Uzasadnienie
Skarżący H. i Z. K. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie ustalenia stanu technicznego budynku. Skarżący podnieśli, że z uwagi na brzmienie przepisu art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." nie mogli skorzystać z przysługującego im konstytucyjnego prawa do sądu w zakresie zaskarżenia postanowienia z dnia 11 kwietnia 2011 r., mimo przyznania skarżącym prawa pomocy, ponieważ postanowienie o przyznaniu prawa pomocy zostało wydane po odrzuceniu skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia podlega odrzuceniu.
Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony.
W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.).
Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Takie stanowisko zostało zaprezentowane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II ONP 2/11, z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I ONP 14/11 oraz z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I ONP 16/10. Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony także w literaturze prawniczej (B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r., z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi oraz nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 5 maja 2011 r. Skarżący wystąpili z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 17 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącym prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie z dnia 3 czerwca 2011 r., które zostało odrzucone, ponieważ nieuzupełniono braków formalnych w terminie. W dniu 11 kwietnia 2012 r. skarżący wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 11 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 11 kwietnia 2012 r. została odrzucona postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., z uwagi na nieuzupełenienie braków formalnych skargi. W takich okolicznościach sprawy skarżący wnieśli ponowną skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z dnia 11 kwietnia 2011 r.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że odrzucenie poprzedniej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z dnia 11 kwietnia 2011 r. nie stoi na przeszkodzie do wniesienia kolejnej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z dnia 11 kwietnia 2011 r., albowiem nie narusza to dyspozycji art. 285e P.p.s.a.
W rozpoznawanej skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z dnia 11 kwietnia 2011 r. nie zostało wskazane, że występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Skarżący nie wskazali w istocie przyczyn usprawiedliwiających niewykorzystanie środka zaskarżenia, w szczególności pominięto dlaczego pełnomocnik skarżących, ustanowiony w ramach prawa pomocy nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest kolejnym, instancyjnym środkiem odwoławczym. Właściwym środkiem zaskarżenia jest skarga kasacyjna i strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata już po odrzuceniu skargi powinna wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu i wykorzystać ten środek, jeżeli jej zdaniem orzeczenie o odrzuceniu skargi narusza przepisy prawa.
Wyznaczenie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uniemożliwiało stronie wniesienia skargi kasacyjnej, pod warunkiem przywrócenia terminu do jej wniesienia (tak też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. SK 17/12).
W takich okolicznościach sprawy podnoszone przez stronę argumenty o pozbawieniu prawa do sądu nie dają podstaw do oceny, że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia.
Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 11 kwietnia 2011 r. podlega odrzuceniu.
Ponadto należy wskazać, że celem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest wzruszenie kwestionowanego orzeczenia, a jedynie uzyskanie prejudykatu w sprawie toczącej się przed sądem powszechnym o odszkodowanie. Tym samym wadliwym jest wnoszenie o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.