Uzasadnienie
Skarga J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie z rejestru PESEL danych adresowych wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 21 czerwca 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1527/16).
W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie Sądu skarżący nadesłał ten wniosek na urzędowym formularzu w dniu 29 lipca 2016 r. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z zakładu karnego o posiadanych środkach na koncie depozytowym, które pozostają do jego dyspozycji. Postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy albowiem nie wykonał on wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. W dniu 4 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.
Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 19 grudnia 2016 r.) skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy. Wykonując wezwanie Sądu (zarządzenie z dnia 11 stycznia 2017 r.), w dniu 14 lutego 2017 r. skarżący nadesłał wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu wraz z żądanymi przez Sąd dokumentami. Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 października 2016 r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W piśmie z dnia 4 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w tej sprawie, żądając stwierdzenia przewlekłości tego postępowania oraz o zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga J. J. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. z 2016 r., poz. 1259 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w tej sprawie od dnia wniesienia skargi do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania trwało 9 miesięcy. Przedłużenie się tego postępowania spowodowane było koniecznością rozpoznania przez Sąd wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć należy, iż skarżący, pomimo tego, że jest stroną w licznych postępowaniach sądowodaministracyjnych i zna przebieg procedury sądowej, dwukrotnie dopiero na wezwanie Sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, co spowodowało wydłużenie postępowania w sprawie. Skarżący nie nadesłał ponadto wszystkich dokumentów niezbędnych do rozpoznania jego pierwszego wniosku o prawo pomocy, co skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy przez Sąd I instancji (postanowienie z 25 listopada 2016 r.). Skarżący nadesłał te dokumenty dopiero wraz z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przy piśmie z dnia 14 lutego 2017 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.