Uzasadnienie
Skarga J. W. i W. K. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., II OSK 208/06 wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 30 maja 2011 r. (sygn. akt II SA/Bk 374/11).
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z tego samego dnia skarżąca J. W. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w dniu 15 czerwca 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej od tego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r. wydał rozstrzygnięcie tej samej treści.
W dniu 8 sierpnia 2011 r. skarżąca J. W. wniosła o wyłączenie sędziego sprawozdawcy Mirosława Wincenciaka od orzekania w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 30 sierpnia 2011 r. J. W. wniosła zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału wezwał ją do złożenia ośmiu odpisów tego zażalenia. Skarżąca złożyła zażalenie na to zarządzenie w dniu 6 września 2011 r., które zostało odrzucone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r. Przewodniczący Wydziału w dniu 31 października 2011 r. ponownie wezwał skarżącą do złożenia ośmiu odpisów zażalenia z dnia 30 sierpnia 2011 r.
Zarządzeniem z dnia 6 września 2011 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą W. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., II OSK 208/06 w kwocie 200 zł.
W piśmie z dnia 10 listopada 2011 r. skarżące oświadczyły, iż przedmiotem ich skargi nie jest niewykonanie przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., lecz bezczynność Wojewody Podlaskiego polegająca na nierozpatrzeniu ich odwołania z dnia 27 listopada 2004 r. od decyzji Starosty Hryniewieckiego z dnia [...] listopada 2004 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W związku ze zmianą przedmiotu zaskarżenia zakreślono w repertorium sprawę II SA/Bk 374/11 i wpisano ją do repertorium SAB pod numer 81/11.
Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2011 r. oddalające wniosek J. W. o wyłączenie sędziego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyłączył sędziego Mirosława Wincenciaka od orzekania w tej sprawie. W dniu 14 lutego 2012 r. w wyniku losowania ustalono nowy skład orzekający w tej sprawie.
W dniu 30 stycznia 2012 r. J. W. złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 20 marca 2012 r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie pełnomocnika. Pismo informujące o wyznaczeniu pełnomocnika wpłynęło do Sądu 23 marca 2013 r.
Postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił sprostowania uzasadnienia postanowienia z dnia 28 lipca 2011 r. w przedmiocie prawa pomocy.
W dniu 15 lutego 2012 r. Przewodniczący Wydziału wezwał W. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność Wojewody Podlaskiego w kwocie 100 zł. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę W. K. jako nieopłaconą.
Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2012 r. sędzia sprawozdawca skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie. W dniu 11 czerwca 2012 r. wyznaczono rozprawę na dzień 12 lipca 2012 r. Na rozprawie (przed jej zamknięciem) skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy Stanisława Prutisa. W związku z tym wnioskiem Sąd odroczył rozprawę i skierował sprawę na posiedzenie niejawne celem jego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r., oddalił zażalenie J. W. na to postanowienie.
W dniu 26 września 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu załatwienia przez Wojewodę Podlaskiego jej wniosku z dnia 9 sierpnia 2012 r. o zmianę decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2007 r. Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił zawieszenia postępowania sądowego w tej sprawie.
W dniu 29 stycznia 2013 r. przeprowadzono losowanie składu orzekającego w tej sprawie. W tym samym dniu wyznaczono termin rozprawy na dzień 28 marca 2013 r. W dniu 25 marca 2013 r. skarżąca wniosła o zdjęcie tej sprawy z wokandy w dniu 28 marca 2013 r., ponieważ jej pełnomocnik nie miał możliwości zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy. W tym samym dniu skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego Jacka Pruszyńskiego. Zarządzeniem z dnia 26 marca 2013 r. zdjęto sprawę z wokandy i skierowano na posiedzenie niejawne w celu rozpoznania wniosku skarżącej.
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 11 kwietnia 2013 r. skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r. r., II OZ 423/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił to zażalenie.
Pismem z dnia 26 czerwca 2013 r. J. W. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 81/11, w której zawarła wnioski o stwierdzenie przewlekłości tego postępowania, zlecenie Sądowi podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie oraz zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł za poniesione szkody niematerialne w postaci utraconego zdrowia i czasu.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że od dnia sprostowania przez nią przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie tj. od 10 listopada 2011 r. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynął rok, 6 miesięcy i 15 dni.
