Postanowienie NSA z 2 lutego 2016 r., II OPP 2/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi S. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1213/14 ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia materialno-technicznej czynności zameldowania postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Jacek Chlebny przewodniczący
Sędzia NSA Zofia Flasińska sprawozdawca
Sędzia NSA Marek Stojanowski

Uzasadnienie

S. P. pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1213/14 z jego skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia materialno-technicznej czynności zameldowania.

Z akt sprawy wynika, że skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu w dniu 10 maja 2014 r.

W dniu 9 czerwca 2014 r. skarga wraz z odpowiedzią organu i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W związku ze złożonym w skardze wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, skarżącemu został wysłany odpowiedni formularz wniosku celem wypełnienia. Po nadesłaniu przedmiotowego formularza, zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie dodatkowych informacji dotyczących swojego stanu majątkowego. W związku z nieudzieleniem przez skarżącego wymaganych wyjaśnień, postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Na skutek złożonego sprzeciwu wniosek o przyznanie prawa pomocy, po ponownym wezwaniu skarżącego do jego uzupełnienia, rozpoznał Sąd, który postanowieniem z dnia 3 października 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zawarł również wniosek o wyłączenie sędziego. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotowy wniosek. Po rozpoznaniu zażalenia S. P. na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. odrzucił zażalenie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zawarł kolejny wniosek o wyłączenie sędziego. Wniosek ten postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. został oddalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 399/15, po rozpoznaniu zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, oddalił zażalenie. W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego z dnia 4 marca 2015 r. o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF, celem jego wypełnienia. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia z dnia 3 października 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt II OZ 681/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie S. P. na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt II OZ 853/15 oddalił zażalenie na przedmiotowe zarządzenie. Zarządzeniem z dnia 5 października 2015 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od w/w zażalenia. W związku ze złożonym przez skarżącego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesłał S. P. urzędowy formularz wniosku celem wypełnienia. Zarządzeniem z dnia 16 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego do wykazania zmiany okoliczności sprawy (pogorszenia sytuacji materialno-bytowej) od wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z dnia 3 października 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia z dnia 3 października 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący. Powyższy środek procesowy oczekuje obecnie na rozpoznanie. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie S. P. na postanowienie tego Sądu z dnia 2 lutego 2015 r. odrzucające zażalenie w przedmiocie wyłączenia sędziego.

W dniu 8 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga S. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1213/14.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Skarga na przewlekłość postępowania przed sądem administracyjnym może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14).

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy (9 czerwca 2014 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (8 stycznia 2016 r.) upłynął rok i siedem miesięcy. Wymaga jednak podkreślenia, że ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia sprawy, dokonywana być musi na podstawie zarówno analizy charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie zależy jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki o jakim mowa w ustawie (por. post. SA w Katowicach z dnia 11 maja 2005 r., II S 26/05). Rozpatrując kwestię ewentualnego przewlekłego prowadzenia postępowania przez sąd nie można poprzestać jedynie na analizie okresu trwania samego postępowania, abstrahując od oceny zachowania podmiotu wnoszącego skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy. Zachowanie się strony, która wniosła skargę na przewlekłość postępowania, jakie może mieć wpływ na stwierdzenie przewlekłości, to w szczególności wykorzystywanie przysługujących uprawnień, zmierzające w sposób oczywisty do przedłużenia postępowania. Stwierdzenie takiego zachowania może prowadzić do odmowy stwierdzenia przewlekłości w rozumieniu ustawy. Na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że to działania skarżącego w dużej mierze przyczyniły się do przedłużenia postępowania. Fakt korzystania przez skarżącego z przysługujących mu uprawnień procesowych (składane kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, wnioski o wyłączenie sędziego, inicjowanie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) a także konieczność wzywania skarżącego przez Sąd do doprecyzowania składanych oświadczeń w przedmiocie jego sytuacji materialnej w sposób oczywisty spowodowały wydłużenie się czasu trwania postępowania. Okoliczność ta nie może zostać jednak uznana za świadczącą o bezczynności Sądu, a jest jedynie konsekwencją wykorzystywania przez stronę określonych instrumentów prawnych. Z tych względów okresu oczekiwania na rozpoznanie sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1213/14 nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.