Uzasadnienie
1. Komisarz Wyborczy w [...] postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 213/2023, działając w trybie art. 419 § 2 i § 2a ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał podziału Gminy S. na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.
Komisarz wskazał, że w wyniku analizy ustalono, iż w okręgach wyborczych nr 10, 12, 15 - sołectwa - odpowiednio R., M. i M., które mogą samodzielnie stanowić okręgi wyborcze - były połączone z sołectwami niemogącymi samodzielnie stanowić okręgów wyborczych. Układ przestrzenny w tej części gminy pozwalał na takie połączenie sołectw niemogących samodzielnie stanowić okręgów wyborczych w dwa okręgi wyborcze, które sprawiło, że ww. trzy sołectwa mogły samodzielne utworzyć okręgi wyborcze. W związku z tym m.in. z okręgu 10 wyłączono sołectwo P., ponieważ sołectwo M. samodzielnie tworzy okręg wyborczy. Natomiast sołectwa K. i P. zostały przyłączone do okręgu 11 tworzącego spójny geograficznie okręg składający z się sołectw, które nie mogły samodzielnie utworzyć okręgów wyborczych.
- 2. R. N. i inni wnieśli skargę na powyższe postanowienie, domagając się pozostawienia sołectwa P. łącznie z sołectwem M. w jednym wspólnym okręgu wyborczym (dotychczasowy okręg nr 10). Skarżący zarzucili, że zmiany dokonane przez Komisarza Wyborczego doprowadziły do dużej dysproporcji zarówno demograficznej, jak i obszarowej w zakresie okręgów nr 10 i nr 11. Skarżący wskazali ponadto, że dokonany podział nie uwzględnia więzi społecznych, rodzinnych, gospodarczych oraz kulturowych.
- 3. W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje:
- 4.1. Skarga jest niezasadna.
- 4.2. W niniejszej sprawie sporne jest, czy odłączenie sołectwa P. od sołectwa M. i przyłączenie do okręgu wyborczego nr 11 nastąpiło zgodnie z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, gdyż art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, odnoszący się wprost do gmin leżących na terenach wiejskich, ustanawia zasadę, że jednostka pomocnicza gminy stanowi okręg wyborczy. Wprawdzie w ww. normie prawnej ustawodawca dopuścił możliwość łączenia, jak i dzielenia takich jednostek pomocniczych, jednak tylko wówczas, gdy wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Jednocześnie w treści art. 417 § 3 Kodeksu wyborczego zawarte zostały dodatkowe przesłanki, które uzasadniają dokonanie podziału jednostki pomocniczej gminy.
- 4.3. Sposób podziału gminy na okręgi wyborcze określa Kodeks wyborczy stanowiąc w art. 417 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego, że okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy, z tym że w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Wszystkie z utworzonych przez Komisarza Wyborczego w [...] okręgów wyborczych mieszczą w ustawowej normie (od 0,50 do 1,49).
- 4.4. Proponowany przez R. N. i innych podział gminy na okręgi wyborcze nie spełnia wymogu określonego w art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, albowiem nie jest możliwe dokonanie podziału na okręgi wyborcze w taki sposób, by wszystkie sołectwa, którym według jednolitej normy przedstawicielstwa przypada ułamkowa liczba mandatów tworzyły samodzielne okręgi wyborcze.
- 4.5. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że podział dokonany postanowieniem Komisarza Wyborczego w [...] z [...] grudnia 2023 r. jest zgodny z powołanymi przepisami Kodeksu wyborczego. Nie jest zatem trafny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy wyborcze wymienionych przepisów Kodeksu wyborczego.
- 4.6. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, iż komisarz wyborczy w ramach czynności nadzorczych nie wziął pod uwagę innych aspektów (historycznych, komunikacyjnych czy funkcjonalnych), wskazać należy, że przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują wymogu uwzględniania w podziale na okręgi wyborcze więzi łączących poszczególne sołectwa, a także kwestii dotyczących infrastruktury łączonych w jeden okręg wyborczy sołectw. Zagadnienia te mogą być ewentualnie brane pod uwagę przy dokonywaniu podziału, lecz dopiero po uwzględnieniu przez radę regulacji określonych w Kodeksie wyborczym, w szczególności określonych w art. 417-419.
- 4.7. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego nie narusza prawa, dlatego też zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
- 4.8. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z 420 § 1 Kodeksu wyborczego orzekł, jak w sentencji.