Skarżąca podniosła, że Sąd wadliwie podejmował czynności w tej sprawie, gdyż początkowo wyznaczono jako sędziego sprawozdawcę Mirosława Wincenciaka, który następnie został wyłączony od orzekania w tej sprawie postanowieniem Sądu z dnia 14 lutego 2012 r. Orzeczenie to zostało wydane po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 stycznia 2012 r., II OZ 1376/11, lecz dopiero po 24 dniach od zwrotu akt z NSA. Przyczyny wyłączenia tego sędziego – zdaniem skarżącej - były oczywiste, a Sąd świadomie przewlekał postępowanie w tej sprawie od dnia 10 listopada 2011 r. do dnia 14 lutego 2012 r. przez 96 dni.
Skarżąca podniosła ponadto, że Sąd w dniu 16 lutego 2012 r. ponownie wezwał W. K. do uiszczenia wpisu od skargi, pomimo tego, że była ona wzywana pismem z dnia 7 września 2011 r. Dopiero 26 kwietnia 2012 r. zostało wydane postanowienie o odrzuceniu jej skargi, które powinno zostać wydane już we wrześniu 2011 r. Postępowanie przedłużyło się w związku z tą kwestią od dnia 14 lutego 2012 r. do dnia 26 kwietnia 2012 r. (40 dni).
Skarżąca wskazała, że Sąd przyznał jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w dniu 21 lutego 2012 r., a dopiero po 30 dniach (20 marca 2012 r.) wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej o jego wyznaczenie.
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość J. W. wskazała ponadto, że w okresie od 26 kwietnia do 6 czerwca 2012 r. Sąd nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Skarżąca stwierdziła ponadto, że otrzymała odpowiedź na skargę dopiero 17 lipca 2012 r., co spowodowało przewlekłość postępowania od 26 kwietnia do 17 lipca 2012 r.
Skarżąca zakwestionowała prawidłowość orzeczeń sądów obu instancji dotyczących wyłączenia od orzekania w tej sprawie sędziów Stanisława Prutisa i Jacka Leszczyńskiego. Wskazała, że wyznaczony w dniu 29 stycznia 2013 r. w drodze losowania skład sędziowski był taki sam jak skład sędziowski wyznaczony w czterech innych jej sprawach, co zaprzecza procedurze losowań.
Skarżąca podniosła ponadto, że pomimo jej licznych pism brak było reakcji Sądu na brak kompletnych akt administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga J. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.
Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08, Lex 493700).
W tej sprawie od dnia wpływu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (30 maja 2011 r.) do dnia wniesienia przez skarżącą skargi na przewlekłość postępowania (26 czerwca 2013 r.) upłynęło ponad 2 lata. Czas trwania tego postępowania przekroczył wprawdzie 12 miesięcy, jednak należy mieć na uwadze, że zachowanie strony, która zarzuca przewlekłość postępowania w tej sprawie w dużej mierze przyczyniło się do jego przedłużenia. Skarżąca z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy wystąpiła dopiero po wezwaniu jej do uiszczenia wpisu, jak również wystąpiła trzykrotnie z wnioskami o wyłączenie sędziów od orzekania w tej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego Stanisława Prutisa skarżąca złożyła dopiero na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. po złożeniu przez sędziego sprawozdawcę sprawozdania oraz zabraniu głosu przez strony postępowania. Wniosek o wyłączenie sędziego Jacka Pruszyńskiego skarżąca złożyła 25 marca 2013 r. tj. 3 dni przed wyznaczonym kolejnym terminem rozprawy. Z uwagi na konieczność rozpoznania wniosków skarżącej o wyłączenie sędziego rozprawa była dwukrotnie odwoływana.
Należy podkreślić, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku toczyło się i toczy bardzo wiele spraw ze skarg J. W. Z uzasadnień wniosków o wyłączenie sędziów złożonych w tej sprawie wynika, że skarżąca dokładnie wiedziała, którzy sędziowie orzekali w jej sprawach i była w stanie wskazać, którzy sędziowie – w jej ocenie – powinni w tej sprawie podlegać wyłączeniu na wniosek strony. Jeżeli skarżąca uważała, że w danej sprawie część sędziów powinno zostać wyłączonych od orzekania, to powinna na wstępnym etapie postępowania, po wniesieniu skargi wystąpić ze stosownym wnioskiem na podstawie art. 19 p.p.s.a., wskazując wszystkich sędziów, którzy - jej zdaniem - powinni zostać wyłączeni od orzekania w danej sprawie i uzasadniając swój wniosek. Wielokrotne występowanie przez skarżącą z wnioskami o wyłączenie poszczególnych sędziów utrudnia rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie i stanowi nadużycie uprawnień procesowych strony.
