Uzasadnienie
Skarga J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbioru PESEL wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 14 grudnia 2015 r.
W związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy został on wezwany do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu (zarządzenie referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2015 r.). Wypełniony przez skarżącego formularz wpłynął w dniu 5 stycznia 2016 r. Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez złożenie zaświadczenia z zakładu karnego o posiadanych środkach na koncie depozytowym, które pozostają do jego dyspozycji oraz zaświadczenia o zatrudnieniu. Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy albowiem nie nadesłał on wszystkich żądanych dokumentów. W dniu 25 marca 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.
Pismem z dnia 21 czerwca 2016 r. J. J. wniósł skargę na przewlekłość postępowania w tej sprawie. W skardze złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. sędzia sprawozdawca wezwał skarżącego do nadesłania tego wniosku na urzędowym formularzu oraz wezwał go do nadesłania zaświadczenia z zakładu karnego o posiadanych środkach na koncie depozytowym, które pozostają do jego dyspozycji oraz zaświadczenia o zatrudnieniu. Wypełniony przez skarżącego formularz wpłynął w dniu 27 września 2016 r. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy albowiem nie nadesłał on wszystkich żądanych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. W dniu 2 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.
W piśmie z dnia 28 października 2016 r. skarżący uzupełnił skargę na przewlekłość postępowania w tej sprawie. Skarga ta została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 17 listopada 2016 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 23 listopada 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłość postępowania w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W załączeniu doręczono skarżącemu ponownie odpis prawomocnego postanowienia z dnia 14 listopada 2016 r. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w piśmie z dnia 9 grudnia 2016 r. wniósł o zwolnienie go od tej opłaty. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r., II OPP 25/16 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na przewlekłość postępowania jako nieopłaconą.
Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. (data wpływu do Sądu 23 stycznia 2017 r.) skarżący ponownie wystąpił ze skargą na przewlekłość postępowania w tej sprawie oraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniami z 16 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.
W piśmie z dnia 17 maja 2017 r. skarżący uzupełnił skargę na przewlekłość postępowania za okres od 15 grudnia 2015 r. do 17 maja 2017 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga J. J. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3709/15 nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. z 2016 r., poz. 1259 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w tej sprawie od dnia wniesienia skargi do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania z 17 maja 2017 r. trwało 18 miesięcy. Przedłużenie się tego postępowania spowodowane było koniecznością rozpoznania przez Sąd licznych wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć należy, iż skarżący, pomimo tego, że jest stroną w licznych postępowaniach sądowodaministracyjnych i zna przebieg procedury sądowej, trzykrotnie dopiero na wezwanie Sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, co spowodowało wydłużenie postępowania w sprawie. Skarżący nie nadsyłał ponadto wszystkich dokumentów niezbędnych do rozpoznania jego wniosków o prawo pomocy, co skutkowało dwukrotną odmową przyznania mu prawa pomocy przez Sąd I instancji (postanowienia z dnia 25 maja i 14 listopada 2016 r.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.