Postanowienie NSA z 25 lipca 2013 r., II OPP 24/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 8/12

Sprawa

w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania przed Podlaskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w przedmiocie przekazania wniosku o rozbiórkę obiektu postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA: Zofia Flasińska (spr.), Marek Stojanowski

Uzasadnienie

Skarga J. W. na przewlekłość postępowania przed Podlaskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Białymstoku polegającą na nieprzekazaniu organowi właściwemu wniosku skarżącej z dnia 14 marca 2008 r. o rozbiórkę obiektu wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 30 stycznia 2012 r.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z tego samego dnia skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w dniu 7 lutego 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł oraz ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W dniu 14 marca 2012 r. sprawa została skierowana do spraw oczekujących na rozpoznanie na rozprawie. W dniu 12 kwietnia 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 22 maja 2012 r. W dniu 17 maja 2012 r. J. W. wniosła o wyłączenie sędziego sprawozdawcy Mirosława Wincenciaka od orzekania w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 5 czerwca 2012 r. J. W. wniosła zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r., II OZ 559/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji i wyłączył sędziego WSA Mirosława Wincenciaka od orzekania w tej sprawie.

W dniu 6 lipca 2012 r. przeprowadzono losowanie składu orzekającego. W dniu 26 lipca 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 27 września 2012 r. W dniu 18 września 2012 r. sędzia Grażyna Gryglaszewska złożyła wniosek o wyłączenie jej od orzekania w tej sprawie. W dniu 20 września 2012 r. J. W. złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego Grażyny Gryglaszewskiej. Po rozpoznaniu tych wniosków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. wyłączył Grażynę Gryglaszewską od orzekania w tej sprawie.

W tym samym dniu przeprowadzono kolejne losowanie składu orzekającego. W dniu 28 września 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 listopada 2012 r. W dniu 12 listopada 2012 r. J. W. złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego Danuty Tryniszewskiej-Bytys. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 3 grudnia 2012 r. J. W. wniosła zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2012 r., II OZ 1157/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji i wyłączył sędziego WSA Danutę Tryniszewską-Bytys od orzekania w tej sprawie.

W dniu 11 stycznia 2013 r. przeprowadzono kolejne losowanie składu orzekającego. W dniu 15 stycznia 2013 r. przeprowadzono losowanie uzupełniające składu orzekającego. W tym samym dniu wyznaczono termin rozprawy na dzień 7 marca 2013 r.

W dniu 4 marca 2013 r. J. W. złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego Jacka Pruszyńskiego. Postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 11 kwietnia 2013 r. J. W. wniosła zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r., II OZ 379/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji i wyłączył sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w tej sprawie.

W dniu 12 czerwca 2013 r. przeprowadzono kolejne losowanie składu orzekającego.

Pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. J. W. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 8/12, w której zawarła wnioski o stwierdzenie przewlekłości tego postępowania oraz zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł za poniesione szkody niematerialne w postaci utraconego zdrowia i czasu.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że od dnia wpływu jej skargi do organu tj. 3 stycznia 2012 r. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynął rok, 5 miesięcy i 14 dni.

Skarżąca podniosła, że Sąd wadliwie podejmował czynności w tej sprawie, a w szczególności, że Sąd wydawał błędne orzeczenia oddalające jej wnioski o wyłączenie od orzekania w tej sprawie trzech sędziów, które następnie zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarżąca wskazała, że Sąd bezzasadnie odwlekał rozpoznanie jej wniosku o wyłączenie sędziego z dnia 4 marca 2013 r. przez 23 dni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga J. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08, Lex 493700).

Na wstępie podkreślić należy, iż zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że postępowanie sądowoadministracyjne zostaje wszczęte w dacie wniesienia skargi do organu administracji. Jednak dla oceny czy w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania należy brać pod uwagę datę wpływu skargi do sądu, a nie datę wpływu skargi do organu administracji. Nie można bowiem zarzucić sądowi przewlekłego prowadzenia postępowania w okresie przed przekazaniem mu skargi wraz z aktami sprawy przez organ administracji. Zatem skarżąca błędnie ustaliła czas trwania postępowania sądowego w tej sprawie, licząc od dnia wpływu jej skargi do organu administracji. W tej sprawie od dnia wpływu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (30 stycznia 2012 r.) do dnia wniesienia przez skarżącą skargi na przewlekłość postępowania (18 czerwca 2013 r.) upłynęło niespełna 17 miesięcy.

