Uzasadnienie
Skarżąca J. W. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie z jej skargi na przewlekłość postępowania Wojewody P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz zasądzenia kwoty 20 000 zł. Skarżąca podniosła, że w wyniku wadliwych czynności sądowych postępowanie toczy się rok i 5 miesięcy i dotychczas nie został skutecznie wyznaczony termin rozprawy ani skład orzekający niebudzący wątpliwości co do jego obiektywizmu.
Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 23 stycznia 2012 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, skarżąca w dniu 30 stycznia 2012 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2012 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł oraz ustanowienia adwokata. Zarządzeniem z dnia 29 lutego 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 3 kwietnia 2012 r. W dniu 30 marca 2012 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłącznie sędziego WSA Mirosława Wincenciaka od rozpoznania tej sprawy, co skutkowało zdjęciem sprawy z wokandy i odwołaniem rozprawy. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił wniosek o wyłączenie sędziego. W dniu 13 kwietnia 2012 r. wylosowano skład orzekający w tej sprawie. Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 31 maja 2012 r. W dniu 24 maja 2012 r. skarżąca wniosła o wyłączenie kolejnego sędziego nowego składu orzekającego (sędziego WSA Małgorzaty Roleder), w konsekwencji czego odwołano rozprawę. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 607/12. Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zmianę postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OZ 607/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zmianę postanowienia z dnia 19 lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyłączył od rozpoznania sprawy sędziego NSA Elżbietę Trykoszko, na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". W dniu 28 stycznia 2013 r. wylosowano nowy skład orzekający w sprawie. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2013 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 28 marca 2013 r. W dniu 25 marca 2013 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego, w konsekwencji czego odwołano rozprawę. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 394/12. W dniu 20 czerwca 2013 r. skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie prawo skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 23 stycznia 2012 r., a sprawa nie została dotychczas zakończona. Jedynej przyczyny niezakończenia sprawy nie można upatrywać w konieczności rozpoznania kolejnych wniosków skarżącej o wyłączenie sędziów, składanych tuż przed terminem rozprawy. Należy bowiem zauważyć, że po zwróceniu akt sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 27 lipca 2012 r. sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy do stycznia 2013 r., mimo że zarządzeniem z dnia 30 lipca 2012 r. skierowano sprawę do wyznaczenia na rozprawę. Tak długiego oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy nie usprawiedliwia okoliczność, iż skarżąca w dniu 14 sierpnia 2012 r. wniosła za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosek o zmianę postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 607/12. Wniosek o zmianę postanowienia został przesłany do NSA w dniu 14 sierpnia 2012 r., a akta sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił w dniu 1 października 2012 r. Od tego czasu do dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie nie były podejmowane żadne czynności sądowe. Dopiero w dniu 14 stycznia 2013 r., a zatem po upływie 9 miesięcy od wylosowania składu orzekającego, sędzia Elżbieta Trykoszko złożyła oświadczenie, że podlega wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., albowiem brała udział w wydaniu postanowienia z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 18 listopada 2004 r. o pozwoleniu na budowę. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku wyłączył sędziego E. Trykoszko od orzekania w tej sprawie. W dniu 28 stycznia 2013 r. wylosowano nowy skład orzekający w sprawie. Termin rozprawy został wyznaczony dopiero zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2013 r., na dzień 28 marca 2013 r. (termin rozprawy został odwołany z uwagi na kolejny wniosek o wyłączenie sędziego). Tak długi okres oczekiwania na wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy, a także znaczny odstęp czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami Sądu, uzasadnia stwierdzenie, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Jedną z przyczyn przewlekłości postępowania w tej sprawie było także to, że po prawomocnym oddaleniu wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego, podejmowano czynności w celu zastąpienia sędziego, który nie został wyłączony innym sędzią.
Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd orzeka w granicach żądań strony przytoczonych w skardze (art. 6 i 12 ustawy). Dotyczy to żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącej jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku kwotę 3 000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość, jej znaczenie dla skarżącej, a także to, że przyczyną przewlekłego postępowania było również to, że skarżąca składała liczne wnioski i zażalenia, które wymagały rozpoznania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia