Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2436/20 oddalił skargę D.Ł. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2020 r. znak: DOA.7110.275.2020.RKS/MMS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 10 lipca 2019 r. udzielającej A.B. pozwoleniu na budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na terenie działki nr [...] obręb [...] w R. Skarżący wniósł od tego wyroku skargę kasacyjną.
Akta sprawy ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 22 września 2021 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wydanym tego samego dnia skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 2126/21 i skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.
W dniu 26 września 2023 r. wpłynęła skarga D. Ł. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wniesiono o stwierdzenie przewlekłości postępowania przez NSA w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 18 maja 2021 r., wydanie stosownych zaleceń do podjęcia w określonym terminie czynności zmierzających do załatwienia sprawy, zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego 20 000 zł oraz zwrot kosztów postępowania. Podniesiono, że od dnia wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo upływu blisko dwóch lat, nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie. Zdaniem skarżącego podejmowane czynności są nieterminowe, zaś charakter sprawy nie uzasadnia tak rozciągniętego w czasie postępowania. Sprawa nadal oczekuje na wyznaczenie terminu jej rozstrzygnięcia. Podkreślono, że przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie pociąga za sobą negatywne konsekwencje dla skarżącego, albowiem po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji udzielającej pozwolenie na budowę, tj. 10 lipca 2024 r., zostanie pozbawiony możliwości dochodzenia stwierdzenia jej nieważności z uwagi na treść art. 37b pkt 1 ustawy – Prawo budowlane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone.
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25 marca 2021 r. sygn. akt II GPP 1/21, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11).
Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20, 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19, 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19, 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19, 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19).
Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie toczy się od 22 września 2021 r., tj. od dnia przekazania sprawy wraz ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu spraw do Wydziału. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny do Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA.
Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm.), przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów wskazuje skład orzekający i przydziela, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, i planem posiedzeń zatwierdzonym przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3, wylosowane zgodnie z § 25a sprawy dla danego sędziego. W myśl § 25a ust. 4 Regulaminu NSA pula spraw wyznaczonych do losowania dla sędziów w wydziałach orzeczniczych w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3 plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, 655, 1457 i 1855) lub przepisów szczególnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu na podstawie § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5.
Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu NSA nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie w toku postępowania nie złożył wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy i rozpoznanie jej poza kolejnością (stosownie do ww. § 26 ust. 5 Regulaminu NSA) ani nie zrzekł się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a., co dałoby możliwość wcześniejszego rozpoznania sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.