Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1433/14, odmówił przyznania [...] prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Z uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji wynika, że wyrokiem tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2017 r., oddalono skargę [...] – dalej: skarżącego - na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Pismem z dnia 25 lipca 2017 roku skarżący wniósł między innymi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz powołał się na pogorszenie się jego sytuacji – bezdomność, wzrost zadłużenia, ciężką chorobę i inne. Skarżący wniósł także o ustanowienie pełnomocników z urzędu w celu wniesienia skarg kasacyjnych.
Zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2017 roku wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF.
W odpowiedzi na wezwanie [...] przesłał częściowo wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zarządzeniem z dnia 8 września 2017 roku skarżący został wezwany do uzupełniania poszczególnych rubryk złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Pismem z dnia 3 października 2017 roku skarżący ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu zaznaczając, że jego "sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła – wzrost zadłużenia o dalsze [...] zł i egzekucje w tym bankowe (...), bezdomność, ciężki rozstrój zdrowia, brak dochodów i inne". Jednocześnie przedłożył on wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca w treści wniosku powołał się na brak środków do życia i leczenia. W rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego oraz majątkowego wpisał: "Nie dotyczy", "Nie mam" lub "Brak". Zastrzegł, że korzysta z jadłodajni C. Ponadto [...] oświadczył, że jest zadłużony na kilkaset tysięcy złotych.
Postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Orzekając na skutek sprzeciwu skarżącego WSA w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z 22 listopada 2017 r. odmówił przyznania stronie prawa pomocy.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zapadły już rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań [...], którymi domagał się on przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W kwestii przyznania prawa pomocy Skarżącemu wypowiadał się referendarz sądowy (k. 32, 129 akt sądowych) oraz orzeczenie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (k. 45, 139 akt sądowych). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy (k. 56, 155 akt sądowych). Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Dane zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie pozwalały na ocenę czy zasoby materialne wnioskodawcy wystarczają tylko na zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czy też dysponuje on zasobami w rozmiarze pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych.
Samo oświadczenie strony o trudnej sytuacji finansowej nie stanowi wystarczającego wykazania, że strona ta nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd I instancji podniósł, że niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, aby możliwa była zmiana wcześniejszego postanowienia ma podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.
Sąd wskazał, że złożenie ponownego żądania przyznania prawa pomocy powoduje, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W tym przypadku żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku ponownego wzywania skarżącego do uzupełniania informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to należy przyjąć, że brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. W sprawie wnioskodawca nie ujawnia źródeł swoich dochodów – zarówno na etapie wniosku o prawo pomocy, jak i na etapie wniesionego sprzeciwu. W ten sposób konsekwentnie uniemożliwia zbadanie, czy uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu.
Wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku, zadłużenie oraz rozstrój zdrowia. Nadal nieznane pozostają m.in. źródła utrzymania koniecznego i ich rozmiary, nieznana pozostaje także struktura i charakter wskazanego zadłużenia. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II GZ 638/16 wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy była odmowa przedłożenia przez skarżącego informacji (dokumentów) umożliwiających przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny jego sytuacji majątkowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznając kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego w kontekście konieczności zastosowania art. 165 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał takiej zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby korektę wcześniejszego rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów, ani nie przedstawił dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tej przyczyny Sąd I instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.