Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 269/16, oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] grudnia 2015 r., w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji I instancji. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że obecnie odbywa karę pozbawienia wolności i nie posiada takiego majątku, aby możliwa była spłata wymierzonych kar pieniężnych. Wnioskodawca stwierdził, że uiszczenie kary narazi go na znaczną i nieodwracalną szkodę w postaci sprzedaży całego majątku.
Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania decyzji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki a rt. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), warunkujące przyznanie skarżącemu ochrony tymczasowej. W szczególności wnioskodawca nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową, a w konsekwencji nie uprawdopodobnił możliwych zagrożeń wywołanych wykonaniem decyzji.
Sąd podkreślił, że nawet nie kwestionując oświadczeń i twierdzeń skarżącego pomimo, że nie zostały one poparte żadnymi dokumentami, ze złożonego przez stronę oświadczenia o stanie majątkowym wynika, iż nie posiada on żadnego majątku, nie osiąga żadnych dochodów, odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, w którym nie pracuje. Zdaniem WSA, tego typu twierdzenia mogą zaś jedynie uzasadniać przypuszczenie o bezskuteczności ewentualnej egzekucji prowadzonej w celu wykonania wydanych w sprawie decyzji, a nie wniosek o tym, że egzekucja ta doprowadzi do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki W ocenie Sądu za tego rodzaju znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki nie można uznawać także samych ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego. W sprawie niniejszej wątpliwym jest, czy koszty takie mogłyby w ogóle zostać ściągnięte ze skarżącego.
Również ich potencjalnie niska wysokość nie dawałaby podstaw do kwalifikowania ich w kategoriach znacznej szkody. Brak byłoby także podstaw do uznania ich, w razie uchylenia decyzji, za koszty niepodlegające zwrotowi zobowiązanemu i obciążeniu nimi wierzyciela. W świetle prz3edstawionych okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji może spowodować wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. G., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że dla spełnienia przesłanek ustawowych, warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji, wystarczające jest prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla skarżącego skutkami takimi będą: całkowita niemożność zaspokojenia swoich podstawowych, egzystencjalnych potrzeb, jak również sprzedaż całego majątku, który posiada. Zdaniem wnioskującego, sąd winien brać pod uwagę słuszny interes osoby zobowiązanej do uiszczenia określonej kary pieniężnej oraz jej sytuacje materialną, osobistą i finansową. Zdaniem strony, Sąd I instancji nie uwzględnił w sposób wystarczający wszystkich okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania wskazanej we wniosku decyzji, podnosząc jedynie, że skarżący nie uprawdopodobnił jaką szkodę lub jakie konkretne trudne do odwrócenia skutki mogłoby spowodować wyegzekwowanie od niego nałożonej kary pieniężnej.
Skarżący podkreślił, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji opisał obecną sytuację osobistą i majątkową, w tym fakt, że odbywa karę pozbawienia wolności oraz nie posiada wystarczającego majątku do spłaty wszystkich kar pieniężnych. Zapłacenie kary w wysokości 24.000 zł narazi go na znaczną i nieodwracalną szkodę w postaci sprzedaży całego majątku. W obecnej sytuacji skarżący nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, dzięki której mógłby spłacić karę pieniężną. W momencie składania skargi do WSA wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, natomiast niedawno opuścił zakład karny, lecz mimo prób nie znalazł jeszcze pracy. Wnioskodawca podkreślił, że nałożona kara pieniężna nie jest jedyną karą nałożoną na skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd, oceniając zasadność zastosowania ochrony tymczasowej, bada wyłącznie, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie jest prawidłowa.
Sąd I instancji nie zakwestionował twierdzeń skarżącego dotyczących przebywania przez niego w zakładzie karnym oraz związanej z tym niemożności uzyskiwania dochodów. Uznał jednak, że w związku z ustawowymi ograniczeniami w zakresie prowadzonej egzekucji administracyjnej, nie istnieje zagrożenie dla minimum egzystencji skarżącego. Tymczasem, jak podkreślono już wyżej, przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest istnienie ryzyka, że jej wykonanie spowoduje nieodwracalną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie ma na celu zagwarantowania stronie minimum egzystencji, lecz służy zabezpieczeniu strony w sytuacji, gdy skutki wykonania decyzji będą na tyle poważne, że po jej ewentualnym uchyleniu przez sąd nie będą mogły zostać w prosty sposób odwrócone.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie wykazał w sposób dostateczny, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 24.000 zł, w powiązaniu z faktem, że wobec skarżącego zostały również nałożone inne kary pieniężne, których łączna wysokość wynosi 108.000 zł (którą to wiedzę Naczelny Sąd Administracyjny posiada z urzędu), może zdaniem NSA spowodować znaczną i nieodwracalną szkodę po stronie skarżącego, przebywającego w toku postępowania w zakładzie karnym i nieosiągającego aktualnie żadnych dochodów (por. postanowienia NSA z dnia 10 maja 2016 r. sygn. akt II GZ 437/16 oraz II GZ 438/16).
Należy zwrócić uwagę, że samo prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza w sytuacji gdy egzekucja jest utrudniona z uwagi na stan majątkowy strony, co do zasady tworzy dodatkowe koszty, które skarżący będzie zobligowany w przyszłości ponieść, co z kolei dodatkowo może negatywnie wpłynąć na jego sytuację finansową.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji, winien rozważyć, czy w sprawie niniejszej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, biorąc w szczególności pod uwagę składane przez stronę oświadczenia i dokumenty obrazujące jej trudną sytuację majątkową oraz niemożność podjęcia zatrudnienia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.