Uzasadnienie
Komisarz Wyborczy w Olsztynie I (dalej: Komisarz Wyborczy) postanowieniem z 24 stycznia 2024 r., nr 5/2024, działając w trybie art. 419 § 2 i § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał podziału Gminy Dywity na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. Wskazane postanowienie zostało podane do publicznej wiadomości i podlegało ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko - Mazurskiego (z 25 stycznia 2024 r., poz. 731).
W dniu 26 stycznia 2024 r. do Komisarza Wyborczego wpłynęła skarga Grupy
Wyborców Mieszkańców Sętala i Dąbrówki Wielkiej na postanowienie z 24 stycznia 2024 r., nr 5/2024. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając, iż dokonany podział Gminy Dywity (o którym dowiedzieli się 24 stycznia 2024 r. z obwieszczenia Komisarza Wyborczego) uniemożliwił wyborcom prawidłowe przygotowanie się do wyborów samorządowych w nowej sytuacji, co zważywszy na upływający 12 lutego 2024 r. termin zgłaszania komitetów wyborczych w wyborach na radnych do rady gminy, postawił ich w bardzo trudnej i niekorzystnej pozycji. Utrudnia to, a nawet narusza w ich ocenie prawo do wskazywania swoich przedstawicieli do samorządu lokalnego.
Ponadto, jak wskazano w skardze Wójt nie zapewnił mieszkańcom, sołtysom i radnym dostępu do tych informacji, które już posiadł, co czyni cały proces zmian w podziale na okręgi wyborcze nietransparentnym, stwarzającym sytuację zaskoczenia, niepewności i naraża na szwank zaufanie obywateli do organów władzy. Skarżący podnieśli również, iż istnieją społeczne względy nieuzasadnionego przyłączenia obecnego okręgu wyborczego nr 6 do obecnego okręgu wyborczego nr 5.
W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie obszernie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie oraz odniósł się do stawianych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż zawarte w niej zarzuty nie zdołały podważyć zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
Art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego proklamuje zasadę stałości podziału gminy na okręgi wyborcze, z zastrzeżeniem jednak art. 421. Ten ostatni przepis dopuszcza możliwość zmiany, po spełnieniu warunków w nim określonych, a do zmian z kolei stosuje się odpowiednio przepisy art. 419 § 2- 5 oraz art. 420 Kodeksu wyborczego. W gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. W sposób przekonujący wykazał Komisarz Wyborczy, że w Gminie Dywity zachodziły podstawy do zmiany podziału gminy na okręgi wyborcze z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowości odnoszących się do okręgu nr 6, który nie mógł stanowić samodzielnego okręgu wyborczego z uwagi na niespełnienie ustawowej normy przedstawicielskiej.
Najmniejszą okręgową normę przedstawicielstwa miał okręg wyborczy nr 6 (601), w związku z powyższym Komisarz Wyborczy postanowił - w związku z treścią art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego, że dotychczasowy okręg nr 6 Sołectwa: Dąbrówka Wielka, Sętal zostanie połączony z dotychczasowym okręgiem nr 5 Sołectwa; Rozgity, Spręcowo (współczynnik liczby mandatów wyniesie: 1,49)
Dokonując podziału gminy na okręgi wyborcze i ustalając ich granice należy zaś kierować się, jak już stwierdzono, jednolitą normą przedstawicielstwa obliczoną przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, według zasad określonych w art. 419 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu wyborczego i uwzględniając postanowienia jego art. 417. W Gminie Dywity norma ta wynosi 855,80 (12 837 mieszkańców: 15 liczba mandatów). Zgodzić się należy zatem z Komisarzem Wyborczym, że z uwagi na treść pkt 27 załącznika nr 1 do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. nr 17/2023 w sprawie wytycznych dla komisarzy wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze i podziału gmin na stałe obwody głosowania (MP. Z 2023 r. poz. 320), zgodnie z którym "... jeżeli w wyniku zaokrągleń, których mowa w pkt 26 łączna liczba mandatów w okręgach wyborczych będzie większa od liczby wybieranych radnych, mandaty nadwyżkowe odejmuje się w tych okręgach wyborczych, w których norma przedstawicielska jest najmniejsza", należało wydać kwestionowane rozstrzygnięcie.
Nie ulega wątpliwości, że norma przedstawicielska jest najmniejsza w okręgu wyborczy nr 6, wobec czego należało sołectwa wchodzące w skład tego okręgu dołączyć do innego sąsiedniego okręgu wyborczego tak aby współczynnik służący do ustalenia liczby radnych zawierał się w przedziale 0,5-1,49, wobec czego konieczne stało się połączenie sąsiadujących ze sobą sołectw, tworząc spójny terytorialnie obszar.
Z przedstawionych sądowi akt sprawy, w tym z porównania załączników do zaskarżonego postanowienia wynika, że dokonany podział na okręgi wyborcze i ustalenie ich granic spełnia wszystkie ustawowe wymogi, bowiem w każdym z nich zachowana jest norma przedstawicielstwa. Należy przy tym zaznaczyć, że przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują wymogu uwzględniania w podziale na okręgi wyborcze więzi, w tym społecznych czy infrastrukturalnych, łączących poszczególne sołectwa. Aspekty historyczne, komunikacyjne czy funkcjonalne mogą być ewentualnie brane pod uwagę przy dokonywaniu podziału, lecz dopiero po uwzględnieniu przez radę regulacji określonych w Kodeksie wyborczym, w szczególności określonych w art. 417- 419. (por. wyroki NSA z: 31 lipca 2018 r., sygn. akt II OKW 4/18, LEX nr 2530998; 6 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OKW 6/18, LEX nr 2528427; 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 16/24 oraz II OKW 17/24).
Zatem z całą pewnością podstawy do zmiany granic okręgów wyborczych nie mogą stanowić względy ponadnormatywne, choćby społecznie były jak najbardziej pożądane Przepis art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego w sposób wyczerpujący wymienia przyczyny dokonywania zmian granic okręgów wyborczych. Należą do nich zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy oraz zmiany liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym. Warto podkreślić, że przed dokonaniem podziału na okręgi nie przewidziano konieczności przeprowadzenia przez komisarza wyborczego konsultacji np. z radą gminy, czy też mieszkańcami poszczególnych sołectw, co czyni bezzasadnym zarzut skargi w tym zakresie.
Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, przeto na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.) w związku z art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego oddalił skargę.