Uzasadnienie
Skarga Z. P. oraz skarga J. S., L. S., C. W., M. W.-F., T. F., M. L., J. L., J. L., J. W., J. G., M. G., C. G., W. G., M. K., R. K., Z. B., Z. B., A. S., E. P.l, D. P., P. P., I. M.-S., K. S., R. K., A. S., A. H., Z. H., J. M., Z. M., J. E., Z. E., L. N., M. N., T. N., Ł. S., S. S., F. B., E. B., M. Ch., Z. W., H. W., J. D., G. D., S. D., J. D., K. D., H. G., M.G., M. S., M. S., R. G., J. Z., S. T., H. P., B. M., A. L., M. L., W. L. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w dniu 18 lipca 2012 r.
Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2012 r. Przewodniczący Wydziału wezwał Z. P. do nadesłania 116 odpisów skargi, a pozostałych skarżących do nadesłania 49 egzemplarzy odpisów skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 lipca 2012 r. skarżący zostali do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł.
Postanowieniem z dnia 31 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. S. i innych w związku z tym, że skarżący nie zastosowali się do skierowanych do nich wezwań, nie uiścili wpisu i nie nadesłali żądanych odpisów skargi.
W dniu 6 listopada 2012 r. wyznaczono rozprawę na dzień 20 grudnia 2012 r. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 674/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. P.. W dniu 13 lutego 2013 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku. Skarga ta wraz z aktami sprawy wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 12 kwietnia 2013 r. i została zarejestrowana w dniu 15 kwietnia 2013 r.
W dniu 23 czerwca 2014 r. Z. P. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 962/13. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r., II OPP 35/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę.
Wyrokiem z dnia 2 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1217/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie.
W dniu 7 stycznia 2015 r. skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Gmina S. Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2015 r. pełnomocnik Gminy został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie 110 odpisów skargi. Wezwanie to wykonano w dniu 23 stycznia 2015 r. Sprawa została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 25 lutego 2015 r.
Zarządzeniem z dnia 21 września 2016 r. wyznaczono termin rozprawy w tej sprawie na dzień 29 listopada 2016 r.
W dniu 27 października 2016 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania, żądając: stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 474/15 (poprzednio II OSK 962/13), wydania Sądowi zalecenia co do jak najszybszego podjęcia czynności w sprawie, a przede wszystkim wyznaczenia terminu rozprawy, zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł oraz kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość skarżący opisał cały przebieg postępowania w tej sprawie i podkreślił, że skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2014 r. została wniesiona w dniu 2 lutego 2015 r., tj. 18 miesięcy temu. Od tego dnia Sąd nie podjął żadnej czynności w sprawie. Sprawa ta dotyczy postępowania wpadkowego (chodzi o stwierdzenie czy strona wniosła odwołanie w terminie) i Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w tej sprawie wyrokiem z dnia 2 września 2014 r., II OSK 962/13, zatem całkowicie niezrozumiałe jest kolejne 18 miesięcy bezczynności NSA. Od momentu wniesienia pierwszej skargi kasacyjnej w tej sprawie (15 kwietnia 2013 r.) upłynęło łącznie ponad 3 lata.
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2016 r., II OSK 474/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga Z. P. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 474/15 (poprzednio II OSK 962/13) zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. z 2016 r., poz. 1259). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania trwa ponad 4 lata. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2012 r. (II OSK 962/13) trwało ponad 17 miesięcy, a kolejne postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2014 r. (II OSK 474/15) trwa 20 miesięcy. Łączny czas oczekiwania na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny dwóch kolejnych skarg kasacyjnych (Z. P. z dnia 13 lutego 2013 r. i Gminy S. z dnia 5 stycznia 2015 r.) wniesionych w tej sprawie wynosi ponad 37 miesięcy. Tak długi łączny czas oczekiwania strony na prawomocne zakończenie postępowania uzasadnia stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę Z. P., stwierdził, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 474 /15 (poprzednio II OSK 962/13) nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu - jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Naczelnego Sądu Administracyjnego - kwotę 3 000 złotych (art. 12 ust. 4 ustawy).
Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze to, że znaczna liczba spraw wpływających ze środkami odwoławczymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi przyczynę długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Stosownie do obowiązującego do 20 listopada 2016 r. przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podstawy do szybszego rozpoznawania spraw mogą wynikać z przepisów ustaw szczególnych, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd. Zgodnie z § 49 ust. 2 powołanej uchwały możliwe jest też zarządzenie przez Prezesa Izby rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające przyśpieszenie rozpoznania. W kategorii spraw, do której należy ta sprawa przepisy szczególne nie nakładały na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością wpływu. Skarżący nie wnosił również do Prezesa Izby o przyśpieszenie rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. akt II OSK 962/13, czy też sprawy o sygn. akt II OSK 474/15.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. orzekł jak w sentencji postanowienia.
O zwrocie opłaty od skargi na przewlekłość postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.