Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo [...] "[...]" Sp. z o. o. w K. oraz [...] Sp. z o. o. w K. wniosły skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że w powyższym postępowaniu sądowoadministracyjnym nastąpiło naruszenie ich prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W związku z powyższym domagają się zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy oraz zasądzenia na rzecz każdego z nich sumy 10.000 zł. Uzasadniając swoje żądania skarżący podnieśli, że skargę w niniejszej sprawie wnieśli do Sądu w dniu 9 kwietnia 2006 r. i do chwili obecnej nie została ona jeszcze rozpoznana na skutek nieprawidłowości czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a w szczególności nieskompletowaniu całości akt administracyjnych sprawy. Przewlekłość postępowania przyczyniła się również w znacznym stopniu do powstania szkody finansowej po stronie skarżących.
Z akt sprawy wynika, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie przez organ w dniu 7 kwietnia 2006 r. (data prezentaty). Pismem z dnia 18 kwietnia 2006 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Następnie zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 sierpnia 2007 r., wykonanynymi w dniu 9 października 2007 r., wezwano pełnomocników skarżących do wykazania uprawnienia do reprezentacji stron w postępowaniu sądowym oraz zobowiązano skarżących do podania aktualnych adresów zamieszkania uczestników postępowania. Pismem z dnia 9 października 2007 r. zwrócono się zaś do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o nadesłanie brakującej części akt administracyjnych. Zarządzeniem z dnia 24 października 2007 r. Przewodniczący Wydziału wyznaczył termin rozprawy na dzień 26 listopada 2007 r. Na posiedzeniu Sąd postanowił odroczyć rozprawę i wezwać organ administracji do przedstawienia dowodu zwrotnego potwierdzenia odbioru całości akt administracyjnych. W dniu 26 lutego 2008 r. (data prezentaty) skarżący wnieśli skargę na przewlekłość postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. Nr 179, poz. 1843), zwanej dalej "ustawą". Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Zgodnie art. 2 ustawy naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma miejsce wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ocena terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności wpływu chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądów jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.
Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia) oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a., konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie w trybie uproszczonym.
W niniejszej sprawie prawo skarżących do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone, ponieważ postępowanie sądowe toczy się od kwietnia 2006 r. i do tej pory skarga nie była przedmiotem rozpoznania przez Sąd. Co prawda wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie początkowo podjął niezbędne czynności mające na celu rozpoznanie sprawy, tj. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, niemniej jednak późniejsze czynności naruszały prawo skarżących do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazać należy przede wszystkim fakt, że sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy do listopada 2007 r. i nie została ona rozpoznana przez Sąd do chwili obecnej ze względu na brak całości akt administracyjnych. Również wydłużone okresy oczekiwania na podjęcie oraz wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie czynności procesowych w sprawie - od momentu wezwania skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do chwili podjęcia kolejnych czynności w sprawie minęło około 4 miesięcy, natomiast zarządzenia z dnia 13 sierpnia 2007 r. zostały wykonane dopiero po upływie około 2 miesięcy - nie mogą zostać uznane za usprawiedliwione. Powyższe okoliczności uzasadniają natomiast przyjęcie, że w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie prawa skarżących do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazać należy również, że skarżący w rozpoznawanej sprawie nie wystąpili z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, a tym samym nie wykorzystali środków prawnych pozwalających na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu.
Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 tej ustawy, zgodnie z którym ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to zatem, że ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy.
Stwierdzając, że niniejsze postępowanie było prowadzone przewlekle, Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz każdego ze skarżących jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 1.000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość zasądzonej sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość, czas trwania tej przewlekłości, ale także to, że skarżący nie wystąpili z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił również żądanie skarżących w części dotyczącej zalecenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie podjęcia stosownych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. Mając bowiem na uwadze wykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zarządzenia Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r. wzywającego do okazania przez organ administracji dowodu zwrotnego potwierdzenia odbioru całości akt administracyjnych przekazanych do Sądu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy orzekł jak w pkt 3 sentencji postanowienia.
O zwrocie opłaty Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 4 sentencji orzeczenia podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.