Uzasadnienie
Skarga A. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 3 sierpnia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2505/15). W dniu 10 sierpnia 2015 r. wpłynęła do Sądu skarga M. C. na tę samą decyzję (sygn. akt IV SA/Wa 2506/15), zaś w dniu 25 września 2015 r. - skarga [...] w K., dalej w skrócie [...] w K. (sygn. akt IV SA/Wa 2935/15).
Zarządzeniem z dnia 25 września 2015 r. Przewodniczący Wydziału wezwał [...] w K. do uiszczenia wpisu od skargi, do nadesłania 19 odpisów skargi oraz do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (statut) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 15 października 2015 r. skarżąca wykonała to wezwanie w części dotyczącej odpisów skargi i dokumentów wykazujących umocowanie do wniesienia skargi. W tym samym dniu wpłynęło zażalenie skarżącej uczelni na zarządzenie o wezwaniu do wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r., II OZ 1066/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił to zażalenie. Akta sprawy zwrócono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 3 grudnia 2015 r. Skarżąca uiściła wpis od skargi w dniu 3 grudnia 2015 r.
Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 14 grudnia 2015 r. sprawę skierowano na rozprawę w dniu 15 stycznia 2015 r. Na rozprawie Sąd zarządził połączenie spraw o sygn. akt IV SA/Wa 2505/15, IV SA/Wa 2506/15 i IV SA/Wa 2935/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt IV SA/Wa 2505/15. Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika organu i uczestnika postępowania [...] S.A. i odroczył rozprawę z uwagi na konieczność odniesienia się przez strony, w tym głównie organ, do nowych zarzutów podniesionych przez pełnomocnika [...] w K. w piśmie z dnia 15 stycznia 2016 r.
W piśmie z dnia 22 stycznia 2016 r. (data wpływu 1 lutego 2016 r.) [...] w K. wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji. Zarządzeniem z dnia 4 lutego 2016 r. sędzia sprawozdawca wezwał pełnomocnika [...] w K. do uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 22 stycznia 2016 r. poprzez dołączenie 18 odpisów tego pisma w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania.
W dniu 10 lutego 2016 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 1 kwietnia 2016 r.
Zarządzeniem z dnia 24 marca 2016 r. sędzia sprawozdawca pozostawił pismo [...] w K. z dnia 22 stycznia 2016 r. bez rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Odpis tego wyroku został doręczony pełnomocnikowi [...] w K. w dniu 26 kwietnia 2016 r.
W piśmie z dnia 15 kwietnia 2016 r. pełnomocnik [...] w K. wniósł o wydanie kopii protokołu rozprawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału, zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2016 r., polecił wydać wnioskodawcy ten odpis po uprzednim wezwaniu i uiszczeniu przez niego opłaty kancelaryjnej w wysokości 40 zł w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie do opłaty kancelaryjnej wysłano w dniu 25 kwietnia 2016 r. i doręczono stronie 28 kwietnia 2016 r. Opłata kancelaryjna została uiszczona w dniu 29 kwietnia 2016 r. Odpis protokołu rozprawy został wysłany stronie 16 maja 2016 r.
W piśmie z dnia 10 maja 2016 r. pełnomocnik [...] w K. złożył wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 1 kwietnia 2016 r. W tym samym piśmie zawarto skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2505/15. [...] w K. wniosła o stwierdzenie naruszenia przez Sąd prawa do rozpoznania skargi w terminie miesiąca od daty jej wpłynięcia, nakazanie Sądowi przesłania stronie odpisu protokołu rozprawy zgodnie z jej wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2016 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kwoty 10 000 zł.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zgodnie z art. 9r ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym sąd administracyjny powinien rozpatrzyć tę sprawę w terminie 60 dni od daty jej wpływu. Pomimo upływu prawie roku od złożenia skargi sprawa nie została do końca rozpoznana, a wyrok częściowy zapadł po trzykrotnym przekroczeniu terminu ustawowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga [...] w K. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2505/15 nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.
