Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt III SA/Po 1617/14 odmówił H.K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 września 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że dnia 10 lipca 2015 r. H. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wystąpienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym.
Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie.
Sąd pierwszej instancji oddalając wniosek skarżącego stwierdził, że H.K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, które jest utrzymywane z jego dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4.000,00 zł. Wnioskodawca posiada dom i nieruchomość rolną o powierzchni 1,39 ha. Nie posiada natomiast zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Aktualnie skarżący spłaca kredyt zaciągnięty na zakup autobusów w wysokości 2.500.00 zł miesięcznie, a także drugi kredyt w wysokości 15.000,00 zł.
Ponadto wnioskodawca wskazał, że opłaca co miesiąc składkę na ZUS w wysokości 1.400,00 zł, a także ponosi koszty opłat (za światło – 300,00 zł, gaz – 200,00 zł oraz telefon – 200,00 zł). Posiada również trzy autobusy: Mercedes Benz (wyprodukowany w 1997 roku), Setra (wyprodukowany w 1991 roku), RNF (wyprodukowany w 1991 roku).
Ze złożonych informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2014 roku podatkowym wynika, że H. K. uzyskał przychód w wysokości 19.282,19 zł i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 124.678,57 zł, (strata w wysokości 105.396,38 zł). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że spółka cywilna prowadzona wraz z M. W. i S. W. uzyskała przychód w wysokości 329.298,08 zł i poniosła koszty jego uzyskania w wysokości 19.678,30 zł, co spowodowało dochód w wysokości 309.619,78 zł. Przy czym proporcjonalnie do udziałów w spółce H. K.uzyskał dochód w wysokości 154.809,89 zł. Łącznie wnioskodawca w 2014 roku uzyskał przychód w wysokości 184.931,23 zł i dochód w wysokości 49.413,5 zł.
H. K. wykazał ponadto, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na własne nazwisko za miesiące od stycznia do czerwca 2015 roku uzyskał przychód w wysokości 6.371,07 zł i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 10.853,73 zł, co spowodowało stratę w wysokości 4.487,66 zł. Natomiast spółka, w której posiada 50% udziałów w analogicznym okresie wypracowała przychód w wysokości 156.585,45 zł, poniosła koszty jego uzyskania w wysokości 11.290,01 zł i uzyskała dochód w wysokości 145.295,44 zł.
Sąd po przeanalizowaniu powyższych okoliczności faktycznych stwierdził brak przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
H.K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie strony od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego oraz reprezentacji przez pełnomocnika profesjonalnego. W związku z tym, że koszty uczestnictwa w postępowaniu sądowym są wówczas ponoszone z budżetu państwa z ich całkowitego zwolnienia może skorzystać tylko strona, która rzeczywiście wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków finansowych na ich pokrycie.
Sąd rozpoznając wniosek skarżącego bierze pod w uwagę jego realną i aktualną sytuację majątkową. Jeżeli o przyznanie prawa pomocy występuję przedsiębiorca, tak jak w rozpoznawanej sprawie, to w ramach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej powinien liczyć się z możliwością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej a w rezultacie z koniecznością poniesienia kosztów z tym związanych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że koszty postępowania przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II GZ 28/13).
W sprawie objętej zażaleniem skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż uznano, że nie spełnia on warunków zwolnienia z kosztów sądowych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji ocenił wniosek skarżącego i zawarte tam oświadczenia majątkowe po czym stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle stabilna, że jest on w stanie ponieść koszty wpisu sądowego oraz pełnomocnika profesjonalnego w postępowaniu sądowym we własnej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioski przedstawione w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia są prawidłowe.
Podkreślić należy, iż skarżący pomimo poniesionej w 2014 r. straty wysokości 124.678, 57 zł przewyższającej osiągnięty dochód w kwocie 19.282,19 zł uzyskał dochód w wysokości 309.619,78 zł wspólnie z M. W. i S.W. z tytułu działalności gospodarczej wykonywanej w spółce cywilnej. Sąd pierwszej instancji wyliczył, że skarżący osiągnął proporcjonalnie do posiadanego w spółce udziału dochód w wysokości 49.413, 5 zł. Spółka, w której skarżący posiada 50 % udział uzyskała w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. dochód w wysokości 145.295,44 zł. Nie ma znaczenia fakt ponoszenia przez skarżącego obciążeń publicznoprawnych takich jak składki na ZUS oraz miesięczna rata kredytu (2.500 zł) zaciągniętego na zakup autokarów.
W świetle tego co już powiedziano, inne wydatki publicznoprawne oraz cywilne wnioskodawcy nie uzasadniają przyznania mu prawa pomocy, ponieważ koszty sądowe są w tym przypadku traktowane równorzędnie innymi obciążeniami. Na marginesie zauważyć należy, że wpis sądowy w tej sprawie wynosi 160 zł. Jest to zatem kwota, którą skarżący może uiścić bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza sytuacji majątkowej skarżącego pozwala również stwierdzić, że jest on w stanie ponieść koszty reprezentacji pełnomocnika zawodowego w postępowaniu sądowym w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami prawa a ocena wniosku prawidłowa i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.