Postanowienie NSA z 12 sierpnia 2008 r., II OPP 12/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi D. W. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, sygn. akt II SO/Po 8/05

Sprawa

w sprawie wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie ze skargi D., M., J. i M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wód opadowych z drogi powiatowej, sygn. akt II SA/Wr 174/04 p o s t a n a w i a 1) stwierdzić, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, 2) przyznać D. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w wysokości 1.000 (tysiąc) złotych.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Maria Wiśniewska Maria Rzążewska (spr.)

Uzasadnienie

D.W. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sprawy z wniosku D., M., J. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie z ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wód opadowych z drogi powiatowej. Podnosząc zarzuty dotyczące merytorycznej nieprawidłowości czynności podejmowanych w toku postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skarżąca wnosi o zasądzenie na jej rzecz kwoty 10.000 zł za naruszenie jej praw wskutek przewlekłego prowadzenia sprawy.

Z akt sprawy wynika, że w kwietniu 2004r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła opisana wyżej skarga D., M., J. i M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...]. W toku postępowania, w piśmie z dnia 6 maja 2004r. skarżący wnieśli o przekazanie sprawy do innego sądu administracyjnego z uwagi na stronniczość sędziów, a po uzupełnieniu tego wniosku na wezwanie Sądu sprecyzowali, że dotyczy on wyłączenia wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu od orzekania w sprawie.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2004r. Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu do rozpoznania powyższego wniosku o wyłączenie sędziów. W styczniu 2005r. akta sprawy wraz z postanowieniem zostały przekazane temu Sądowi, który postanowieniem z dnia 11 stycznia 2005r. wniosek oddalił. W lutym 2005r. do Sądu wpłynęło zażalenie skarżących na to postanowienie, po czym zostali oni niezwłocznie wezwani przez Sąd do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł oraz nadesłania jego odpisu w ciągu 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na wezwanie pismem datowanym na dzień 12 luty 2005r. skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów. W związku z zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2005r., ponowionym dnia 17 marca 2005r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia tego wniosku co uczynili w kwietniu 2005r. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2005r. odmówiono przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze sprzeciwem wniesionym przez skarżących postanowienie straciło moc i postanowieniem z dnia 25 maja 2005r. Sąd oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W czerwcu 2005r. skarżący wnieśli zażalenie na to postanowienie, które po doręczeniu odpisów stronom (lipiec 2005r.) zostało w październiku 2005r. przekazane do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Sąd ten postanowieniem z dnia 19 grudnia 2005r. oddalił zażalenie, zaś postanowieniem z dnia 10 lutego 2006r. oddalił wniosek skarżących o uzupełnienie postanowienia z dnia 19 grudnia 2005r. Po zwrocie akt (marzec 2006r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w związku z zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2006r. wezwał skarżących ponownie do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 11 stycznia 2005r. Skarżący wnieśli zażalenie na to zarządzenie, które zostało uwzględnione postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006r. o uchyleniu zarządzenia Sądu I instancji z dnia 23 czerwca 2006 r. W marcu 2007r. akta sprawy zostały zwrócone Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2007 r. skarżący ponownie zostali wezwani do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 2 lutego 2005 r. przez uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 11 stycznia 2005 r. Pismem z dnia 5 września 2007 r. skarżący złożyli wniosek o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu Prokuratora Generalnego oraz zażalenie na wezwanie do uiszczenia wpisu z dnia 10 sierpnia 2007 r. W kwietniu 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o nadesłanie akt sprawy w związku z koniecznością rozpoznania skargi D. W. na przewlekłość postępowania, która wpłynęła do NSA w dniu 17 kwietnia 2008r. Postanowieniami z dnia 15 lipca 2008 r. WSA w Poznaniu odrzucił zażalenie skarżących na zarządzenie z dnia 10 sierpnia 2007 r. oraz odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 11 stycznia 2005 r., po czym w sierpniu 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przesłał akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) zwanej dalej "ustawą", strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Co prawda w sprawie objętej skargą na przewlekłość Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu niezwłocznie rozpoznał wniosek skarżących o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie, niemniej jednak późniejsze czynności, dokonywane na skutek wniesienia zażalenia na to postanowienie, naruszały prawo skarżących do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazać chociażby należy na fakt przekazania zażalenia skarżących na postanowienie tego Sądu oddalające wniosek o przyznania prawa pomocy dopiero w około 4 miesiące po jego wniesieniu. Również po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny (marzec 2007 r.), kolejna czynność w sprawie tj. zarządzenie z dnia 10 sierpnia 2007r. została wykonana dopiero po upływie około 5 miesięcy. Sąd pozostawał bezczynny także w okresie od września 2007 r. do lipca 2008r. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie było powadzone w sposób przewlekły w rozumieniu powoływanych wyżej przepisów ustawy. Wydłużone okresy oczekiwania na wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powoływanych wyżej czynności procesowych (niejednokrotnie o charakterze technicznym) nie mogą bowiem zostać uznane za usprawiedliwione, skoro w czasie ich trwania Sąd nie podejmował jakichkolwiek działań zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku skarżących o wyłączenie sędziów. Przy podejmowaniu czynności procesowych Sąd winien mieć na uwadze także wpadkowy charakter sprawy, od której rozpoznania zależy bieg sprawy głównej.

Stwierdzając, że niniejsze postępowanie było prowadzone przewlekle Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz skarżącej jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 1.000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość zasądzonej sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość, czas trwania tej przewlekłości, ale także i tę okoliczność, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy było częściowo wywołane koniecznością rozstrzygnięcia szeregu wniosków skarżących, które okazały się nieuzasadnionymi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.