Czas trwania tego postępowania przekroczył wprawdzie 12 miesięcy, jednak należy mieć na uwadze, że zachowanie strony, która zarzuca przewlekłość postępowania w tej sprawie również w znacznej mierze przyczyniło się do jego przedłużenia. Skarżąca z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy wystąpiła dopiero po wezwaniu jej do uiszczenia wpisu, jak również wystąpiła czterokrotnie z wnioskami o wyłączenie sędziów od orzekania w tej sprawie. Wnioski o wyłączenie sędziów skarżąca składała kilka dni przed wyznaczonym terminem rozprawy. Z uwagi na konieczność rozpoznania wniosków skarżącej o wyłączenie sędziego w tej sprawie rozprawa była kilkakrotnie odwoływana. Należy podkreślić, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku toczyło się i toczy bardzo wiele spraw ze skarg J. W. Z uzasadnień wniosków o wyłączenie sędziów złożonych w tej sprawie wynika, że skarżąca dokładnie wiedziała, którzy sędziowie orzekali w jej sprawach i była w stanie wskazać, którzy sędziowie – w jej ocenie – powinni w tej sprawie podlegać wyłączeniu na wniosek strony. Jeżeli skarżąca uważała, że w danej sprawie część sędziów powinno zostać wyłączonych od orzekania, to powinna na wstępnym etapie postępowania, po wniesieniu skargi wystąpić ze stosownym wnioskiem na podstawie art. 19 p.p.s.a., wskazując wszystkich sędziów, którzy - jej zdaniem - powinni zostać wyłączeni od orzekania w danej sprawie i uzasadniając swój wniosek. Wielokrotne występowanie przez skarżącą z wnioskami o wyłączenie poszczególnych sędziów utrudnia rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie i stanowi nadużycie uprawnień procesowych strony.

Skarżąca zarzuciła w skardze na przewlekłość postępowania, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydał trzy błędne orzeczenia oddalające jej wnioski o wyłączenie sędziego, które następnie zostały zmienione przez Naczelny Sąd Administracyjny na korzyść skarżącej. Należy jednak podkreślić, że w tych trzech przypadkach brak było przesłanek do wyłączenia tych sędziów z urzędu na podstawie art. 18 § 1 p.p.s.a. Sędziowie ci zostali wyłączeni od orzekania w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek skarżącej, aby nie miała ona przeświadczenia o stronniczości sędziów orzekających w jej sprawie. Kwestia czy w tej sprawie zaistniały okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość skarżącej co do bezstronności sądu (art. 19 p.p.s.a.) jest kwestią ocenną, dlatego – pomimo, iż Sąd I instancji wydał orzeczenia, które następnie zostały zmienione przez Naczelny Sąd Administracyjny – nie można uznać, że to działanie Sądu spowodowało nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu sądowym.

W odniesieniu do zarzutu skarżącej, iż Sąd bezzasadnie odwlekał rozpoznanie jej wniosku o wyłączenie sędziego z dnia 4 marca 2013 r. przez 23 dni, wskazać należy, iż posiedzenie niejawne w celu rozpoznania tego wniosku zostało wyznaczone w dniu 15 marca 2013 r. na dzień 28 marca 2013 r. W tym okresie Sąd podejmował czynności związane z odwołaniem rozprawy w dniu 7 marca 2013 r. oraz zwrócił skarżącej żądane przez nią dokumenty (k.220). Nie można uznać, aby działanie Sądu w tym zakresie powodowało nadmierne przedłużenie postępowania w tej sprawie.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, że naruszył prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Poszczególne czynności podejmowane były przez Sąd prawidłowo i w rozsądnych terminach, a przedłużenie tego postępowania spowodowane było w znacznej mierze zachowaniem strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.