Uzasadnienie
Wojewódzki Sad Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. odmówił H. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie jej skargi na postanowienie P. P. S.A. C. O. F. w K. z dnia 29 czerwca 2015 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd I instancji wskazał, że skarżąca formułując wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej adwokata podniosła, iż utrzymuje się z emerytury i nie stać jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb jak przejazdy, wyjścia kulturalne, remont mieszkania zakup mebli czy sprzętów RTV. Jest osobą schorowaną mieszkająca z pełnoletnią uczącą się córką oraz matką. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe zaś wydatki, jakie w związku z tym ponosi (energia elektryczna, gaz, telefon, internet, obuwie i odzież, środki czystości, kosmetyki, leki i żywność) kształtują się w granicach 1.500 złotych.
Skarżąca wezwana została do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku poprzez przedłożenie zaświadczenia w sprawie zameldowania, udokumentowanie jej dochodów i pozostałych osób zameldowanych (zamieszkałych) w jej gospodarstwie domowym, ewentualnego świadczenia z tytułu niepełnosprawności córki oraz nadesłanie zeznań podatkowych tych wszystkich osób i wyciągów oraz wykazów z posiadanych przez nie rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że nie przedłożyła zaświadczenia o zameldowaniu gdyż jego uzyskanie wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty, a w lokalu gdzie mieszka zameldowana jest tylko ona i jej córka. Matka skarżącej ma własne mieszkanie a jej zamieszkiwanie ze skarżąca podyktowane jest pomocą w bieżących czynnościach. Jej córka jako osoba niepełnosprawna pozostaje pod jej opieką. Skarżąca podkreśliła, że sama opłaca wszelkie wydatki ze swojego wyłącznego rachunku bankowego. Na tą okoliczność przesłała wyciągi za cztery ostatnie miesiące dokumentując swoje dodatkowe wynagrodzenie za sprawowanie funkcji ławnika w Sądzie Okręgowym. Przesłała również potwierdzenie wpłaty emerytury oraz kopię umowy pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (pożyczka na cele mieszkaniowe w wysokości 7.000 zł), zaświadczenie organu podatkowe wskazujące na uzyskany przez skarżącą dochód brutto w wysokości 26.666,48 zł, kopię umowy sprzedaży z 2005 r. mocą której skarżąca nabyła współwłasność lokalu w którym zamieszkuje oraz kopię orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności córki.
Sąd I instancji przywołując treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżąca nie wykazała aby w stosunku do niej wystąpiła przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy albowiem nie przedstawiał ona w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz nie udokumentowała podniesionych okoliczności wskazujących na zasadność wniosku. W ocenie Sąd skarżąca nie wykonała wezwania do uzupełnienia informacji pozostawiając tym samym bez odpowiedzi wszystkie postawione w nim pytania. Nie złożyła kopii zeznania podatkowego za ubiegły rok, które wymienia wszystkie uzyskiwane źródła dochodu w przeciwieństwie do przedłożonego zaświadczenia organu podatkowego. Nie przedstawiła wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, argumentując ten fakt tym, iż wyciągi takie nie są jej doręczane przez bank.
Nie rozwiała wątpliwości dotyczących umowy pożyczki z funduszu socjalnego, zawartej pomiędzy wnioskodawczynią, a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Sz., w której to umowie została ona określona jako osoba zatrudniona, a potrącenie rat następuje z przysługującego jej wynagrodzenia. Nie wykazała również dochodów osób wspólnie z nią zamieszkujących, przy czym nie wykazała podnoszonej odrębności ich gospodarowania.
Taki stan sprawy powodowała zdaniem Sądu I instancji, ze niemożliwym była bezsprzeczna ocena sytuacji finansowej skarżącej, co w konsekwencji uniemożliwiało uwzględnienie wniosku.
H. K. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wskazując, że w jej przekonaniu szczegółowo udokumentowała swoją sytuację finansową zaś jej status materialny opisany we wniosku jest jasny i odpowiada kryteriom umożliwiającym przyznanie jej prawa pomocy w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z brzemieniem powołanego przepisu, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które jego zdaniem przemawiają za udzieleniem mu prawa pomocy, co wiąże się również z obowiązkiem udokumentowania złożonych w ramach wniosku oświadczeń w sposób umożliwiający dokonanie oceny, czy istotnie przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawcy w sposób obiektywny pozwala na uznanie, że zasadnym będzie udzielenie mu prawa pomocy w zakresie o jaki występuje.
