Uzasadnienie
W piśmie z dnia 7 stycznia 2024 r. B. M. wraz z 38 innymi mieszkańcami sołectwa Zakrzewo, gmina Karniewo, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego w Ostrołęce II z dnia 5 stycznia 2024 r. nr 3/2024 w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.
W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy w Ostrołęce II wniósł o jej oddalenie wskazując przy tym, że skarga została podpisana przez 39 mieszkańców gminy Zakrzewo, bez podania numerów PESEL i ich adresów. Część imion i nazwisk jest nieczytelna. Dlatego też nie jest możliwe jednoznaczne zweryfikowanie, czy została ona wniesiona przez wymaganą prawem liczbę co najmniej 15 wyborców posiadających prawa wyborcze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że postępowanie przed sądem administracyjnym jest postępowaniem sformalizowanym i wymaga spełnienia określonych wymogów dla skuteczności podejmowanych czynności. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej P.p.s.a.) każde pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie m.in. numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (lit. b).
Ponadto stosownie do art. 46 § 2 ust. 1 lit. a P.p.s.a. pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników.
Wniesiona skarga nie zawierała żadnych numerów PESEL skarżących, ani też, poza B. M., ich adresów, co w normalnym trybie postępowania winno skutkować wezwaniem do usunięcia tych braków formalnych. Jednakże zaskarżony akt został wydany na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2408) który przewiduje specjalny tryb rozpoznawania skarg, zakreślając w szczególności inne, znacznie krótsze niż wynikające z P.p.s.a. terminy na podjęcie poszczególnych czynności procesowych.
Dlatego w sprawie nie jest możliwe zastosowanie trybu z art. 49 P.p.s.a. i wezwanie skarżących do uzupełnienia ww. braków formalnych skargi, albowiem doprowadziłoby to do uchybienia ustawowego 5 dniowego terminu, o którym mowa w art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, na rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Również w doktrynie wskazuje się, że przywołany przepis nie przewiduje możliwości uzupełniania braków formalnych skargi (por. B. Dauter, J. Zbieranek [w:] K. W. Czaplicki, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, B. Dauter, J. Zbieranek, Kodeks wyborczy. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, Art. 420).
Z regulacji Kodeksu wyborczego – m.in. art. 9 § 1, przewidującego odrębny sposób liczenia terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu czy organu, z art. 420 § 1 ustalającego niezwykle krótki termin na rozpoznania skargi wynika, że w takim postępowaniu priorytetowo traktowana jest zasada szybkości postępowania.
Na marginesie należy zaznaczyć, że również w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącego postępowań w trybie wyborczym przyjmuje się, że istotną cechą określającą charakter takich postępowań są krótkie terminy wydania rozstrzygnięcia o ważności wyborów lub referendum. Tymczasem procedura naprawcza - z samej swej istoty - wiąże się z koniecznością przyznania wnoszącemu pismo procesowe odpowiedniego czasu na uzupełnienie braków formalnych. Dlatego uzupełnienia braków formalnych protestów wyborczych i referendalnych w praktyce może prowadzić do konsekwencji niedających się pogodzić z kluczową dla takich postępowań zasadą szybkości postępowania (zob. uchwała SN z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt I NZP 8/23).
Stwierdzić zatem należy, że wniesiona skarga podlega odrzuceniu z przyczyn formalnych bez uprzedniego wezwania stron do uzupełnienia braków, ze względu na konieczność dochowania 5-dniowego, ustawowego terminu na rozpoznanie sprawy. Podstawę prawną takiego działania należy upatrywać w art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego, na co wskazuje się w również orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 8 stycznia 2024 r., sygn. II OKW 10/24, z 9 stycznia 2024 r., sygn. II OKW 15/24).
Wobec powyższego, skoro wniesiona skarga nie zawierała numeru PESEL żadnego ze skarżących, ani adresów (z jednym wyjątkiem), zatem w świetle powyższych wywodów nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana.
Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 420 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego podlegała odrzuceniu, o czym orzeczono jak w sentencji.