Postanowienie NSA z 18 marca 2005 r., II OPP 24/05

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi H. i W. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie

Sprawa

w sprawie ze skargi H. i W. W. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] października 2003r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego, sygn. akt SA/Sz 2218/03 postanawia oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka Edward Janeczko

Uzasadnienie

H. i W. W. wnieśli skargę "na działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie bezzasadnie spóźniające rozpatrzenie" sprawy ze skargi na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 15 października 2003r.

Z akt sprawy wynika, że skarga w tej sprawie została wniesiona przez skarżących do sądu administracyjnego w listopadzie 2003r. Sprawa ta została połączona celem łącznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia ze sprawami, w których inni skarżący wnieśli skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] października 2003r. pod sygn. akt SA/Sz 2218/03. W styczniu 2004r. organ przekazał odpowiedź na skargę. Następnie jeden ze skarżących J. C. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia administracyjnego, który został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 8 lipca 2004r. Na to postanowienie Sądu wniesione zostały zażalenia przez skarżących oraz F. M. i J. C. Następnie skarżący oraz J. C. w sierpniu 2004r. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wrześniu 2004r. skarżący poinformowali Sąd, że w celu przyspieszenia rozpoznania sprawy uiścili opłatę od zażalenia w kwocie 100 zł. Postanowieniem z dnia 12 października 2004r. Sąd odrzucił zażalenie F. M. na postanowienie z dnia 8 lipca 2004r., ponieważ nie został wniesiony wpis od zażalenia. Postanowienie to F. M. zaskarżył. Z kolei postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy J. C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2003 r. – Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznawana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia) oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119 – 122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepisy regulujące postępowanie uproszczone mają zastosowanie także w sprawach, w których skargi zostały wniesione przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W rozpoznawanej sprawie skarżący występowali o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu jednak dotychczas nie złożyli wniosku o rozpoznanie tej sprawy w trybie uproszczonym.

Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 tej ustawy, który to przepis stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po wpływie 12 miesięcy. Skoro bowiem ponowna skarga może być wniesiona po upływie 12 miesięcy, to należy przyjąć, że o przewlekłości postępowania można mówić, jeżeli czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy w sprawie sądowo administracyjnej przekracza znacząco 12 miesięcy.

Należy także mieć na uwadze, że zwłoka w rozpoznaniu tej sprawy jest następstwem rozpoznawania wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz wniosków stron o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a także zażaleń na te postanowienia. Wbrew stanowisku skarżących połączenie spraw ze skarg na to samo postanowienie administracyjne wniesionych przez kilku uprawnionych odrębnie było w pełni uzasadnione i znajduje swoje oparcie w przepisie art. 111 § 1 w związku z art. 51 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Czynności Sadu w tej sprawie są podejmowane prawidłowo, a wobec tego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na przewlekłość postępowania.