Uzasadnienie
Skarżący M. G. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z jego skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz przyznania od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł.
Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracji, w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1862/03 decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Myślenicach z dnia [...] stycznia 2003 r. o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Skarga na decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. została przekazana wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 5 grudnia 2007 r. (data prezentaty). Zarządzeniem z dnia 14 października 2008 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 4 grudnia 2008 r. W dniu 17 października 2008 r., za pośrednictwem organu, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
W dniu 4 grudnia 2008 r. Sąd odroczył rozprawę, z uwagi na koniczność wezwania skarżącego do podpisania wniosku o przywrócenie terminu oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2009 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał żądane dokumenty w dniu 2 lutego 2009 r. (data prezentaty). Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r. umorzono postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 24 marca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. przywrócono termin do wniesienia skargi. Zarządzeniem z dnia 28 lipca 2009 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 października 2009 r. Rozprawa w dniu 13 października 2009 r. została odroczona na dzień 19 listopada 2009 r. z uwagi na to, że w aktach sprawy brak zwrotnego potwierdzenie odbioru zawiadomienia o rozprawie przez pełnomocnika skarżącego.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Skargę kasacyjną od wyroku wniósł Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego w styczniu 2010 r. Skarżący w dniu 2 sierpnia 2010 r. wniósł skargę na przewlekłość postępowania. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie została wniesiona po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, ale przed prawomocnym zakończeniem postępowania. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania w tej sprawie jest dopuszczalna, ponieważ została wniesiona w toku postępowania, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.; dalej: ustawa)
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, że co do zasady postępowanie sądowe jest przewlekłe, jeżeli toczy się ponad 12 miesięcy.
W rozpoznawanej sprawie prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana przez organ do Sądu w dniu 5 grudnia 2007 r. Od czasu wpływu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do wyznaczenia pierwszego terminu rozprawy upłynęło 10 miesięcy, następnie rozprawa została odroczona z uwagi na konieczność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Od czasu wyznaczenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy do czasu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie z dnia 29 maja 2009 r.) upłynęły kolejne dwa miesiące.
Następnie został wyznaczony termin rozprawy na dzień 13 października 2009 r. Rozprawa w dniu 13 października 2009 r. została odroczona o kolejny miesiąc z uwagi na to, że w aktach sprawy brak było zwrotnego potwierdzenia odbioru przez pełnomocnika skarżącego zawiadomienia o rozprawie. Te wszystkie czynności procesowe były podejmowane przez WSA w Krakowie ze zwłoką. Ponadto należy także zwrócić uwagę na to, że skarga, która została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu, na co już w odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę organ, nie została skierowana na posiedzenie niejawne, tylko oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy. Te wszystkie okoliczności spowodowały, że od wniesienia skargi do wydania wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. upłynęły dwa lata. Tak długi okres oczekiwania na zakończenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym uzasadnia stwierdzenie, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy.
Nie można także pominąć, że zaskarżona decyzja została wydana w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji, a sprawa dotyczy stwierdzenia choroby zawodowej i za szybkim rozpoznaniem sprawy przemawiało jej znaczenie dla strony wnoszącej skargę.
Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd orzeka w granicach żądań strony przytoczonych w skardze (art. 6 i 12 ustawy). Dotyczy to żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz zasądzenia odszkodowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę na przewlekłość, stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 5 000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze szczególne okoliczności tej sprawy, czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego, rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość i jej znaczenie dla skarżącego, a także to, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest decyzja z dnia [...] czerwca 2007 r., która została wydana w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organy administracji, po wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2007 r., a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej toczy się od 2003 r.