miejscu i czasie.
Nie przesyła się bowiem pisma, a jedynie zawiadomienie o nim oraz o możliwości jego odebrania (patrz: postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I FZ 356/18 oraz powołany tam komentarz: P. Pietrasz, w: L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017, s. 1028). Zgodnie zaś z art. 152a § 3 O.p. w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.
W świetle art. 152a § 1 O.p., zarzuty skarżącego dotyczące niezweryfikowania "rzeczywistej daty nadania i odbioru" zaskarżonej decyzji nie mogły mieć zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku doręczania pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej w trybie art. 152a § 3 O.p., w przypadku nieodebrania pisma w przewidzianym w ustawie terminie istotna nie jest bowiem data rzeczywistego odbioru tego pisma, a data otrzymania informacji - zawiadomienia zawierającego odnośnik do przesłanego dokumentu. Ta okoliczność znajduje zaś potwierdzenie w aktach, o czym niżej. Nie podważano również – w tej konkretnej sprawie – okoliczności dostępności decyzji do której odsyłało zawiadomienie organu. Przeciwnie, autor zażalenia wskazuje, że "z uwagi na prawdopodobne problemy z elektroniczną skrzynką odbiorczą doszło do późniejszego odebrania przesyłki, tj. w dacie uprawniającej do wniesienia skargi z zachowaniem terminu", powoływał się również na "liczne i powszechne problemy z działalnością platformy przesyłek elektronicznych".
Przede wszystkim takie ogólne twierdzenia nie mogą skutecznie podważać funkcjonowania platformy ePUAP w rozpoznawanej sprawie. Poza tym, z załączonych do akt kserokopii postanowień wynika wprost, że w przypadku gdy organ napotyka problemy techniczne uniemożliwiające mu doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręcza pisma za pośrednictwem operatora pocztowego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała natomiast miejsca.
Tymczasem ustalenia Sądu pierwszej instancji, co do momentu rozpoczęcia biegu, jak też upływu terminu do wniesienia skargi na postanowienie organu znajdują oparcie w aktach, tj. znajdującym się w aktach administracyjnych dokumencie UPD - Urzędowe Poświadczenie Doręczenia nr [...] (k. 163). Zgodnie z jego treścią, podmiotem wystawiającym poświadczenie dla dokumentu jest Izba Administracji Skarbowej w Ł., adresatem dokumentu, którego dotyczy poświadczenie – M. K. (pełnomocnik G. L.). W treści UPD, w części "Dane uzupełniające", w pozycji "Data utworzenia pierwszego UPD" wskazano: "2018-10-29[...]", w pozycji "Data utworzenia powtórnego UPD" wskazano: "2018-11-06[...]", jako "Termin doręczenia" wskazano "2018-11-12[...]", zaś w pozycji "Data uznania dokumentu za doręczony" wpisano "2018-11-13[...]".
Zdaniem Sądu kasacyjnego prawidłowe było również uznanie przez Sąd I instancji złożenia skargi na decyzję organu odwoławczego z uchybieniem terminu przewidzianego art. 58 § 3 p.p.s.a. Skoro bowiem podjęto dwukrotną bezskuteczną próbę doręczenia pełnomocnikowi skarżącego przesyłki elektronicznej zawierającej zaskarżoną decyzję, tj. w dniu 29 października 2018 r. oraz w dniu 6 listopada 2018 r., a uznano ją za skutecznie doręczoną – stosownie do art. 152a § 3 O.p. - w dniu 13 listopada 2018 r., to termin do złożenia skargi upływał w dniu 13 grudnia 2018 r. Z akt sprawy (stempla pocztowego na kopercie, w której wysłano skargę – k. 13 akt WSA), wynika zaś, że skargę złożono w dniu 15 stycznia 2019 r., a zatem z uchybieniem terminu. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną powołując w podstawie prawnej art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.