Uzasadnienie
Skarga J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 22 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Wr 621/10).
Po uzupełnieniu przez skarżącego braków formalnych skargi i uiszczeniu wpisu od skargi, zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2010 r. Przewodniczący Wydziału II wyznaczył rozprawę na dzień 18 stycznia 2011 r. Na rozprawie w tym dniu skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, w związku z czym rozprawa został odroczona.
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie w dniu 25 marca 2011 r. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd odrzucił to zażalenie.
W dniu 21 lipca 2011 r. wyznaczono rozprawę na dzień 7 września 2011 r. Na rozprawie w tym dniu skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Mieczysława Górkiewicza, w związku z czym rozprawa został odroczona.
Postanowieniem z dnia 13 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie w dniu 10 listopada 2011 r. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2011 r. Sąd odrzucił to zażalenie. W dniu 17 stycznia 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 27 grudnia 2011 r. Zażalenie to zostało odrzucone postanowieniem z dnia 9 marca 2012 r. W dniu 5 kwietnia 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 9 marca 2012 r. Postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. Sąd odrzucił to zażalenie. W dniu 19 czerwca 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 24 maja 2012 r. Postanowieniem z dnia 7 września 2012 r., II OZ 721/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił to zażalenie.
W dniu 1 października 2012 r. wyznaczono rozprawę na dzień 25 października 2012 r. Na rozprawie w tym dniu skarżący złożył wniosek o odroczenie rozprawy z uwagi na to, że przez rozprawą nie mógł się zapoznać z aktami sprawy oraz z uwagi na błędne oznaczenie zaskarżonej decyzji w sentencji postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2012 r. Sąd odroczył rozprawę w tym dniu. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował sentencję postanowienia z dnia 7 września 2012 r.
W dniu 21 listopada 2012 r. wyznaczono rozprawę na dzień 19 grudnia 2012 r. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Odpis tego wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 5 marca 2012 r.
Pismem z dnia 11 marca 2013 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem.
W dniu 3 kwietnia 2013 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r.
Zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. pismo skarżącego z dnia 11 marca 2013 r. pozostawiono bez rozpoznania. Skarżący wniósł zażalenie na to zarządzenie, w związku z czym – zarządzeniem z dnia 15 maja 2013 r. - został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie z dnia 15 maja 2013 r., które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 lipca 2013 r., II OZ 526/13. Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie z dnia 11 kwietnia 2013 r.
Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 15 listopada 2013 r. (sygn. akt II OSK 2864/13) i sprawa oczekiwała na wyznaczenie rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu spraw.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 kwietnia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy w tej sprawie na dzień 26 czerwca 2015 r.
W dniu 11 czerwca 2015 r. J. K. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 2864/13. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 2864/13 nastąpiła przewlekłość postępowania oraz o przyznanie od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego na jego rzecz kwoty 10 000 zł.
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość podniesiono, iż skarga kasacyjna w tej sprawie została złożona 3 kwietnia 2013 r. i do tej pory nie została rozpoznana (26 miesięcy). Całe postępowanie przed sądami administracyjnymi trwa już przeszło 56 miesięcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga J. K. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 2864/13 nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.
Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
W tej sprawie skarżący zarzuca przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postępowanie przed tym Sądem, licząc od dnia przekazania skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Sąd I instancji, tj. od dnia 15 listopada 2013 r. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania, tj. 11 czerwca 2015 r., trwa 19 miesięcy. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz należy mieć na uwadze, że znaczna liczba spraw wpływających ze środkami odwoławczymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi przyczynę długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy.
Stosownie do przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podstawy do szybszego rozpoznawania spraw mogą wynikać z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd. Zgodnie z § 49 ust. 2 powołanej uchwały możliwe jest też zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające przyśpieszenie rozpoznania.
W kategorii spraw, do której należy ta sprawa przepisy szczególne nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością wpływu. Skarżący nie składał również wniosku o przyśpieszenie rozpoznania tej sprawy. Mając więc na uwadze te wszystkie okoliczności, nie można uznać, że zwłoka w prowadzeniu postępowania przez Sąd była nieuzasadniona i że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Skarżący podniósł ponadto, że skarga na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest tym bardziej zasadna, iż całe postępowanie przed sądami administracyjnymi w tej sprawie toczy się już 4 lata i osiem miesięcy. W odniesieniu do tego zarzutu wskazać należy, iż postępowanie w tej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu od dnia wpływu skargi do tego Sądu do dnia wydania wyroku trwało nieco ponad 2 lata, a do dnia przekazania akt do Sądu II instancji – 3 lata.
Przedłużenie się tego postępowania spowodowane było przede wszystkim działaniem skarżącego, który dwukrotnie na rozprawach w dniu 18 stycznia i 7 września 2011 r. występował z wnioskiem o wyłączenie sędziego ze składu orzekającego, co powodowało konieczność odroczenia rozprawy, a wnioski te okazały się nieuzasadnione. Wniosek o wyłączenie sędziego z dnia 7 września 2011 r. dotyczył sędziego NSA Mirosława Górkiewicza, który był w składzie orzekającym już w dniu 18 stycznia 2011 r., a zatem wniosek ten skarżący mógł złożyć wcześniej, zwłaszcza, że z uzasadnienia tego wniosku wynika, że okoliczności w nim podnoszone były skarżącemu znane jeszcze przed wszczęciem postępowania w tej sprawie.
Ponadto przez rok (październik 2011 r. – wrzesień 2012 r.) toczyło się postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia Sądu z dnia 13 października 2011 r. o odmowie wyłączenia sędziego NSA Mirosława Górkiewicza. W postępowaniu tym skarżący, wnosząc kolejne zażalenia, nie stosował się do wezwań Sądu o uzupełnienie braków formalnych tych zażaleń, co skutkowało trzykrotnym odrzuceniem zażaleń i ostatecznie - oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia skarżącego na postanowienie z dnia 24 maja 2012 r. odrzucające zażalenie (II OZ 721/12).
Należy ponadto zauważyć, że na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. skarżący sam wystąpił z wnioskiem o odroczenie rozprawy, głównie z uwagi na to, że przed rozprawą nie miał możliwości zapoznania się aktami sprawy, choć akta te od dwóch lat znajdowały się w sądzie i skarżący miał możliwość zapoznania się z ich treścią wcześniej. Podkreślenia również wymaga, że skarżący w dniu 11 marca 2013 r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Postępowanie w tym przedmiocie toczyło się 7 miesięcy, gdyż skarżący składał liczne środki odwoławcze, które okazywały się bezzasadne. To postępowanie wpadkowe znacznie wydłużyło czas oczekiwania na przekazanie akt sprawy wraz ze skargą kasacyjną z dnia 3 kwietnia 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Te wszystkie okoliczności przemawiają za uznaniem, że długi czas trwania postępowania w tej sprawie przed Sądem I instancji był konsekwencją zachowania skarżącego, które nie wskazywało na dążenie do szybkiego zakończenia postępowania sądowego. Fakt, iż postępowanie przed Sądem I instancji w tej sprawie trwało 3 lata nie przesądza zatem dodatkowo o zasadności skargi na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem administracyjnym w tej sprawie.
Poza tym, postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2015 r. Tym orzeczeniem Sąd oddalając skargę kasacyjną zaakceptował ustalenia organów oraz sądu I instancji o braku przymiotu strony J. K. w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji.