Uzasadnienie
W dniu 29 grudnia 2011 r. J. K. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (sygn. akt II SA/Wr 512/11, wcześniej sygn. akt II SA/Wr 514/09) w sprawie z jego skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uwzględnienia skargi na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. o numerze [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 512/11 nastąpiła przewlekłość postępowania oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 10.000 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pomimo upływu 5 miesięcy od dnia przekazania do Sądu akt sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny do dnia wniesienia skargi na przewlekłość nie został wyznaczony termin rozprawy.
Z akt sprawy wynika, że skarga J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu przez organ dnia 1 października 2009 r. (data prezentaty sądu). Zarządzeniem z dnia 1 października 2009 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych tej skargi. Braki formalne i fiskalne skargi zostały uzupełnione w dniu 5 listopada 2009 r. Zarządzeniem z dnia 26 listopada 2009 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 17 grudnia 2009 r. Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 30 grudnia 2009 r. Sąd postanowił zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo i nowy termin posiedzenia wyznaczyć na dzień 28 stycznia 2010 r. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r. WSA we Wrocławiu oddalił skargę J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu. W dniu 29 stycznia 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. referendarz sądowy WSA we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 złotych. W dniu 23 marca 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adw. P Ż. W dniu 8 kwietnia 2010 r. wpłynęła skarga kasacyjna skarżącego od wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2010 r. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1036/10 uchylił zaskarżony wyrok z uwagi na nieważność postępowania. Sprawa wróciła do Sądu I instancji w dniu 29 lipca 2011 r. W tym samym dniu przeprowadzono losowanie składu orzekającego. Zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2011 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 22 września 2011 r. Na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy z uwagi na wolę skarżącego osobistego uczestniczenia w rozprawie. Zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2011 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 31 stycznia 2012 r. W dniu 29 grudnia 2011 r. skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w tej sprawie. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziów Julii Szczygielskiej i Olgi Białek od orzekania w sprawie. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyłączył ww. sędziów od udziału w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga J. K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu podlega uwzględnieniu.
Na wstępie należy podnieść, że skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
W przedmiotowej sprawie prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone.
Niewątpliwie sprawa sądowoadministracyjna ze skargi J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2009 r. trwa już przeszło 2 lata, na które składało się nie tylko postępowanie pierwszoinstancyjne, ale również postępowanie przed sądem odwoławczym. Należy podnieść, że celem wprowadzenia wyżej powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. było zapewnienie stronie skutecznego środka ochrony prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Nie chodziło o samą szybkość postępowania jako taką, ale o jej aspekt humanitarny, wyrażający się w tym, aby nikt nie trwał zbyt długo w niepewności, odnośnie dotyczącego go rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedłużające się postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. K. obniżyło u skarżącego poczucie efektywności działania wymiaru sprawiedliwości i osłabiło jego zaufanie do skuteczności obowiązującego prawa.
Analizując podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu czynności procesowe należy stwierdzić, że doszło do zwłoki w rozpoznaniu skargi J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2009 r. po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2011 r. Sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok z uwagi na nieważność postępowania wskazując, że doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), gdyż w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji brali udział sędziowie wyłączeni z mocy ustawy. Po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonano losowania składu orzekającego z wyłączeniem sędziów orzekających w sprawie II SA/Wr 2564/2000 (na którą zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej), natomiast nie dokonano analizy pod kątem ewentualnego zaistnienia przesłanek wyłączenia z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. wobec innych sędziów tego Sądu, na gruncie tej konkretnej sprawy. Takie działanie Sądu doprowadziło do sytuacji, w której na wniosek skarżącego zgłoszony na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r., wyłączono od udziału w sprawie kolejnych sędziów. Nie można uznać więc, aby Sąd zmierzał do wypełnienia dyrektywy wynikającej z art. 7 p.p.s.a. rozstrzygnięcia sprawy na pierwszym posiedzeniu.
Oceniając więc podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu czynności (bądź też ich brak) należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2009 r. trwa dłużej niż jest to konieczne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności i wydania stosownego merytorycznego rozstrzygnięcia. Postępowanie to zostało nadmiernie rozciągnięte w czasie i w nieuzasadniony sposób przedłuża się głównie ze względu uchybień proceduralnych, a przecież dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sprawy były rozpoznawane w rozsądnym terminie, tak aby skarżący miał pewność co do sytuacji prawnej w której się znalazł.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że w niniejszym postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 3.000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze czas oczekiwania skarżącego na rozpoznanie sprawy po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2011 r., rodzaj sprawy w której nastąpiła przewlekłość i jej znaczenie dla skarżącego.
O zwrocie opłaty uiszczonej tytułem wpisu od skargi na przewlekłość Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.