Skarżąca zarzuciła w skardze na przewlekłość postępowania, iż w tej sprawie Przewodniczący Wydziału błędnie wyznaczył do orzekania w jej sprawie sędziego Mirosława Wincenciaka, który następnie został wyłączony postanowieniem Sądu z 14 lutego 2012 r. Sędzia Mirosław Wincenciak został wyłączony od orzekania w tej sprawie na wniosek skarżącej, aby nie miała ona wątpliwości co do jego bezstronności. Brak było podstaw do wyłączenia tego sędziego z urzędu. Postępowanie w sprawie wyłączenia tego sędziego przedłużyło się w znacznej mierze z powodu złożenia przez skarżącą zażalenia z dnia 6 września 2011 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o uzupełnieniu braków formalnych zażalenia z dnia 30 sierpnia 2011 r., które zostało odrzucone przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego wystąpienia przez Sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej w Białymstoku dopiero po 30 dniach (20 marca 2012 r.) od przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (21 lutego 2012 r.), stwierdzić należy, iż w tym okresie Sąd oczekiwał na uprawomocnienie się postanowienia z dnia 21 lutego 2012 r., jak również – na wniosek skarżącej z dnia 22 lutego 2012 r. – wezwał organ do ustosunkowania się do zmiany przedmiotu sprawy oraz doręczył stronom odpowiedź organu w tym przedmiocie.
Skarżąca podnosiła ponadto, że błędem Sądu było nieodrzucenie skargi W. K. we wrześniu 2011 r. w związku z niewykonaniem przez nią zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, i ponowne wzywanie jej do uiszczenia wpisu w lutym 2012 r., co skutkowało odrzuceniem jej skargi dopiero 26 kwietnia 2012 r. Zauważyć jednak należy, iż Sąd - pismem z dnia 7 września 2011 r. - wezwał W. K. do uiszczenia wpisu od skargi na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie II OSK 208/06 w kwocie 200 zł. Konieczność ponownego skierowania przez Sąd wezwania do tej skarżącej o uiszczenie wpisu od skargi spowodowana była zmianą przez obie skarżące w piśmie z dnia 10 listopada 2011 r. przedmiotu zaskarżenia, a co za tym idzie wysokości wpisu od skargi.
W związku z powyższym, po prawomocnym zakończeniu postępowania incydentalnego w sprawie z wniosku J. W. o wyłączenie sędziego i zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarżąca W. K. została wezwana w dniu 15 lutego 2012 r. do uiszczenia wpisu od skargi na bezczynność Wojewody Podlaskiego w kwocie 100 zł. Niewykonanie przez tą skarżącą tego zarządzenia skutkowało odrzuceniem jej skargi w dniu 26 kwietnia 2012 r.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, iż w okresie od dnia 26 kwietnia 2012 r. do dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd nie podejmował żadnych czynności w sprawie, wskazać należy, iż w tym czasie Sąd oczekiwał na uprawomocnienie się postanowienia z dnia 26 kwietnia 2012 r. o odrzuceniu skargi W. K. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia, w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawa została skierowana na rozprawę.
W odniesieniu do zarzutu skarżącej, iż przed długi okres czasu nie doręczono jej odpowiedzi organu na skargę, wskazać należy, iż – jak wynika z akt sprawy odpowiedź na skargę została skarżącej doręczona przez organ (k. 12 akt sądowych) i ponownie – na jej wniosek – przez Sąd w dniu 17 lipca 2012 r. Skarżąca wielokrotnie zapoznawała się w Sądzie z aktami sprawy, więc znane było jej stanowisko organu w tej sprawie, co potwierdziła w piśmie z dnia 22 lutego 2012 r.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, że naruszył prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Poszczególne czynności podejmowane były przez Sąd prawidłowo i w rozsądnych terminach. Przedłużenie tego postępowania spowodowane było w znacznej mierze zachowaniem strony, która zarzuca przewlekłość postępowania, a zwłaszcza składaniem przez skarżącą licznych wniosków o wyłączenie sędziów i zażaleń, które wymagały rozpoznania. Dodatkowo należy wskazać, że skarżąca wystąpiła w dniu 26 września 2012 r. z wnioskiem o zawieszenie postępowania, który nie został uwzględniony, jak również w dniu 25 marca 2013 r. wniosła o zdjęcie tej sprawy z wokandy w dniu 28 marca 2013 r., ponieważ jej pełnomocnik (ustanowiony rok wcześniej) nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.