Mając na uwadze złożone przez skarżącą oświadczenia w ramach złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym mające przedstawić jej sytuację majątkową i stan rodzinny oraz przedłożone przez nią dokumenty podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wątpliwości, które zarysowały się na tle informacji zawartych we wniosku i późniejszych pismach strony, nieusunięte pomimo wezwania skarżącej do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów oraz w toku późniejszych czynności procesowych związanych z rozpoznaniem wniosku, nie pozwalały na bezsprzeczną ocenę jej sytuacji majątkowej a tym samym na stwierdzenia, że wnioskodawczyni nie jest w stanie partycypować w ponoszeniu jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżąca wobec nieprzedłożenia jakichkolwiek dokumentów źródłowych mogących potwierdzić przedstawione we wniosku okoliczność jej stanu majątkowego i rodzinnego wezwana została do przedłożenia szeregu szczegółowo wymienionych dokumentów. Wezwanie to wykonała częściowo przy czym, w ocenie Sądu I instancji, którą Naczelny Sąd Administracyjny podziela, nie wykazała ona w sposób do jakiego obligowało stronę wezwanie jej aktualnej sytuacji rodzinnej i możliwości płatniczych. Poza niebudzącym zastrzeżeń dowodem w przedmiocie wysokości uzyskiwanej miesięcznie emerytury, nie budzi również wątpliwości okoliczność i wysokość uzyskiwanych dochodów tytułu sprawowania funkcji ławnika w Sądzie Okręgowym, która została wykazana w sposób pełny dopiero na etapie wniesionego zażalenia.
Również dopiero na tym etapie sprawy skarżąca usunęła wątpliwości co do wygaśnięcia stosunku pracy z miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Sz. z którym łączy ją umowa pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Zauważyć przy tym należy, że brak przedstawienia wyciągu z konta bankowego wnioskodawczyni zgodnego z wezwaniem nie pozwala na ustalenie w jaki sposób skarżąca reguluje wymienione zobowiązanie.
Wątpliwości natomiast budzi aktualna sytuacja rodzinna skarżącej oraz rzeczywista wysokość ponoszonych przez nią wydatków. Jakkolwiek wykazał ona na wysokość ponoszonych obciążeń finansowych związanych z opłatami za media, leki i mieszkanie, to nie przedawniła w sposób rzetelni i niesprzeczny czy osoby z nią zamieszkujące, matka i córka, nie przyczyniając się do zaspokajania bieżących potrzeb życiowych lub nie generują dodatkowych kosztów z tym utrzymaniem związanych. Jak bowiem wskazał strona jej córka jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności, która aktualnie uczy się i na rzecz której zarówno skarżąca jak i jej ojciec zobowiązani są alimentacyjnie. Okoliczność ta poza jej podniesieniem nie została w jakikolwiek sposób udokumentowana, w szczególności, że wnioskodawczyni wysokość tego zobowiązania wskazał dopiero w zażaleniu, przy czym jednocześnie podała, że ojciec dziecka alimentuje "pozostałe składniki utrzymania".
W zakresie zamieszkującej ze skarżącą matki, podniosła ona, że matka mieszka ze skarżącą dla jej "wygody". Wskazał również nie gospodaruje pieniędzmi matki. Skarżąca nie wskazała przy tym w jakikolwiek sposób, w tym przede wszystkim określony w wezwaniu, na dochody zamieszkującej z nią matki.
Tak przedstawione okoliczności rodzinne, fragmentarycznie na różnych etapach postępowania związanego z rozpoznaniem wniosku, poddają w wątpliwości podnoszoną kwestię odrębnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącą, jej córkę i matkę, zamieszkujące wspólnie w jednym lokalu – mieszkaniu. Skarżąca nie przytoczyła, bowiem żadnych okoliczności lub twierdzeń, a tym bardziej dokumentów bądź innych dowodów mogących poświadczyć, iż w istocie zamieszkujące ze sobą osoby prowadzą odrębne gospodarstwa domowe (ponoszą wyłącznie obciążenia zawiązane ze swoim bieżącym utrzymaniem) oraz nie posiadają możliwości lub woli wspierania materialnie współmieszkańców - współlokatorów.
Reasumując, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa i rodzinna była tego typu aby nie była ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania wywołanego wniesioną skargą.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.