Zgodnie z art. 9r ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1297 ze zm.) odwołanie strony od decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rozpatruje się w terminie 21 dni, a skargę do sądu administracyjnego - w terminie 60 dni, licząc od dnia wpłynięcia odwołania do właściwego organu lub skargi do sądu. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż sąd rozpoznaje skargę w tym terminie, jeżeli nie występują okoliczności, które uniemożliwiają rozpatrzenie skargi. Sąd nie może bowiem przystąpić do rozpoznania sprawy dopóki nie zostanie rozstrzygnięta kwestia kosztów sądowych czy braków formalnych skargi. Dodać należy również, że wskazany termin (dwa miesiące dla sądu administracyjnego) do rozpoznania skargi jest terminem procesowym. Ma on charakter instrukcyjny. Naruszenie tego terminu samo przez się nie uzasadnia stwierdzenia przewlekłości postępowania. Intencją ustawodawcy było skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2011 r., II OPP 20/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd powinien dążyć do rozpoznania sprawy w tym skróconym, ustawowym terminie, nie może to jednak nastąpić kosztem naruszenia przepisów procedury sądowej i niezachowania gwarancji procesowych w odniesieniu do wszystkich stron postępowania.
W tej sprawie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie trwa, licząc od dnia wpływu skargi [...] w K. do Sądu (25 września 2015 r.) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (10 maja 2016 r.), 7 i pół miesiąca. Należy jednak zauważyć, że przedłużenie się tego postępowania było spowodowane działaniem skarżącej. Niezwłocznie po wpływie skargi [...] w K. Sąd podjął niezbędne czynności mające na celu rozpoznanie sprawy, tj. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi, do nadesłania odpisów skargi oraz do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca wykonała to wezwanie w dniu 15 października 2015 r. w części dotyczącej odpisów skargi i dokumentów wykazujących umocowanie do wniesienia skargi, wnosząc jednocześnie zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do wpisu sądowego. W zażaleniu tym nie wskazano żadnych przepisów, które zdaniem skarżącej zostały naruszone. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r., II OZ 1066/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił to zażalenie. Skarżąca uczelnia uiściła wpis od skargi w dniu 3 grudnia 2015 r., a akta sprawy zostały zwrócone do Wydziału IV w dniu 7 grudnia 2015 r., zatem dopiero od tego dnia Sąd mógł skierować sprawę na rozprawę. W dniu 14 grudnia 2016 r. sprawa została skierowana na rozprawę w dniu 15 stycznia 2016 r. Zatem od dnia uzupełnienia braków fiskalnych skargi do dnia wyznaczenia rozprawy w tej sprawie upłynął nieco ponad miesiąc. Odroczenie rozprawy w dniu 15 stycznia 2016 r. również spowodowane było działaniem strony skarżącej, która dopiero na rozprawie złożyła pismo procesowe uzupełniające skargę, w którym na 10 stronach przedstawiła obszerne zarzuty odnośnie zaskarżonej decyzji. Sąd na wniosek pełnomocnika organu i uczestnika postępowania [...]S.A. był zmuszony odroczyć rozprawę z uwagi na konieczność odniesienia się przez strony, w tym głównie organ, do nowych zarzutów podniesionych przez pełnomocnika [...] w K. w piśmie z dnia 15 stycznia 2016 r. Pismami procesowymi z dnia 15 lutego 2016 r. i 17 lutego 2016 r. odpowiednio organ i inwestor odnieśli się do zarzutów podniesionych przez [...] w K. w piśmie z dnia 15 stycznia 2016 r. Pisma te zostały przez Sąd doręczone pozostałym kilkunastu stronom postępowania. Kolejny termin rozprawy w tej sprawie został wyznaczony 10 lutego 2016 r. na dzień 1 kwietnia 2016 r. Na tej rozprawie Sąd wydał wyrok uchylający zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w ustawowym terminie i doręczone pełnomocnikowi [...] w K. w dniu 26 kwietnia 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czynności podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w toku tego postępowania były prawidłowe oraz były podejmowane w rozsądnych terminach, a przedłużenie się tego postępowania spowodowane było w znacznej mierze działaniem strony, która wystąpiła ze skargą na przewlekłość postępowania.
W odniesieniu do żądania skarżącej nakazania Sądowi przesłania jej odpisu protokołu rozprawy zgodnie z jej wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2016 r., wskazać należy, iż Przewodniczący Wydziału, zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2016 r., polecił wydać wnioskodawcy ten odpis po uprzednim wezwaniu i uiszczeniu przez niego opłaty kancelaryjnej w wysokości 40 zł w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie do opłaty kancelaryjnej doręczono stronie 28 kwietnia 2016 r. Opłata ta została uiszczona w dniu 29 kwietnia 2016 r. Odpis protokołu rozprawy został wysłany stronie 16 maja 2016 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia