Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2246/12 – działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) – stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sądowi właściwemu – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. sprawę ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w dniu 30 maja 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. Nr 89, poz. 506). Zgodnie z § 1 powyższego rozporządzenia, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: u.t.d.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Stosownie do § 2 sprawy, o których mowa w § 1, zarejestrowane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono terminy rozprawy (§ 2 rozporządzenia).
Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie nie został wyznaczony termin rozprawy, a skarżący zamieszkuje we W., województwo d., zatem właściwym do jej rozpoznania w myśl cytowanych powyżej przepisów rozporządzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 13 § 2 p.p.s.a. w zw. § 1 cyt. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że sprawa podlega przekazaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. W uzasadnieniu wskazano, że WSA w Warszawie dokonał błędnej wykładni § 1 cyt. rozporządzenia, pomijając, iż rozporządzenie to uległo nowelizacji. W nowym stanie prawnym możliwość przekazania sprawy odnosi się wyłącznie do kar pieniężnych nałożonych na podstawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). W rozporządzeniu z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (które weszło w życie z dniem 30 maja 2011 r.) Prezydent Rzeczypospolitej uregulował odmiennie (niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a.) właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Zgodnie z § 1 cyt. rozporządzenia, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
W stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania decyzji o nałożeniu na M. J. kary pieniężnej (tj. [...] stycznia 2011 r.) sprawy, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, dotyczyły nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (pkt 1), o czasie pracy kierowców (pkt 2), o odpadach (pkt 3), o ochronie zwierząt (pkt 4), o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów (pkt 5), o bezpieczeństwie żywności i żywienia (pkt 6), wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych (pkt 7) oraz przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych (pkt 8).
Po nowelizacji rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 kwietnia 2011 r., dokonanej rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 15 maja 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 604), § 1 otrzymał brzmienie: "rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ustawy o transporcie drogowym, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę".
Istotą problemu w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy Sąd pierwszej instancji właściwie zastosował rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2011 r., uwzględniając jego zmianę rozporządzeniem z dnia 15 maja 2012 r., które weszło w życie z dniem 13 czerwca 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarówno wcześniej, jak i po nowelizacji, § 1 rozporządzenia stanowi, że przekazaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostałym wojewódzkim sądom administracyjnym podlegają sprawy z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczące nałożenia kar pieniężnych. Należy podkreślić, że nowelizacja rozporządzenia spowodowana była zmianą ustawy o transporcie drogowym. W znowelizowanej ustawie o transporcie drogowym to art. 92a stał się podstawą do nakładania kary pieniężnej w trybie administracyjnym, zaś art. 92 stał się podstawą do nakładania kary grzywny.
Jak wynika z treści decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. oraz z utrzymującej ją w mocy decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2012 r., sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r., na mocy której nałożono na M. J. karę pieniężną na podstawie art. 92 u.t.d.
Należy wskazać, że kara pieniężna w rozpoznawanej sprawie została nałożona na podstawie art. 92 ust. 1 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Natomiast po tej dacie, tj. od 1 stycznia 2012 r. kary pieniężne nakłada się na podstawie art. 92a u.t.d. Przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W., dotyczącą nałożenia kary pieniężnej przed dniem 1 stycznia 2012 r. (nowelizacja ustawy o transporcie drogowym i cyt. rozporządzenia), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zastosował wykładnię celowościową, która przyświecała autorowi rozporządzenia. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której sprawy dotyczące nałożenia kar pieniężnych, wymierzonych przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r., a więc wymierzonych na podstawie art. 92 tej ustawy, a które wpłynęły do Sądu po dniu 1 stycznia 2012 r. byłyby rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zgodnie z właściwością przyjętą w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a sprawy z tego samego zakresu (kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym), gdzie kara pieniężna została nałożona po dniu 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 92a u.t.d. rozpoznawane byłyby przez wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. zawierają uregulowania mające na celu usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez wojewódzkie sądy administracyjne. Oczywistym następstwem przekazania spraw z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostałym, właściwym według rozporządzenia miejscowo ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania strony wojewódzkim sądom administracyjnym będzie szybsze rozpoznanie spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym pierwszej instancji, dogodniejszy dla stron dostęp do sądów rozpoznających ich sprawy i pełniejsza realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, która obejmuje również prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zastosowanie prezentowanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wykładni znowelizowanego § 1 rozporządzenia i w konsekwencji przekazanie jedynie spraw związanych stricte z nałożeniem kar pieniężnych, a wyłączenie z tegoż przekazania spraw niejako pochodnych w tej kwestii ograniczyłoby osiągnięcie omawianego celu w sposób niewynikający bezpośrednio z treści przepisu.
Stąd też ze względu na widoczną i zakładaną przez prawodawcę realizację zasady prawa do sądu za nieuzasadnione należy uznać zarzucane przez organ uchybienie art. 13 § 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż do dnia wejścia w życie rozporządzenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. WSA w Warszawie nie wydał zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy, a sprawę przekazano do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przekazanie sprawy WSA we W. było usprawiedliwione.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.